31/01/2026
CÂU HỎI:
Chào mọi người, em là sinh viên năm nhất. Suốt 17 năm qua, em nhận ra rằng mình chưa bao giờ thật sự chủ động trong cuộc sống. Em chưa tìm thấy một động lực rõ ràng nào để thúc đẩy bản thân phấn đấu trong học tập. Có những lúc em tự hỏi mục đích sống của mình là gì, khi bản thân còn quá ngây ngô và mơ hồ về mọi thứ.
Em đã từng thất bại trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và cả kỳ thi THPT. Những lần thất bại ấy khiến em lo lắng cho tương lai, đồng thời giúp em nhận ra rằng mình chưa bao giờ nỗ lực thật sự để tìm ra mục đích sống hay hiểu chính bản thân. Em cảm thấy mình ngày càng tụt lại phía sau và tội lỗi vì đã làm ba mẹ thất vọng. Em rất yêu thương ba mẹ, mỗi lần ba mẹ buồn vì chuyện học phí, em đều chú ý và cố gắng an ủi. Nhưng nhiều lúc em lại thấy bản thân không xứng đáng làm con của họ, khi em vẫn chưa đủ tốt và chưa làm được gì để ba mẹ tự hào.
Vì điều kiện tài chính nên em chưa dám xin mẹ cho đi khám tâm lý. Ba mẹ cũng không tin rằng việc đó có thể giúp ích nhiều cho em. Em từng đi được hai buổi, nhưng rồi phải dừng lại vì không muốn làm ba mẹ thêm lo lắng về tiền bạc. Em từng nghĩ đến việc đi làm thêm để tự trang trải, nhưng thật sự em rất sợ phải bước ra ngoài xã hội. Có thể nghe hơi kỳ, nhưng em cảm thấy thời Gen Z ít có sự cảm thông sâu sắc, đôi khi chỉ dừng ở thương hại hoặc không thật sự thấu hiểu. Điều đó khiến em lo sợ rằng khi đi làm, sự vụng về của mình sẽ khiến em bị trách mắng, bị chê bai đủ điều. Từ trước đến nay em hầu như chỉ đi học hoặc đi cùng gia đình, nên cảm giác tự bước ra ngoài xã hội đối với em vẫn là một điều rất khó khăn.
_____________________________________________
THƯ TRẢ LỜI:
Chào em,
Cóc Kể xin gửi lời chào và lời cảm ơn em vì đã tin tưởng chia sẻ những băn khoăn, lo lắng của mình. Qua những gì em viết, chị cảm nhận được hình ảnh một bạn sinh viên năm nhất đang đứng trước nhiều câu hỏi lớn của cuộc đời: lo lắng về tương lai, trăn trở về mục đích sống, cảm giác bản thân “chưa bao giờ thật sự nỗ lực”, đang tụt lại phía sau và chưa có hướng đi rõ ràng. Bên cạnh đó là nỗi day dứt vì nghĩ rằng mình chưa đủ tốt, chưa làm được gì để ba mẹ tự hào, dù em rất yêu thương và quan tâm đến họ. Em cũng chia sẻ nỗi sợ khi phải bước ra ngoài xã hội, đi làm thêm hay tự lập, vì lo mình vụng về, dễ bị trách mắng, chê bai và thiếu sự cảm thông. Tất cả những băn khoăn này đều khá phổ biến ở các bạn trẻ trong giai đoạn chuyển tiếp từ phổ thông lên đại học – một giai đoạn nhiều thay đổi, bỡ ngỡ và chưa ổn định.
Việc em chủ động viết thư, nhìn lại chính mình và gọi tên những khó khăn đang gặp phải cho thấy em là người có trách nhiệm với cuộc sống của bản thân, đang nỗ lực tìm cách thay đổi dù trong lòng còn nhiều sợ hãi và mơ hồ.
Ở độ tuổi của em, việc chưa tìm ra mục đích sống là điều rất thường gặp. Mục đích sống hiếm khi xuất hiện rõ ràng ngay từ đầu mà thường được hình thành dần thông qua trải nghiệm, thử – sai và quá trình hiểu mình. Vì vậy, việc em nhận ra rằng những gì mình đang sống chưa thật sự là điều mình mong muốn không phải là thất bại, mà ngược lại, đó chính là dấu hiệu cho thấy cơ hội thay đổi đang mở ra. Cũng giống như vậy, những lần thất bại trong thi cử không định nghĩa con người em, cũng không quyết định toàn bộ tương lai của em. Tương tự, việc sợ bước ra xã hội không phải vì em yếu kém, mà em chưa có nhiều trải nghiệm – và trải nghiệm là điều có thể tích lũy dần theo thời gian.
