31/12/2025
✍️ Hành trình 10 năm chiến thắng ung thư phổi: Chín thói quen nhỏ, ý chí lớn
Tin nhắn từ chị Lan – tôi tạm gọi vậy để giữ riêng tư – đến vào một buổi tối cuối tuần. Chị tìm thấy tôi qua một bài viết về ung thư phổi tôi đăng trên mạng xã hội, rồi gửi tin nhắn: “Em ơi, chị đọc bài của em rồi. Chị cũng là bệnh nhân ung thư phổi tuyến giai đoạn muộn, nhưng chị đã sống được 10 năm rồi. Chị có vài điều muốn chia sẻ, không biết em có rảnh nghe chị kể không?”
Tôi ngạc nhiên. Mười năm – con số ấy không phổ biến với ung thư phổi giai đoạn muộn. Tôi hẹn chị, và chúng tôi gặp nhau tại một quán cà phê yên tĩnh gần một bệnh viện. Chị đến đúng giờ, mặc quần áo giản dị, nụ cười hiền hòa. Nhìn chị, tôi không thể nghĩ đây là người đã chiến đấu với bệnh nan y suốt một thập kỷ.
“Em biết không, có câu nói của một vị giáo sư đầu ngành ung bướu mà chị nhớ mãi: ‘Đối với cơ thể con người, loại thuốc hiệu quả nhất chính là hệ miễn dịch của chính mình.’ Chị tin câu đó, và chị sống theo câu đó.”
Câu chuyện chị Lan kể không phải câu chuyện thần kỳ về loại thảo dược nào đó, hay phương pháp chữa bệnh ngoài y học. Trái lại, đó là câu chuyện về sự kiên trì với điều trị, về việc nuôi dưỡng cơ thể và tâm hồn bằng những việc nhỏ nhất, đơn giản nhất – những việc mà ai cũng có thể làm được nếu thực sự muốn sống.
Chị gọi đó là “chín cái một mỗi ngày”. Tôi ghi chép lại từng câu chuyện chị chia sẻ, không phải như một công thức chữa bệnh, mà như một minh chứng rằng ý chí sống và lối sống lành mạnh có thể làm nên điều khác biệt, ngay cả khi y học đã gần đến giới hạn của nó.
👉 1. Mỗi ngày một nụ cười – Dù trong nước mắt
“Ngày đầu tiên sau khi biết tin, chị chỉ biết khóc,” chị Lan nhớ lại, tay chị vô thức siết chặt chiếc khăn giấy. “Nhưng rồi trong nhóm bệnh nhân ung thư phổi trên mạng, chị thấy nhiều người hoàn cảnh còn khó khăn hơn mình – họ vẫn cười, vẫn động viên người khác. Chị nghĩ, nếu họ làm được thì mình cũng phải cố.”
Ở các bệnh viện lớn như Bệnh viện K, Bạch Mai...tôi đã gặp không ít những “chiến binh” như chị Lan. Họ không phủ nhận nỗi đau, không giả vờ mạnh mẽ, nhưng họ chọn cách đối diện với bệnh tật bằng thái độ tích cực. Một nụ cười không phải để che giấu nỗi sợ, mà để nhắc bản thân rằng: cuộc sống vẫn còn đó, bên cạnh bệnh tật.
Khoa học cũng ủng hộ điều này. Khi tâm trạng thoải mái, hoạt tính của tế bào T – lính canh trong hệ miễn dịch – được cải thiện. Cơ thể ta, hóa ra, cũng biết phản ứng với niềm vui.
👉 2. Mỗi ngày một bát cơm ngũ cốc – Khởi đầu từ bát cơm quen thuộc
Bữa cơm Việt Nam khó rời cơm trắng. Nhưng chị Lan kể, từ sau khi bệnh, chị bắt đầu pha trộn gạo lứt, gạo nếp than, đậu đỏ, đậu xanh vào nồi cơm. Ban đầu, cả nhà phàn nàn vì cơm “khô, khó ăn”. Nhưng dần dần, ai cũng quen và thậm chí thích hơn.
“Ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ, vitamin B, khoáng chất – những thứ cơ thể cần để duy trì sức đề kháng. Chị cũng không bỏ hẳn cơm trắng đâu, chỉ thay đổi tỷ lệ thôi. Đôi khi chị luộc khoai lang ăn buổi xế, hoặc nấu cháo gạo lứt khi cảm thấy mệt.”
Đây không phải xu hướng ăn kiêng khắt khe, mà là sự điều chỉnh nhẹ nhàng, phù hợp với khẩu vị và điều kiện của người Việt.
👉 3. Mỗi ngày một phần thịt nạc hoặc đạm chất lượng – Năng lượng để chiến đấu
Nhiều người nghe đồn bệnh nhân ung thư không được ăn thịt, không được ăn hải sản. Chị Lan lắc đầu quyết liệt. “Bác sĩ chị nói rõ: cần đủ protein để cơ thể chịu được hóa trị, phục hồi sau điều trị. Thiếu protein thì cơ thể suy kiệt, miễn dịch càng yếu đi.”
