10/03/2026
NHỮNG TẤM GƯƠNG VỀ PHÁT HIỆN UNG THƯ PHỔI ĐÚNG CÁCH
Viết nhân ngày 27.2.2026 – Ngày Thầy thuốc Việt Nam
Trong một tuần cuối năm 2025, tôi liên tiếp gặp ba bệnh nhân giống nhau đến tình cờ. Không liên quan đến nhau, nhưng đều kết thúc bằng một chẩn đoán giống hệt: ung thư phổi giai đoạn sớm.
- Trường hợp đầu tiên (hình số 1) là bố của một cậu em trong khoa. Là người làm nghề nên gia đình “có điều kiện”, Năm 2021 cậu chủ động cho bố chụp CT ngực trong đợt kiểm tra sức khoẻ dù hoàn toàn không có triệu chứng gì đặc biệt. Khi đó chỉ thấy một nốt mờ rất nhỏ, nhỏ đến mức rất dễ dàng bị bỏ qua nếu xem phim không cẩn thận. Mỗi năm, ông cụ đều được chụp lại để so sánh. Nốt mờ ấy thay đổi rất chậm, mỗi năm chỉ một chút rất kín đáo, đến mức nếu không đặt hai phim cạnh nhau thì gần như không ai nhận ra. Nhưng đến cuối năm ngoái, sự thay đổi đã đủ rõ để không thể tự trấn an rằng “chắc không sao”. Kích thước tổng thể vẫn còn rất nhỏ, song diễn tiến theo thời gian lại nói lên một câu chuyện khác. Các bác sĩ quyết định phẫu thuật, và kết quả sau mổ xác nhận ung thư phổi giai đoạn sớm. Nếu không có bộ phim năm 2021 để đối chiếu, nếu không có sự kiên trì theo dõi suốt bốn năm, có lẽ khối u đó đã âm thầm lớn lên cho đến khi xuất hiện triệu chứng thì mọi chuyện đã hoàn toàn khác
- Trường hợp thứ hai (hình số 2) là một cô giáo sư trong viện, cũng là cô giáo mình. Có người bạn của cô đi khám sức khỏe định kỳ và theo thói quen chỉ định ban đầu chỉ là chụp X-quang ngực. Tuy nhiên, bằng trực giác nghề nghiệp và kinh nghiệm nhiều năm, cô đã đề nghị bạn mình chụp CT thay vì dừng lại ở phim X-quang. Kết quả cho thấy một đám mờ ở thùy dưới phổi phải, không phải là một khối u tròn trịa, ranh giới rõ ràng như trong sách giáo khoa, mà là một vùng mờ vô định hình, lan quanh các mạch máu, nhìn thoáng qua rất dễ bị coi là hình ảnh không đặc hiệu. Sau khi hội chẩn, bệnh nhân được sinh thiết và kết quả là ung thư phổi giai đoạn sớm. Cô được mổ sau đó 1 tuần.
- Trường hợp thứ ba (Hình số 3) là một chị ngoài 50 tuổi. Chị gái của bạn mình là bác sĩ. Bạn cho chị gái đi kiểm tra sức khỏe và được chụp CT ngực không tiêm thuốc cản quang. Hình ảnh cho thấy một nốt mờ rất nhỏ ở phổi phải. Sinh thiết lần đầu không tìm thấy tế bào ung thư, và nếu chỉ dựa vào kết quả ấy thì hoàn toàn có thể thở phào nhẹ nhõm. Tuy nhiên, Theo các khuyến cáo quốc tế, những trường hợp như vậy cần được đánh giá lại khi kết quả mô bệnh học chưa tương xứng với hình ảnh. Bệnh nhân được sinh thiết lần thứ hai, và kết quả: ung thư phổi. Chị được mổ sau đó 1 tuần.
Điểm chung:
- Ba câu chuyện, ba gia đình khác nhau, nhưng đều có những điểm chung rất rõ ràng: ung thư phổi đều được phát hiện ở giai đoạn sớm khi cơ hội điều trị khỏi bệnh còn cao; - Tất cả đều được chẩn đoán nhờ CT chứ không phải X-quang; Đặc biệt có trường hợp được theo dõi bằng hình ảnh rất công phu hàng năm tại Bệnh viện . Ngoài ra, các bệnh nhân đều có điểm chung là “người nhà bác sĩ” :)
THÔNG ĐIỆP LÀ GÌ?
- Phát hiện sớm ung thư phổi duy nhất chỉ có thể dựa vào chụp CT. Nếu có điều kiện thì nên chụp CT.
- Việc lưu trữ lại hình ảnh là vô cùng quan trọng (việc này là của các bệnh viện). Đôi khi quyết sinh tử là mổ cắt thuỳ phổi lại chỉ dựa trên so sánh hình ảnh của hai lần thăm khám khác nhau.
- Nếu có thể, hãy là “người nhà” của một bác sĩ để biết đâu có lúc cần nhờ đến (hihi)
Viết cho ngày 27.2.2026. Ngày Thầy thuốc Việt Nam. Chúc các đồng nghiệp của tôi, những người làm trong ngành y luôn mạnh khoẻ, được đãi ngộ tốt, luôn luôn yêu nghề và tận tâm với bệnh nhân.
Ts Nguyễn Ngọc Cương.
Để phát hiện và theo dõi định kì, bạn có thể qua chụp Cắt lớp vi tính liều thấp tại Phòng khám đa khoa Thiện Đức Sóc Sơn !