Về những trăn trở liên quan đến ý nghĩa và mục đích sống, mỗi người sẽ có câu trả lời khác nhau, không có đáp án tuyệt đối. Thông qua trải nghiệm và suy tư cá nhân, chúng ta mới dần nhận ra điều gì thực sự có ý nghĩa với mình. Để giảm bớt cảm giác mơ hồ, em có thể bắt đầu bằng việc xây dựng một kế hoạch cho 4 năm đại học, trong đó xác định: (1) Những điều em muốn đạt được và hoàn thành trong khoảng thời gian này (2) Những kết quả cần đạt được để mong ước trên được hoàn thành (3) Những cơ hội và điểm mạnh của mình (4) Những rào cản và điểm cần cải thiện. Sau khi suy ngẫm về những điều trên, em có thể đưa ra kế hoạch hành động ngắn hạn và dài hạn cho bản thân.
Với nỗi lo sợ khi bước ra ngoài xã hội, sợ bị trách mắng hay chê bai, chị mong em hiểu rằng việc thích nghi cần thời gian và những bước đi nhỏ. Không ai có thể làm tốt ngay từ lần đầu; ai cũng cần những lần trải nghiệm, thử và sai để dần vững vàng hơn. Đồng thời, chị cũng gợi ý em thử tìm kiếm những cách thức có thể giúp trấn an bản thân trong những khoảnh khắc bất an đó. Có thể là một cái hít thở sâu, một câu nhắn nhủ tích cực, một cái chạm xoa dịu, hay bất cứ điều gì giúp em cảm thấy được an toàn và khích lệ.
Bên cạnh đó, chị cũng nhận thấy em lo lắng rất nhiều về việc mình “chưa đủ tốt” khi nghĩ đến ba mẹ. Qua những gì em chia sẻ, chị cảm nhận được em là một người con giàu tình cảm và quan tâm đến gia đình. Bởi chỉ khi tình yêu đủ lớn, chúng ta mới để tâm đến hạnh phúc của ba mẹ và tự hỏi liệu mình đã khiến họ an lòng hay chưa. Với điều này, chị mời em thử suy ngẫm một vài câu hỏi sau: Những lần em thấy cha mẹ buồn vì chuyện học phí, cha mẹ có chia sẻ điều họ bận tâm là gì? Điều cha mẹ thực sự mong đợi ở em là gì? Cha mẹ có cảm nhận về em như cách em đang nhìn nhận bản thân không?
Việc nhìn nhận những điều chưa ổn có thể giúp chúng ta điều chỉnh bản thân, nhưng nếu liên tục xoáy sâu vào cảm giác thiếu sót, chúng ta rất dễ bị bào mòn. Chị khuyến khích em thực hành việc ghi nhận những điều mình đã làm được, dù là nhỏ nhất. Đồng thời, hãy dành cho bản thân sự trắc ẩn — rằng em cũng chỉ là một con người, và con người thì ai cũng có những khiếm khuyết, khó khăn riêng. Điều đó không nói rằng em kém giá trị hơn, mà chỉ cho thấy em đang trải qua những trải nghiệm rất chung của nhân loại. Em nghĩ sao về những điều này?
Trong khuôn khổ có giới hạn của một lá thư, chị hy vọng những chia sẻ trên có thể phần nào xoa dịu những lo lắng trong em. Mỗi người đều có hành trình phát triển riêng với nhịp độ khác nhau. Phát triển bản thân cần song hành với việc nuôi dưỡng và chăm sóc chính mình, thay vì chỉ tập trung vào thiếu sót và khiến mình kiệt sức. Hãy cho bản thân thời gian để từ từ trưởng thành và khám phá điều mình thực sự muốn làm, em nhé.
Chị hy vọng em sẽ dần tìm được hướng đi phù hợp cho mình, và đừng quên rằng xung quanh em luôn có những nguồn lực sẵn sàng hỗ trợ khi em cần nhé. Cóc Kể luôn sẵn sàng đồng hành cùng em để tháo gỡ những áp lực này.
Thân chào em,
Admin Mae