Chị ăn thịt nạc lợn, thịt gà, cá – những thứ dễ kiếm, dễ chế biến. Thi thoảng ăn tôm, cua, nhưng không quá nhiều trong một bữa. Đậu phụ, trứng cũng là những món chị ưa thích. Chị tránh chiên rán nhiều dầu, hạn chế mỡ động vật, nhưng không loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ – chỉ ăn ở mức vừa phải.
Một bệnh nhân nặng 50 kg cần khoảng 60-70g protein mỗi ngày. Con số này không quá cao, nhưng cũng không phải tự nhiên đạt được nếu chế độ ăn quá đơn điệu.
👉 4. Mỗi ngày một phần rau – Linh hồn của mâm cơm
“Nhà chị, ngày nào cũng có canh rau hoặc rau luộc. Rau muống, mồng tơi, cải xanh, bí đỏ, cà rốt – chị ăn luân phiên, cố gắng đủ màu sắc.”
Rau xanh không chỉ giàu vitamin, chất xơ mà còn hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột – một yếu tố quan trọng đối với người đang dùng nhiều thuốc. Chị đặc biệt thích các món canh bí đỏ hầm xương, canh cải cá, hoặc đơn giản là rau luộc chấm mắm.
Mỗi bữa cơm, chị cố gắng ăn ít nhất một đĩa rau. Không cần phức tạp, chỉ cần đều đặn.
👉 5. Mỗi ngày một phần nấm – Món quen mà quý
Nấm không xa lạ với người Việt. Nấm hương, nấm rơm, mộc nhĩ đen, nấm kim châm – đều dễ mua, dễ chế biến. Chị Lan thường cho nấm vào canh xương, xào rau, hoặc nấu lẩu.
Các nghiên cứu cho thấy người ăn nấm thường xuyên có xu hướng giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư. Mặc dù cơ chế chưa được làm rõ hoàn toàn, nhưng nấm chứa nhiều hoạt chất hỗ trợ miễn dịch, vitamin, khoáng chất có lợi.
“Chị không tin nấm chữa được ung thư, nhưng chị tin nó tốt cho sức khỏe tổng thể,” chị nói.
👉 6. Mỗi ngày một phần trái cây tươi – Lợi thế của đất nước nhiệt đới
Việt Nam không thiếu trái cây. Táo, cam, quýt, bưởi, ổi, đu đủ, chuối, thanh long… mỗi mùa có những loại trái cây khác nhau.
Chị Lan ăn trái cây hằng ngày, nhưng chị luôn chọn ăn cả quả thay vì chỉ uống nước ép. “Nước ép mất chất xơ, lại dễ nạp nhiều đường. Chị ăn chậm rãi, nhai kỹ – vừa no lâu, vừa tốt cho tiêu hóa.”
👉 7. Mỗi ngày một ly sữa – Nguồn đạm và canxi không thể thiếu
Chị Lan không thích sữa tươi lắm, nhưng chị uống sữa chua mỗi ngày. Đôi khi chị pha sữa đậu nành, ăn đậu phụ. Với bệnh nhân ung thư, đặc biệt người lớn tuổi, nguy cơ loãng xương, suy cơ là rất cao – vì thế canxi và protein từ sữa, đậu nành rất cần thiết.
“Có người bảo uống sữa nuôi tế bào ung thư, nhưng bác sĩ chị nói không đúng. Thiếu dinh dưỡng mới là điều nguy hiểm.”
• Những giai đoạn ăn kém, mất vị giác sau hóa trị
Chị Lan im lặng một lúc, rồi thở dài. “Chị nhớ mãi những ngày sau hóa trị, miệng đắng nghét, ngửi thấy mùi cơm là buồn nôn. Ăn gì cũng như nhai giấy. Lúc đó, bác sĩ khuyên chị uống thêm sữa dinh dưỡng y học – những loại chuyên dành cho bệnh nhân ung thư.”
“Chị uống Ensure, Prosure – mấy loại này nghe nhiều rồi. Nhưng sau một thời gian, uống mãi một vị cũng ngán lắm. May mà có Boost – loại này nhiều vị lắm: vani, socola, dâu, cà phê, thậm chí còn có vị mặn như gà nấm… Hôm nào ngán vị này thì đổi sang vị khác, cứ thế luân phiên cho đỡ chán.”
Chị kể, có hôm chị uống ly sữa Boost vị dâu lạnh, ngồi cạnh cửa sổ nhìn ra vườn cây – chị vẫn thấy được chút niềm vui nhỏ giữa những ngày mệt mỏi. “Không phải ngon như sữa tươi đâu, nhưng ít nhất nó giúp chị có năng lượng, không bị sụt cân quá nhanh. Có đợt chị sụt từ 48kg xuống còn 42kg, nhìn vào gương mà chị sợ mình luôn. Nhờ uống đều đặn mấy loại sữa này mà chị giữ được cân nặng, cơ thể mới đủ sức chịu đựng các đợt điều trị sau.”
