04/09/2025
Hàn thấp là gì và tại sao lại gây đau nhức toàn thân?
Trong Đông y, chúng ta thường nghe nhắc đến khái niệm "Hàn thấp" – một trong những nguyên nhân phổ biến gây nên các bệnh lý đau nhức, mỏi mệt, đặc biệt là ở cơ và xương khớp. Vậy Hàn thấp là gì? Và tại sao nó lại ảnh hưởng đến sức khỏe của chúng ta?
Hàn thấp là gì?
Hàn (lạnh) và Thấp (ẩm) là hai loại ngoại tà (tác nhân gây bệnh từ bên ngoài) phổ biến trong tự nhiên. Hàn thường xuất hiện khi trời lạnh, còn Thấp thường có mặt khi thời tiết ẩm ướt, mưa phùn kéo dài, hoặc khi sống và làm việc trong môi trường ẩm thấp. Ngoài ra, chúng cũng có thể phát sinh từ bên trong cơ thể – khi dương khí suy yếu, nội tạng mất cân bằng.
Trong Đông y, Hàn và Thấp đều có thể chia làm hai loại:
Ngoại Hàn / Ngoại Thấp: Tác nhân từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào cơ thể.
Nội Hàn / Nội Thấp: Do cơ thể suy yếu, đặc biệt là dương khí hư, khiến Hàn – Thấp tự sinh từ bên trong.
Những người có dương khí yếu, thể trạng hư hàn, thường là người dễ bị Hàn Thấp xâm nhập, từ đó phát sinh các bệnh lý như phong thấp, đau nhức xương khớp, mỏi mệt kéo dài.
Hàn thấp ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?
Khi Hàn thấp xâm nhập vào cơ thể, chúng sẽ tấn công vào cơ nhục (cơ bắp) trước tiên. Biểu hiện thường thấy là:
Cơ thể đau mỏi toàn thân
Cảm giác căng cứng, co rút ở vùng vai, lưng, ngực
Người lúc nào cũng thấy uể oải, không có sức
Nếu không được điều trị kịp thời, Hàn thấp sẽ đi sâu hơn vào xương cốt, gây:
Đau nhức khớp xương, đặc biệt khi thời tiết chuyển lạnh, mưa gió
Tê bì chân tay
Đau tăng khi vào môi trường lạnh hoặc ẩm thấp (phòng điều hòa, sàn nhà ướt, lội nước…)
Đây là biểu hiện kinh điển của chứng Hàn Thấp tý, rất phổ biến ở những người làm việc trong môi trường ẩm ướt, ít vận động, hoặc có thể trạng vốn đã suy yếu.
Tại sao Hàn Thấp gây đau?
Trong Đông y có một nguyên lý rất quan trọng: "Bất thông tắc thống" – nơi nào không thông, nơi đó sẽ đau. Hàn và Thấp khi vào cơ thể sẽ làm cho kinh mạch bị tắc nghẽn, khí huyết không thể lưu thông bình thường. Cơ – xương – khớp không được nuôi dưỡng đầy đủ dẫn đến tình trạng đau nhức, ê ẩm, mỏi mệt kéo dài.
Phòng ngừa và cải thiện tình trạng Hàn thấp
Để hạn chế và phòng tránh các bệnh do Hàn thấp gây ra, bạn có thể thực hiện một số biện pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả:
Tránh môi trường lạnh ẩm:
Hạn chế lội nước, dầm mưa, tiếp xúc với sàn nhà ướt, đặc biệt là khi cơ thể đang mệt mỏi.
Làm việc trong phòng điều hòa cần giữ ấm vùng cổ, lưng, bụng và bàn chân.
Ăn uống tránh thực phẩm Hàn – Lạnh:
Tránh dùng các món lạnh như nước đá, bia hơi, kem, hoặc thực phẩm có tính hàn như: dưa chuột, bí đao, bắp cải, hải sản sống.
Khi chế biến những thực phẩm này, nên thêm vài lát gừng tươi để trung hòa tính hàn, giúp món ăn ấm bụng và dễ tiêu hơn.
Giữ ấm cơ thể – đặc biệt vào mùa lạnh hoặc khi ra mồ hôi:
Luôn mặc đủ ấm, nhất là vào buổi sáng sớm và tối muộn.
Không để cơ thể bị nhiễm lạnh sau khi tắm, tập thể dục hay ra mồ hôi nhiều.
Tăng cường vận động nhẹ nhàng:
Tập thể dục đều đặn giúp khí huyết lưu thông, tăng cường dương khí, làm cơ thể ấm lên từ bên trong.
Các bài tập như thái cực quyền, yoga, khí công... rất phù hợp.
Hàn thấp là một trong những nguyên nhân âm thầm nhưng rất phổ biến gây nên đau nhức, tê mỏi, và suy giảm chất lượng cuộc sống. Đông y không chỉ giúp điều trị bằng thảo dược mà còn đề cao việc phòng bệnh từ lối sống, ăn uống và môi trường sống hàng ngày. Hiểu rõ nguyên lý phát bệnh, bạn hoàn toàn có thể chủ động điều chỉnh, bảo vệ sức khỏe xương khớp, khí huyết và thể trạng nói chung.
Nếu bạn đang gặp những triệu chứng tương tự, đừng ngần ngại tham khảo ý kiến thầy thuốc hoặc tìm đến phương pháp dưỡng sinh, thải độc, ôn bổ phù hợp với cơ địa của mình.
