Trung tâm Y tế khu vực Tân Thới Hiệp

30/12/2025

https://youtu.be/nAWh-mBl1Q8?si=Qu5GT_s_h4X0sAOB

Hướng dẫn hưởng CHÍNH SÁCH KHUYẾN KHÍCH, KHEN THƯỞNG, HỖ TRỢ GIẢI QUYẾT TÌNH TRẠNG MỨC SINH THẤP TẠI TP HỒ CHÍ MINH (MỨC HƯỞNG 5 TRIỆU ĐỒNG KHI SINH CON THỨ ...

29/12/2025

https://youtu.be/HBifDPjo9_c?si=oDLW_bh3Guyw7Okg

Hướng dẫn hưởng chính sách hỗ trợ 2.000.000 đồng góp khi có thực hiện tầm soát trước sinh và tầm soát sơ sinh (Sàng lọc trước sinh - Sàng lọc sau sinh) phần ...

29/12/2025

TRUYỀN THÔNG GIÁO DỤC SỨC KHỎE SINH SẢN CHO TRẺ TUỔI VỊ THÀNH NIÊN VÀ THANH NIÊN

29/12/2025

VÌ SAO NÊN ĂN YẾN MẠCH THƯỜNG XUYÊN?

Yến mạch hầu như không chứa gluten, giàu vitamin và khoáng chất, có thể hỗ trợ kiểm soát cân nặng, cholesterol, đường huyết và huyết áp khi ăn đều đặn.
Yến mạch là ngũ cốc nguyên hạt với nhiều dạng như hạt nguyên, cán dẹt hay bột ăn liền. Ăn khoảng 1/2 cốc (40 g) yến mạch khô mỗi ngày có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Thông tin dinh dưỡng:
- Một cốc (81 g) yến mạch sống cung cấp:
- Calo: 307
- Nước: 8,7 g
- Protein: 10,7 g
- Carb: 54,8 g
- Đường: 0,8 g
- Chất xơ: 8,1 g
- Chất béo: 5,3 g

Carb, tinh bột: Carb chiếm khoảng 66% trọng lượng khô của yến mạch, trong đó khoảng 11% là chất xơ và phần lớn còn lại là tinh bột. Yến mạch chứa rất ít đường, chỉ khoảng 1% đến từ sucrose. Tinh bột trong yến mạch có đặc điểm khác so với nhiều ngũ cốc khác, với khả năng liên kết nước cao hơn, tạo độ nhớt. Các loại tinh bột này gồm tinh bột tiêu hóa nhanh, tinh bột tiêu hóa chậm và tinh bột kháng.
Chất xơ: Phần lớn chất xơ trong yến mạch là chất xơ hòa tan, chủ yếu là beta glucan. Yến mạch cung cấp nhiều chất xơ hòa tan hơn các loại ngũ cốc khác, giúp tiêu hóa chậm hơn, tăng cảm giác no và ức chế cảm giác thèm ăn.
Protein: Yến mạch là nguồn protein chất lượng tốt, chiếm 11-17% trọng lượng khô, cao hơn hầu hết các loại ngũ cốc khác. Avenin là loại protein chính trong yến mạch, chiếm 80% tổng lượng, không có trong bất kỳ loại ngũ cốc nào khác.
Vitamin và khoáng chất: Yến mạch giàu nhiều loại vitamin và khoáng chất gồm mangan, phốt pho, đồng, vitamin B1, sắt, selen, magie, kẽm,
Các hợp chất thực vật khác: Yến mạch nguyên cám rất giàu chất chống oxy hóa có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Chúng bao gồm avenathramides, axit ferulic, axit phytic, có tác dụng giảm viêm động mạch và điều hòa huyết áp.