Các sản phẩm dinh dưỡng y học này được thiết kế đặc biệt với hàm lượng protein cao, năng lượng đậm đặc, và một số loại còn bổ sung thêm EPA (trong Prosure) để hỗ trợ duy trì cân nặng, chống suy mòn cơ.
• Lời khuyên thực tế từ chị Lan:
- Nếu ăn được cơm thường thì ưu tiên cơm, thịt cá, rau quả tự nhiên.
- Khi ăn kém, mất cân nhanh, uống thêm 1-2 ly sữa dinh dưỡng y học mỗi ngày để đảm bảo lượng calo và protein.
- Hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để chọn sản phẩm phù hợp (Ensure, Prosure, Boost, hay các sản phẩm tương đương khác).
- Đổi vị thường xuyên để tránh ngán – đây là kinh nghiệm “máu lửa” mà chị Lan muốn nhấn mạnh với tôi.
👉 8. Mỗi ngày một lần vận động – Đi bộ, thở, sống
Chị Lan không tập gym, không chạy bộ. Chị chỉ đi bộ quanh khu phố mỗi sáng, khoảng 30-40 phút. Lúc đầu, chị mệt sau vài trăm mét. Nhưng dần dần, chị đi được xa hơn, thở đều hơn.
“Có hôm mệt quá, chị chỉ đi 10 phút rồi về. Nhưng quan trọng là hầu như ngày nào chị cũng cố gắng cử động. Không cần so sánh với ai, chỉ cần hơn chính mình ngày hôm qua.”
Các nghiên cứu cho thấy vận động đều đặn giúp cải thiện chức năng miễn dịch, giảm mệt mỏi, nâng cao chất lượng sống ở bệnh nhân ung thư.
👉 9. Mỗi ngày một giấc ngủ đủ – Từ bỏ điện thoại trước giờ ngủ
“Trước đây, chị hay thức khuya lướt Facebook, xem tin tức về bệnh tật, đọc những câu chuyện người này qua đời, người kia di căn… Càng đọc càng sợ, rồi càng lo càng mất ngủ,” chị Lan thừa nhận. “Sau này chị bắt buộc mình phải tắt máy trước 10 giờ đêm. Đọc sách, nghe nhạc nhẹ, hoặc đơn giản là nằm im và thở sâu.”
Giấc ngủ là thời gian cơ thể phục hồi, tái tạo tế bào, củng cố miễn dịch. Thiếu ngủ kéo dài là một trong những yếu tố làm suy giảm sức đề kháng nghiêm trọng nhất.
🔸 Khi y học chạm giới hạn, người bệnh bắt đầu hành trình của mình
Trong những cuộc trò chuyện với các bác sĩ ung bướu ở Việt Nam, tôi thường nghe được bệnh nhân chia sẻ họ nhắc đi nhắc lại một điều: “Chúng tôi làm được nhiều thứ – phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, thuốc nhắm đích, miễn dịch trị liệu. Nhưng rồi đến một lúc, chính bệnh nhân mới là người quyết định cơ thể mình sẽ đáp ứng như thế nào.”
Y học hiện đại rất mạnh. Nhưng y học không phải toàn năng. Còn lại, là những gì người bệnh làm mỗi ngày: ăn gì, nghĩ gì, sống ra sao.
Chị Lan không tin vào phép màu. Chị tin vào sự kiên trì. “Có người hỏi chị: ‘Chị làm thế nào mà sống được 10 năm?’ Chị trả lời: ‘Chị chỉ làm từng ngày một thôi. Chín việc nhỏ, làm mỗi ngày. Rồi một ngày thành một tuần, một tuần thành một tháng, một tháng thành một năm… và đây, 10 năm đã qua.’”
Khi tôi hỏi chị có sợ không, chị gật đầu. “Sợ chứ. Nhưng chị không để nỗi sợ chiếm hết cuộc sống của mình. Chị sợ, nhưng chị vẫn sống.”
Chúng tôi tạm biệt nhau khi trời đã tối. Trước khi về, chị Lan nói với tôi: “Em ơi, em viết lại câu chuyện của chị nhé. Chị mong những người đang đau khổ, tuyệt vọng đọc được và biết rằng: vẫn còn hy vọng. Miễn là mình không từ bỏ.”
-----
Tôi không dám nói với bạn đọc rằng làm theo “chín cái một” này sẽ chữa khỏi ung thư. Không ai dám nói điều đó. Nhưng tôi dám nói: nếu bạn đang đối diện với bệnh nan y, đừng đánh mất hy vọng. Đừng nghĩ rằng mọi thứ phụ thuộc hoàn toàn vào bác sĩ, vào thuốc men.
Có một phần – một phần rất lớn – phụ thuộc vào chính bạn. Vào cách bạn ăn, cách bạn ngủ, cách bạn cười, cách bạn đối diện với những ngày tháng còn lại.
Và biết đâu, những ngày tháng đó sẽ dài hơn bạn nghĩ.
