06/11/2025
🔔 KỸ NĂNG ỨNG PHÓ CHO TRẺ
Trong cuộc sống, không phải lúc nào mọi chuyện cũng diễn ra theo ý muốn — ngay cả với trẻ em. Một món đồ chơi bị hỏng, điểm kiểm tra không như mong đợi, hay mâu thuẫn với bạn bè… đều có thể khiến trẻ buồn, giận, lo lắng, thất vọng, xấu hổ hoặc sợ hãi. Hướng dẫn trẻ phản ứng một cách lành mạnh là một trong những cách quan trọng nhất giúp hỗ trợ sức khỏe tinh thần và sự phát triển của trẻ.
🔹 Kỹ năng ứng phó là gì?
👉Đó là khả năng giúp trẻ bình tĩnh, suy nghĩ tích cực và tìm cách giải quyết trước các tình huống khó khăn, căng thẳng hoặc thay đổi trong cuộc sống.
👉Trẻ có kỹ năng ứng phó tốt sẽ:
• Dễ làm quen, hòa nhập với môi trường mới hơn
• Ít bị căng thẳng, lo âu hay bùng nổ cảm xúc
• Có sự tự tin và tinh thần vững vàng hơn
Với trẻ em, kỹ năng ứng phó giúp trẻ thích nghi với môi trường học tập, các mối quan hệ xã hội và những thách thức trong quá trình lớn lên.
🔹🔹 Tại sao kỹ năng ứng phó lại quan trọng?
Trẻ thường chưa có đủ khả năng tự điều chỉnh cảm xúc và suy nghĩ như người lớn. Khi gặp thất bại, bị phê bình hay mâu thuẫn với bạn bè, trẻ có thể phản ứng bằng khóc, la hét hoặc thu mình.
- Trẻ dễ có xu hướng tìm đến những chiến lược đối phó không lành mạnh, chẳng hạn như chất kích thích hoặc đồ ăn.
- Trẻ cũng có thể tìm đến biện pháp đối phó né tránh.
Nếu thiếu sự hướng dẫn và tập luyện, những phản ứng này dễ trở thành kiểu ứng phó kém thích nghi dẫn đến lo âu, tự ti, hoặc hành vi chống đối. Học các kỹ năng quản lý cảm xúc một cách lành mạnh có thể giúp các em đối mặt với nỗi sợ hãi, bình tĩnh lại và vui vẻ hơn.
🔹🔹🔹 Các nhóm kỹ năng ứng phó cơ bản
1️⃣ Ứng phó tập trung vào cảm xúc (emotion-focused coping) - Học cách bình tĩnh lại
👉Đây là nhóm kỹ năng giúp trẻ hiểu, thể hiện và điều chỉnh cảm xúc của mình khi gặp khó khăn — nhất là trong những tình huống không thể thay đổi ngay (vd kết quả bài kiểm tra không tốt).
👉Trẻ có thể học cách:
• Nhận diện cảm xúc
• Thể hiện cảm xúc an toàn
• Thư giãn và hít thở sâu
• Tự nói chuyện tích cực
• Tìm kiếm sự an ủi
• Thực hành chánh niệm
• Tham gia các hoạt động thể chất, sáng tạo nghệ thuật, đọc sách, chơi trò chơi...
Nhóm kỹ năng này giúp trẻ kiểm soát cảm xúc mạnh, giảm bốc đồng và xây dựng khả năng tự điều chỉnh.
2️⃣ Ứng phó tập trung vào vấn đề (problem-focused coping) – Học cách hành động để thay đổi
👉Đây là nhóm kỹ năng giúp trẻ giải quyết nguyên nhân gây căng thẳng, hướng đến hành động cụ thể để thay đổi tình huống (vd mâu thuẫn bạn bè, khó khăn học tập).
👉Trẻ có thể học cách:
• Xác định vấn đề
• Tư duy tìm giải pháp
• Lập kế hoạch hành động
• Giao tiếp và thương lượng
• Tìm kiếm thông tin và hỗ trợ
• Đánh giá kết quả
Nhóm kỹ năng này giúp trẻ học được cách chủ động giải quyết vấn đề, kiên trì và linh hoạt hơn trước khó khăn.
👉Cả hai nhóm kỹ năng này đều quan trọng và bổ trợ cho nhau trong việc giúp trẻ điều chỉnh cảm xúc, giảm căng thẳng và phát triển khả năng thích nghi linh hoạt:
• Nếu vấn đề không thể kiểm soát, trẻ cần kỹ năng điều chỉnh cảm xúc.
• Nếu vấn đề có thể kiểm soát, trẻ cần kỹ năng giải quyết vấn đề.
🔹🔹🔹🔹 Cha mẹ có thể giúp con rèn kỹ năng ứng phó như thế nào?
• Lắng nghe và thừa nhận cảm xúc của trẻ: “Mẹ thấy con đang buồn vì bạn không chơi cùng, đúng không?”
• Dạy trẻ gọi tên cảm xúc và cách bình tĩnh lại: Cùng con hít thở sâu, đếm 1–10, hoặc tìm “góc bình tĩnh”.
• Khuyến khích trẻ nói ra và tìm cách giải quyết: “Theo con, lần sau mình có thể làm gì khác đi?”
• Làm gương cho trẻ: Khi cha mẹ xử lý căng thẳng một cách nhẹ nhàng, con sẽ học được cách ấy.
👉Cách ứng phó của cha mẹ ảnh hưởng trực tiếp đến cách trẻ phản ứng với căng thẳng. Khi người lớn biết lắng nghe, thừa nhận cảm xúc và phản hồi bình tĩnh, trẻ học được cách xử lý tương tự.
🌱 Nếu bạn nhận thấy con thường xuyên căng thẳng, dễ bùng nổ cảm xúc, hoặc né tránh tình huống mới, đó có thể là dấu hiệu trẻ đang thiếu kỹ năng ứng phó phù hợp. Tư vấn chuyên gia tâm lý nếu cần để cùng đồng hành giúp trẻ xây dựng năng lực thích ứng và tự tin hơn mỗi ngày.
📝Trung tâm PPRAC & phòng khám Ngọc Minh cung cấp các dịch vụ tư vấn và trị liệu tâm lý chuyên sâu cho trẻ em, thanh thiếu niên và người lớn.
-------------------------------------------
Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Khoa học Tâm lý – Giáo dục (PPRAC)
🏡 Số 3, ngõ 259/5, phố Vọng, phường Tương Mai, Hà Nội
☎️ Hotline: 0343 635 141 (Zalo, 24/7)
🌐 Web: https://tamlyhh.com