21/08/2024
𝑺𝒐̂́𝒕 𝒙𝒖𝒂̂́𝒕 𝒉𝒖𝒚𝒆̂́𝒕 𝑫𝒆𝒏𝒈𝒖𝒆 𝒐̛̉ 𝒑𝒉𝒖̣ 𝒏𝒖̛̃ 𝒄𝒐́ 𝒕𝒉𝒂𝒊 (𝑷𝑵𝑪𝑻)
🔵1. Đ𝐚̣̆𝐜 đ𝐢𝐞̂̉𝐦 𝐒𝐗𝐇𝐃 𝐨̛̉ 𝐏𝐍𝐂𝐓 𝐬𝐨 𝐯𝐨̛́𝐢 𝐩𝐡𝐮̣ 𝐧𝐮̛̃ 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐦𝐚𝐧𝐠 𝐭𝐡𝐚𝐢
- Thay đổi sinh lý 3 tháng cuối: mạch nhanh (tăng 10 - 15 lần/phút), HA thấp (HA tâm thu giảm 5 - 10 mmHg), tăng cân nhanh và Hct giảm.
- Thường diễn biến nặng hơn, nhiều biến chứng, sinh non, nhẹ cân, nhất là xuất huyết khi sinh và sau sinh.
- Biến chứng xuất huyết nặng thường gặp khi sinh hoặc phẫu thuật ở giai đoạn nguy hiểm từ ngày 3 đến ngày 6 do giảm tiểu cầu.
- SXHD không phải là lý do chấm dứt thai kỳ.
- Trẻ sơ sinh có thể mắc SXHD do mẹ lây truyền.
*Lưu ý: Hct thay đổi sinh lý ở 3 tháng đầu, 3 tháng giữa và 3 tháng cuối lần lượt là 31-41%; 30-39%; 28-40%
Mức độ
🔵2. Đ𝐈𝐄̂̀𝐔 𝐓𝐑𝐈̣
1️⃣ SXHD
- Tương tự phụ nữ không mang thai.
- Nhập bệnh viện Sản, Sản Nhi hoặc bệnh viện đa khoa.
- Xét nghiệm công thức máu và Hct ở ngày 1 hoặc ngày 2 để phát hiện sớm biểu hiện cô đặc máu (nghi SXHD nếu tiểu cầu giảm kèm Hct tăng >10%).
- Hct tăng khi > 38 - 40% (nếu không có Hct nền ở N1/N2).
2️⃣ SXHD cảnh báo
- Tương tự phụ nữ không mang thai.
- Nhập bệnh viện Sản, Sản Nhi hoặc bệnh viện đa khoa.
- Đau bụng cần phân biệt với đau bụng do chuyển dạ. Tránh chuyển dạ hoặc can thiệp phẫu thuật trong giai đoạn này.
- Do mang thai nên khó phát hiện tràn dịch màng bụng.
3️⃣ Sốc SXHD
- Nhập viện cấp cứu tại bệnh viện Sản, Sản Nhi hoặc bệnh viện đa khoa.
- Hội chẩn chuyên gia SXHD.
- Truyền dịch chống sốc tương tự phụ nữ không mang thai.
- Tính cân nặng khi truyền dịch:
▪ Đối với PNCT 3 tháng đầu và 3 tháng giữa: sử dụng CN chống sốc như người lớn bình thường.
▪ Đối với PNCT 3 tháng cuối: sử dụng CN hiệu chỉnh để chống sốc (với CN thực là CN tại thời điểm nhập viện).
- Cần chẩn đoán phân biệt tình trạng giảm tiểu cầu với các bệnh lý khác liên quan đến sản khoa như hội chứng HELLP, bệnh gan thoái hóa mỡ cấp, nhiễm trùng …
- Theo dõi sát tim thai.
4️⃣ Xuất huyết nặng
- Nhập viện cấp cứu tại bệnh viện Sản, Sản Nhi hoặc bệnh viện đa khoa.
- Hội chẩn chuyên gia SXHD.
- Truyền máu và chế phẩm máu tương tự phụ nữ không mang thai.
- Mục tiêu duy trì Hct ≥ 35%.
- Cần loại trừ các bệnh lý của sản khoa gây xuất huyết như nhau b**g non, nhau tiền đạo, nhau cài răng lược, thai ngoài tử cung vỡ, vỡ tử cung, vỡ mạch máu bất thường …
🔵3.𝐂𝐚𝐧 𝐭𝐡𝐢𝐞̣̂𝐩 𝐬𝐚̉𝐧 𝐤𝐡𝐨𝐚
+ Nếu có chỉ định bắt buộc cần chấm dứt thai kì thì có thể cân nhắc trong giai đoạn đầu của bệnh (≤ 3 ngày đầu) khi tiểu cầu ≥130.000/mm3.
+ Trong giai đoạn nguy hiểm:
▪ Tránh khởi phát chuyển dạ hoặc mổ lấy thai. Tốt nhất là nên trì hoãn cho đến giai đoạn hồi phục bằng thuốc cắt cơn co tử cung (nếu không có chống chỉ định sản khoa).
▪ Khi tính mạng mẹ bị đe dọa cần hội chẩn đa chuyên khoa để đưa ra quyết định chấm dứt thai kỳ.
▪ Nếu có chỉ định do thai cần hội chẩn đa chuyên khoa để đưa ra quyết định có can thiệp hay không.
+ Nếu có dấu hiệu chuyển dạ cần:
▪ Dự trù máu, truyền máu khi có chỉ định.
▪ Truyền tiểu cầu đậm đặc trong vòng 6 giờ trước khi chuyển dạ và trong khi sinh, duy trì số lượng tiểu cầu > 50.000/mm3 nếu sinh đường âm đạo và > 75.000/mm3 nếu mổ lấy thai.
+ Nếu thai lưu:
▪ Cần loại trừ các bệnh lý không thể trì hoãn khởi phát chuyển dạ như tiền sản giật, sản giật, hội chứng HELLP, nhiễm trùng, xuất huyết do nguyên nhân sản khoa.
▪ Có thể trì hoãn chấm dứt thai kỳ ≥ 1 tuần nếu tổng trạng sản phụ tốt, ối còn, không kèm các nguyên nhân trên. Lưu ý, nếu trì hoãn chấm dứt thai kỳ > 48 giờ, cần xét nghiệm đông máu ≥ 2 lần/tuần.
🔵4. 𝐓𝐫𝐞̉ 𝐬𝐢𝐧𝐡 𝐭𝐮̛̀ 𝐦𝐞̣ 𝐛𝐢̣ 𝐒𝐗𝐇𝐃
- Trẻ sinh từ mẹ SXHD có thể mắc SXHD ngay do mẹ lây truyền trước hoặc khi sinh (tỉ lệ khoảng 6%). Trẻ cần được xét nghiệm công thức máu và huyết thanh chẩn đoán.
- Phần lớn SXHD ở trẻ sơ sinh là thể bệnh nhẹ, sốt thường xuất hiện sớm từ ngày 1 đến ngày 6 sau sinh), vì thế trẻ cần được theo dõi sát trong những ngày đầu tiên.
- Tiếp tục cho bú mẹ.
- Chuyển khoa sơ sinh khi trẻ có dấu hiệu nặng, suy hô hấp
: Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị Sốt xuất huyết Dengue của Bộ Y Tế 2023