Lợi ích:
- Ngoài giảm huyết áp, giảm nguy cơ béo phì, ăn loại ngũ cốc này thường xuyên có những lợi ích chính dưới đây.
- Giảm cholesterol: Ăn yến mạch có thể hỗ trợ giảm cholesterol nhờ hàm lượng beta-glucan. Khi vào ruột, beta-glucan liên kết với axit mật chứa cholesterol do gan tiết ra để hỗ trợ tiêu hóa. Thay vì được tái hấp thu, các axit mật này được đưa xuống ruột và đào thải ra ngoài, từ đó góp phần làm giảm mức cholesterol trong máu.
- Phòng bệnh tiểu đường type 2: Bệnh tiểu đường type 2 đặc trưng bởi sự điều hòa bất thường lượng đường trong máu, thường là do giảm độ nhạy cảm với hormone insulin. Beta glucan là chất xơ hòa tan từ yến mạch, có lợi cho việc kiểm soát lượng đường trong máu. Chúng điều hòa cả phản ứng glucose và insulin sau các bữa ăn giàu carbohydrate.
- Hỗ trợ giảm cân: Cảm giác no đóng vai trò quan trọng trong cân bằng năng lượng, giúp kiểm soát lượng ăn và có liên quan đến nguy cơ béo phì, đái tháo đường type 2. Chất xơ hòa tan như beta-glucan có thể làm tăng cảm giác no bằng cách làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày và kích thích hormone no. Nhờ ít calo, giàu chất xơ và dưỡng chất có lợi, yến mạch là lựa chọn phù hợp cho chế độ ăn giảm cân.
- Yến mạch tự nhiên không chứa gluten nhưng có một loại protein tương tự gọi là avenin. Phần lớn người mắc bệnh celiac có thể dung nạp yến mạch nguyên chất với lượng vừa phải. Tuy nhiên, yến mạch dễ bị nhiễm chéo gluten trong quá trình trồng trọt, chế biến. Vì vậy, người không dung nạp gluten nên chỉ chọn sản phẩm yến mạch có ghi "không chứa gluten" trên bao bì.

Bảo Bảo (Theo Heathline, Eat This Not That)

PHÒNG DS-TTGDSK
Nguồn tin : VNEXPRESS

26/12/2025

5 thói quen giúp thải độc gan và ruột

Khoa học chứng minh 5 cách thải độc gan - ruột thực sự gồm ăn lành mạnh, vận động, bổ sung vi sinh, kiểm soát bệnh nền và can thiệp theo gene.
Trong khi các trào lưu "detox" hay "thụt rửa gan" đang bủa vây mạng xã hội, các chuyên gia y tế khẳng định thải độc thực sự không đến từ những gói liệu trình cấp tốc, mà nằm ở lối sống giúp hỗ trợ hệ thống làm sạch tự nhiên của cơ thể.
Tiến sĩ Sajeev Nair, nhà sáng lập Vieroots, cho biết thuật ngữ "detox" đang bị lạm dụng nghiêm trọng trong các cộng đồng sức khỏe phổ thông. Thực tế, gan và ruột vốn là những "cỗ máy" thải độc siêu việt, điều chúng ta cần làm là giảm tải áp lực chuyển hóa và hỗ trợ chúng hoạt động tối ưu.

Dưới đây là 5 phương pháp "thải độc thực" đã được khoa học chứng minh:

Thải độc từ chế độ ăn:
Thực phẩm không phải là chất độc theo nghĩa hóa học, nhưng chế độ ăn sai cách là nguồn cơn gây căng thẳng chuyển hóa. Đường, tinh bột tinh chế và chất béo bão hòa chính là những "chất độc" làm quá tải gan và phá hủy đường ruột.
Một nghiên cứu năm 2020 trên Journal of Hepatology cho thấy chế độ ăn nhiều đường bổ sung và chất béo bão hòa liên quan trực tiếp đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD).
Việc tránh xa nước ngọt, thịt chế biến sẵn và ngũ cốc tinh chế không phải là trào lưu, mà là hành động "tự vệ" về mặt chuyển hóa.
Thải độc bằng vận động.
Vận động không đơn thuần là để xây dựng cơ bắp hay đếm bước chân. Lối sống ít vận động cực kỳ độc hại cho đường ruột (gây đầy hơi, táo bón, hội chứng ruột kích thích) và gan (gây xơ gan, rối loạn chức năng chuyển hóa).
Phân tích năm 2019 trên tạp chí Gastroenterology and Hepatology chỉ ra rằng hoạt động thể chất thường xuyên giúp giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ ngay cả khi bạn chưa giảm cân. Vận động giúp tăng nhạy cảm insulin và giảm mỡ nội tạng - những tác nhân chính gây suy giảm chức năng gan ruột.

