25/12/2025
Có thể bạn chưa biết: Ông già Noel là một nhân vật lịch sử có thật!
Huyền thoại kể lại rằng, ở Patara, thuộc tỉnh Lycia, hai vợ chồng giàu có Anna và Euphêmiô vì không con đã cố gắng tìm an ủi trong công việc từ thiện. Thiên Chúa chúc lành cho lòng bác ái của họ. Cuối cùng họ có được một mụn con và đặt tên cho con là Nicôla, có nghĩa là “sự chiến thắng của dân”. Khi mới tắm rửa lần đầu, con trẻ đặc biệt này đã chắp tay, đứng trong thau nước hai giờ liền, mắt hướng về trời. Thứ tư và thứ sáu, em không chịu bú cho tới chiều để ăn chay. Chị vú nuôi sợ em chết, nhưng trái lại, em đã trở nên một con trẻ kiêu hùng. Nicôla có nhiều đức tính tốt như một trẻ em gương mẫu. Cha mẹ mất sớm, Nicôla thừa hưởng một gia tài kếch xù. Nhưng Ngài lại coi tất cả tài sản này như của Chúa cho vay. Ngài phân phát cho những người bất hạnh và thực hiện đức bác ái như một sự tế nhị dễ thương. Có lẽ câu truyện nổi tiếng nhất về Thánh Nicôla chính là lòng bác ái của Ngài đối với một gia đình nghèo khổ mà ông bố không có của cải để cho ba cô con gái làm của hồi môn. Vì không muốn trông thấy họ phải lâm vào cảnh đĩ điếm, Nicôla đã bí mật ném ba gói vàng qua cửa sổ nhà ông này vào ba trường hợp khác nhau để giúp các cô con gái ấy đi lấy chồng. Bất kể sự ngăn cấm của thánh nhân, ông bố đã kể lại khắp nơi cử chỉ bác ái này của Ngài. Qua các thế kỷ, huyền thoại này trở thành thói quen tặng quà nhân ngày lễ kính thánh nhân. Trong thế giới nói tiếng Anh, Thánh Nicôla trở thành Santa Claus mà người Việt thường gọi là ông già Noel.
Thuở sinh thời, Nicôla đã luôn ao ước hiến đời mình cho Thiên Chúa. Khi Giám mục Myra qua đời, các Giám mục miền Lycia cân nhắc để chọn vị mục tử mới. Một sứ giả từ trời xuống báo tin cho vị niên trưởng biết, người được chọn là linh mục Nicôla ngày mai sẽ tới nhà thờ trước hết. Trời vừa sáng, Nicôla tới nhà thờ theo lòng sốt sắng và nghe loan báo mình làm giám mục. Dịp lễ đầu tay, Nicôla đã làm cho em bé bị phỏng sống lại. Từ kỷ niệm này, người ta hay kêu cầu thánh nhân những khi gặp nguy hiểm vì lửa. Từ ngày nhận lãnh trách nhiệm chăn dắt đoàn chiên Chúa, Đức Giám mục Nicôla đã sống một cuộc sống khắc khổ hơn nữa. Mỗi ngày Ngài chỉ ăn một bữa và kiêng thịt hoàn toàn, bữa nào Ngài cũng chăm chú nghe đọc một vài trang sách Kinh Thánh rồi mới dùng bữa. Ban đêm Ngài thức rất khuya để cầu nguyện, sau đó Ngài dậy rất sớm và đánh thức các thầy trợ sĩ để hát thánh vịnh chúc tụng Chúa. Ngài sống rất nghèo khó, người ta lại kể rằng dụng cụ Ngài dùng đều là đồ đi mượn, bởi vì có gì quý báu Ngài đều bán đi để giúp người nghèo. Nhiều người xúc động trước lòng nhân lành, và tình yêu vô cùng của Chúa mà ăn năn trở lại cùng Người. Vì công nghiệp đầy tràn của Ngài, Chúa đã cho Ngài làm nhiều phép lạ để cứu giúp những người hoạn nạn.
Một câu chuyện về phép lạ phổ biến chính là chuyện kể về ba em nhỏ trên đường sang Athen. Họ dừng chân nghỉ qua đêm tại một quán trọ và bị người chủ quán cướp hết hành trang, sát hại và giấu xác trong một thùng gỗ. Khi Đức Giám mục Nicôla, lúc đó cũng đang trên đường đến Athen dừng chân tại quán trọ ấy, Ngài được báo mộng về tội ác của kẻ chủ quán. Nhờ lời cầu nguyện, Ngài đã xin Chúa cho ba em được sống lại và cảm hóa được người chủ quán trọ độc ác ấy hoán cải.
Có lần Lycia mất mùa, dân chúng đói khổ, lòng thương xót đã khiến Giám mục Nicôla lo tìm mọi phương thế cứu trợ nạn đói. Ngày kia nghe tin có một đoàn tàu chở đầy thóc gạo từ Alexandria đang đi qua cửa biển gần đấy, Ngài vội vã đến xin mỗi tàu nhường cho dân thành Lycia 100 tạ gạo và bảo đảm với họ rằng: Thiên Chúa sẽ bù cho chỗ hụt đấy và khi về tới nhà mỗi tàu sẽ đầy lại như cũ. Gương mặt thánh thiện và lời nói đầy mãnh lực của Ngài đã làm cho họ phải mến phục và bằng lòng nhường cho số gạo Ngài xin. Khi về tới nhà họ đem cân lại thì quả nhiên số gạo của mỗi tàu vẫn y nguyên như cũ không hao hụt chút nào.
