24/01/2026
Giữ lời hứa, tôi viết thêm về tăng Triglyceride (TG) máu. Nhưng quả thật viết để dễ hiểu quá khó vì đây là lĩnh vực chuyên ngành với nhiều khái niệm khoa học, tôi sẽ gạch đầu dòng từng đề mục, đoạn nào khó hiểu quá đành "bỏ qua" vậy nhé 😉
Đầu tiên phải khẳng định đại đa số các trường hợp tăng TG thường đi kèm với tăng LDL-C; khi đó, xử trí như bài trước tôi đã chia sẻ.
Có 3 trường hợp đặc biệt khi tăng Triglyceride máu đơn thuần hoặc là thành phần tăng chủ yếu (tăng nhiều hơn LDL-C) sẽ được trình bày dưới đây.
• NHÓM 1: TĂNG TRIGLYCERIDE THỨ PHÁT
Đây là nhóm khá thường gặp. Chúng ta luôn luôn phải nghĩ đến khi đứng trước một trường hợp LDL-C không cao nhưng Triglyceride lại tăng nhiều so với khoảng tham chiếu bình thường. Lúc này cần tìm các nguyên nhân gây ra tình trạng này như sau:
_ Uống quá nhiều bia, rượu: đây là nguyên nhân rất thường gặp nhưng lại hay bị bỏ quên nhất.
_ Sử dụng các thuốc có thể gây tăng TG như: corticoid, lợi tiểu thiazid, thuốc chẹn beta (atenolol, metoprolol…), các thuốc điều trị HIV, thuốc ức chế miễn dịch, thuốc điều trị tâm thần (clozapine, olanzapine…)…
_ Đái tháo đường, béo phì, hội chứng chuyển hóa, thiểu năng giáp, sử dụng carbohydrate tinh chế… nếu không được điều chỉnh ổn định cũng là nguyên nhân gây tăng TG thứ phát.
=> Điều trị tăng Triglyceride thứ phát:
_ Thay đổi chế độ ăn uống – sinh hoạt: tập thể dục, giảm cân, hạn chế đồ ngọt, tinh bột, rượu bia, tránh tiếp xúc với khói thuốc lá…
_ Điều trị tốt đái tháo đường và các bệnh chuyển hóa; giảm cân, tránh béo phì, đặc biệt là béo bụng.
_ Tránh các thuốc gây tăng Triglyceride; nếu cần sử dụng, nên đổi sang thuốc khác (ví dụ: đang dùng chẹn beta giao cảm có thể đổi sang carvedilol).
• NHÓM 2: TĂNG TRIGLYCERIA CÓ TÍNH CHẤT GIA ĐÌNH. Thường gặp khi trong gia đình có nhiều người tăng TG máu và mắc bệnh tim mạch, đột quỵ…
=> Khi điều trị cần lưu ý:
_ Đánh giá toàn diện các yếu tố nguy cơ tim mạch. Nếu có thể, cần điều trị triệt để các tổn thương mạch máu đáng kể (hẹp động mạch vành, cảnh, chi…). Nếu chưa cần can thiệp hay phẫu thuật phải theo dõi tiến triển thật cẩn thận.
_ Khi đã áp dụng chế độ ăn – sinh hoạt tối ưu và dùng statin nhưng Triglyceride vẫn > 5,5 mmol/L, cần dùng thêm nhóm fibrate (lưu ý tác dụng phụ, đặc biệt khi phối hợp hai thuốc có thể làm tăng nguy cơ tiêu cơ vân).
_ Fibrate có thể làm giảm đến 50% nồng độ Triglyceride và tăng khoảng 20% HDL-C (mỡ tốt), nhưng tác dụng lên LDL-C (mỡ xấu) chưa rõ rệt.
_ Omega-3: theo nghiên cứu REDUCE-IT, việc sử dụng Omega-3 đã chứng minh có thể làm giảm các biến cố tim mạch ở những người có tăng Triglyceride.
• NHÓM 3: HỘI CHỨNG TĂNG CHYLOMICRON MÁU
Đây là rối loạn di truyền rất hiếm gặp, do mất khả năng phân hủy chylomicron — những hạt lipoprotein lớn nhất, được tạo ra ở ruột non để vận chuyển chất béo từ thức ăn (triglyceride, cholesterol) đi khắp cơ thể qua hệ bạch huyết rồi vào máu.
Hậu quả là nồng độ Triglyceride tăng rất cao, có thể gây các biến cố nguy hiểm như: viêm tụy cấp, đục giác mạc (đặc biệt ở trẻ em) hoặc tắc các động mạch trọng yếu ở thanh niên và người lớn tuổi.
=> Điều trị:
_ Chủ yếu là chế độ ăn giảm lipid tối đa.
_ Điều chỉnh các yếu tố nguy cơ tim mạch đi kèm như hút thuốc lá, lối sống ít vận động thể lực…
_ Các thuốc hạ lipid máu thông thường như fibrate và statin có thể phối hợp, nhưng trong những trường hợp này, đặc biệt ở nhóm đồng hợp tử, hiệu quả hạ mỡ máu của cả hai là rất hạn chế.
_ Insulin: dùng trong các trường hợp TG tăng rất cao, cấp tính; insulin làm tăng hoạt tính LPL, giúp phân hủy chylomicron.
_ Khi đã xảy ra biến chứng nặng như viêm tụy cấp, chỉ định lọc huyết tương có thể được đặt ra.
_ Thuốc mới: các liệu pháp gen, volanesorsen (oligonucleotide)… đang được nghiên cứu nhằm giảm sản xuất chylomicron, nhưng vẫn cần thêm bằng chứng kiểm chứng.
• Tóm lại, nếu cầm tớ xét nghiệm và thấy chỉ số Triglyceride của mình tăng cao đơn độc, các bạn đừng quá lo lắng. Đa phần sẽ rơi vào nhóm 1 – tăng thứ phát, chỉ cần điều chỉnh đúng theo hướng dẫn là sẽ ổn.
• Nếu không may thuộc nhóm 2 hoặc nhóm 3, đừng chần chừ mà hãy tìm đến bác sĩ điều trị của mình; rất may là tỷ lệ này vô cùng nhỏ trong cộng đồng.
• Cuối cùng, ở cả 3 nhóm — cũng như ở nhóm tăng mỡ máu xấu (LDL-C) — đều có một mẫu số chung: 👉 Hãy tăng cường vận động thể lực, mọi lúc mọi nơi, các bạn nhé! 🙂
Ca sáng nay làm khó quá, căng hết cả mắt, tìm cách thư giãn nên có bài viết thật dài này đó ạ