21/01/2026
Việc thay đổi thời tiết (đặc biệt là lạnh, ẩm, chuyển mùa) dễ làm đông cứng – đau cổ vai gáy, đau nhức xương khớp, vận động kém linh hoạt và tăng tỷ lệ liệt dây VII (liệt mặt ngoại biên) là do nhiều cơ chế sinh lý – thần kinh – miễn dịch cùng tác động. Giải thích ngắn gọn nhưng đầy đủ như sau:
⸻
1️⃣ Co mạch máu → giảm nuôi dưỡng cơ, khớp và dây thần kinh
Khi trời lạnh hoặc độ ẩm cao, cơ thể phản xạ:
• Co mạch ngoại biên để giữ nhiệt
• Máu đến cơ, khớp, dây thần kinh giảm
➡️ Hậu quả:
• Cơ dễ co rút – cứng – đau
• Dịch khớp giảm bôi trơn → khớp khô, đau, kém linh hoạt
• Dây thần kinh bị thiếu máu → dễ viêm, dễ tổn thương
⸻
2️⃣ Thay đổi áp suất & độ ẩm → kích thích thụ thể đau
• Áp suất khí quyển giảm (mưa, gió mùa, lạnh)
• Độ ẩm cao làm mô mềm trương lên nhẹ
➡️ Tác động:
• Tăng áp lực lên bao khớp, dây chằng, rễ thần kinh
• Người có thoái hóa, thoát vị, viêm khớp cũ sẽ đau rõ hơn
⸻
3️⃣ Cơ chế viêm tăng lên khi trời lạnh
Trời lạnh làm:
• Giảm tuần hoàn → chất gây viêm không được đào thải
• Phản ứng viêm tồn đọng lâu hơn
➡️ Dễ gây:
• Viêm cơ
• Viêm gân
• Viêm rễ thần kinh cổ vai gáy
• Đau nhức xương khớp kéo dài
⸻
4️⃣ Hệ thần kinh nhạy cảm hơn → tăng co thắt cơ
Khi lạnh:
• Hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh
• Cơ thể có xu hướng co cơ tự vệ
➡️ Dẫn đến:
• Cứng cổ vai gáy
• Hạn chế vận động
• Dễ “trúng gió”, vẹo cổ, đau đột ngột khi ngủ dậy
⸻
5️⃣ Vì sao thời tiết làm tăng liệt dây VII (liệt mặt)?
Đây là điểm rất quan trọng 👇
🔹 Dây VII chạy trong ống xương rất hẹp
Khi gặp lạnh:
• Co mạch nuôi dây thần kinh
• Dây VII bị thiếu máu – phù nhẹ
➡️ Vì ống xương hẹp → chỉ cần phù nhẹ đã:
• Chèn ép dây
• Gây liệt mặt đột ngột
⸻
🔹 Virus tiềm ẩn dễ tái hoạt
Thay đổi thời tiết làm:
• Suy giảm miễn dịch tạm thời
• Virus Herpes (HSV) tái hoạt
➡️ Gây:
• Viêm dây VII
• Liệt mặt ngoại biên (Bell’s palsy)
⸻
6️⃣ Những người dễ bị ảnh hưởng nhất
✔ Người trung niên – lớn tuổi
✔ Người lao động nặng, dân văn phòng ngồi lâu
✔ Người có tiền sử:
• Thoái hóa đốt sống
• Thoát vị đĩa đệm
• Viêm khớp
• Liệt dây VII cũ
✔ Người ngủ máy lạnh, quạt thổi trực tiếp vào cổ mặt
⸻
7️⃣ Vì sao vận động kém linh hoạt hơn khi trời lạnh?
• Dịch khớp đặc hơn
• Cơ và gân kém đàn hồi
• Phản xạ thần kinh chậm hơn
➡️ Nên:
• Cảm giác cứng người
• Khó xoay cổ, cúi – ngửa
• Dễ chấn thương hơn bình thường
⸻
8️⃣ Cách phòng ngừa hiệu quả (rất quan trọng)
✅ Giữ ấm cổ – vai – gáy – mặt
✅ Tránh gió lạnh thổi trực tiếp khi ngủ
✅ Khởi động kỹ trước vận động
✅ Tăng cường:
• Xoa bóp
• Vận động nhẹ
• Chườm ấm
✅ Bổ sung:
• Vitamin nhóm B
• Uống đủ nước