Không chỉ giới hạn trong địa phận của Ngài, trái lại lòng bác ái ấy còn phổ quát và bao gồm hết mọi người, bất kỳ ai lâm hoạn nạn kêu cầu đến Ngài đều được Chúa thương giúp vì lời Ngài cầu khẩn. Thế nên, khi còn sống nhiều người đã coi Ngài như một vị thánh bảo trợ, đặc biệt là những người làm nghề hàng hải. Lần kia một số các thủy thủ đang lênh đênh trên một chiếc tàu giữa biển khơi thì bỗng một cơn giông nổi lên, chiếc tàu lảo đảo sắp chìm. Các thủy thủ sợ hãi, nhưng may thay trong cơn túng cực họ đã nhớ đến Đức Giám mục Nicôla và cùng nhau quỳ xuống sốt sắng xin Chúa vì công nghiệp Đức Giám mục Nicôla cứu họ thoát khỏi cơn nguy hiểm. Lập tức Ngài xuất hiện trên tàu và nói với họ: “Ta đây, ta là đầy tớ Chúa sai đến để cứu các con, hãy trông cậy vào Chúa”. Ngài đến sau tàu cầm lái và con tàu lại bắt đầu tiến bước vững chãi. Vài phút sau biển cũng phẳng lặng.
Không những là đấng phù trợ các người vượt biển, Thánh Nicôla còn là đấng quan thầy của các vị thẩm phán, luật sư và của cả những kẻ bị cáo gian. Sách “Niên lịch tử đạo Rôma” đã kể lại một phép lạ Ngài cứu ba người vô tội sắp phải tử hình dưới đời hoàng đế Constantinô: Đêm cuối cùng trước khi đem đi xử, cả ba buồn sầu vì sắp phải đón nhận một cái chết oan uổng. Trong lúc tuyệt vọng không còn trông cậy gì ở phương thế trần gian, cả ba lặng lẽ quỳ xuống cầu nguyện: “Lạy Thiên Chúa là Chúa của Đức Giám mục thánh thiện Nicôla, xưa Chúa đã cứu ba trẻ nhỏ Do thái khỏi chết oan trong lò lửa, Chúa thấu biết chúng con đây cũng hoàn toàn vô tội như ba trẻ xưa, giờ đây chúng con không còn biết trông cậy vào ai ngoài Chúa. Vậy xin Chúa hãy bênh đỡ chúng con". Trong khi đó hoàng đế Constantino đang ngủ say. Bỗng một ông già dáng điệu oai phong hiện ra với vua trong giấc mộng và nói:
- Hãy dậy và lập tức ra lệnh tha bổng ngay cho ba người Ngài vừa kết án và sắp bị đem đi xử tử cách bất công.
- Ngài là ai mà lại nói những lời lẽ ấy?
- Ta là Nicôla Giám mục thành My-ra.
Constantino liền gọi viên quan tòa Abiavios. Trong khi tên hầu cận còn đang đi đến với Abiavios thì chính ông này cũng thấy ông già ấy hiện ra truyền lệnh như vậy.
Constantino cho gọi ba người tù lên:
- Các người đang phù phép gì làm mất cả giấc ngủ của ta?
Nghe nói, cả ba cùng bỡ ngỡ không hiểu gì hết, nhưng khi vừa tả lại giấc mộng thì Nepotien- một trong ba người quỳ sụp xuống dâng lời tạ ơn Chúa với giọng run run cảm động: “Lạy Chúa toàn năng, Chúa đã đoái thương nghe tiếng chúng con cầu khẩn, sai Đức Giám mục Nicôla đến làm chứng cho sự oan uổng của chúng con”, và Nêpôxianô tả lại cho vua nghe cảnh ba người vừa thiết tha cầu nguyện trong gian nhà tù. Hoàng đế Constantinô cảm động và cho phép ba người tù trình bày nỗi oan uổng. Cử chỉ và lời nói chân thành của cả ba khiến nhà vua xúc động, đồng thời nhận thức rõ được sự thật về họ, và cả ba đều được nhà vua tha bổng.
Sau khi hoàn tất bao nhiêu việc lành thiêng liêng lẫn vật chất, thánh Nicôla muốn vào cõi đời đời. Bảo vệ giáo thuyết công giáo tinh tuyền, Ngài đã chống lại lạc giáo, tham dự Công Đồng Nicée. Khi thấy sắp kết thúc cuộc đời, Ngài muốn lui về tu viện, nơi mà buổi thiếu thời Ngài đã tự hiến cho Thiên Chúa, và chính tại nơi đây, Ngài phó dâng linh hồn trong tay Chúa. Năm 1087, Myra rơi vào tay người Thổ, người ta vội đưa hài cốt vị thánh về Bari gần Naples. Từ đó, huyền thoại đời Ngài lại lan rộng. Tại Hà Lan và các vùng thuộc lãnh thổ của người Đức, lễ Thánh Nicôla được mừng vào mùa đông (trong tiếng Hà Lan là Sint Nikolaas, rồi sau đó nói nhanh thành Sinteklaas) và đặc biệt là việc Ngài bảo trợ trẻ em, đã trở thành nguồn gốc của truyền thống chờ đợi quà tặng của “Ông già Noel”. Vào đêm trước lễ Thánh Nicôla, trẻ em để giày hoặc vớ trên ghế hoặc bên cạnh lò sưởi rồi đi ngủ với niềm tin rằng sáng hôm sau chúng sẽ tìm thấy trong đó đầy kẹo bánh và quà tặng.
Nguồn: TGPSG, GP Cần Thơ, HĐGMVietNam, Dòng Tên