Thải độc hệ vi sinh:
Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò trung tâm trong hệ miễn dịch và mạng lưới giao tiếp giữa ruột và tế bào gan. Khi hệ vi sinh mất cân bằng (dysbiosis), nó sẽ thúc đẩy các bệnh lý về gan.
Sử dụng Prebiotics (chất xơ nuôi khuẩn tốt) và Probiotics (lợi khuẩn) giúp tạo ra các axit béo chuỗi ngắn (SCFA). Các chất này không chỉ giảm viêm mà còn hỗ trợ gan tự phục hồi và tái tạo.

Thải độc từ gốc bệnh:
Gan và ruột không bao giờ hỏng hóc một mình. Chúng thường suy yếu cùng với các bệnh lý như béo phì, tiểu đường, cao huyết áp và mỡ máu.
Nghiên cứu năm 2016 trên World Journal of Gastroenterology xác nhận hội chứng chuyển hóa làm tăng đáng kể nguy cơ gan nhiễm mỡ và các biến chứng liên quan.
Kiểm soát tốt đường huyết và cân nặng chính là hình thức "thải độc" hiệu quả nhất bằng cách giảm bớt các tác nhân gây căng thẳng hệ thống.

Thải độc theo mã gene:
Nghiên cứu mới cho thấy yếu tố di truyền quyết định tại sao cùng một lối sống nhưng người này mắc bệnh, người kia lại không. Ví dụ, hội chứng ruột kích thích và gan nhiễm mỡ có tới 60% thành phần di truyền.
Việc xác định các biến thể gene (như gene PNPLA3 liên quan đến tích tụ mỡ gan) cho phép chúng ta có những can thiệp lối sống sớm hơn hàng thập kỷ trước khi bệnh khởi phát. Đây chính là hình thức thải độc chính xác (precision detox).
Thải độc không phải là một tuần uống nước ép hay những gói "thanh lọc" hợp thời. Gan và ruột của bạn là những cơ quan thải độc mạnh mẽ nhất nếu bạn biết cách.
Hãy hạn chế đường, tinh bột tinh chế, chất béo xấu và rượu bia. Duy trì lối sống năng động suốt cả ngày thay vì chỉ tập gym 1 tiếng rồi ngồi lỳ. Bổ sung chất xơ và thực phẩm lên men để nuôi dưỡng lợi khuẩn. Theo dõi các chỉ số đường huyết, mỡ máu và huyết áp thường xuyên.
Thải độc thực sự là "một cuộc marathon trọn đời" nhằm giảm bớt các tác nhân gây căng thẳng chuyển hóa, giúp cơ thể vận hành một cách trơn tru và bền bỉ nhất.

Mỹ Ý (Theo Times of India)

PHÒNG DS-TTGDSK
Nguồn tin : VNEXPRESS

26/12/2025

AI CÓ NGUY CAO BỊ SUY THẬN?

Các nhóm bệnh nhân tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, viêm cầu thận và lối sống không lành mạnh có nguy cơ cao bị suy thận.
Suy thận ảnh hưởng đến khả năng lọc máu và duy trì cân bằng chất lỏng của cơ thể. Nhiều người không nhận ra mình đang mắc bệnh suy thận cho đến khi tình trạng đã trở nên nặng.
Theo BS.CK2 Nguyễn Thị Diễm Hương, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, việc phát hiện sớm bệnh thận và có biện pháp phòng ngừa kịp thời là vô cùng quan trọng để bảo vệ chức năng thận và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Việc nhận diện các nhóm người có nguy cơ cao mắc suy thận là bước đầu tiên để chủ động phòng ngừa và tầm soát bệnh.

Tiểu đường: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn tính, chiếm 30-50% tổng số ca bệnh. Lượng đường trong máu cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, làm giảm khả năng lọc chất thải.

Tăng huyết áp: Huyết áp cao không kiểm soát là một trong những nguyên nhân chính gây tổn thương thận, chiếm khoảng 27,2% số ca suy thận mạn tính. Huyết áp cao làm tăng áp lực lên các mạch máu trong thận, gây tổn thương dần theo thời gian.

Bệnh tim mạch: Những người mắc bệnh tim mạch có nguy cơ cao hơn mắc bệnh thận và ngược lại.

Viêm cầu thận nguyên phát và thứ phát:
- Là tình trạng viêm các bộ lọc nhỏ trong thận (cầu thận), có thể dẫn đến suy thận nếu không được điều trị.
- Ngoài ra, yếu tố lối sống như hút thuốc lá, béo phì, chế độ ăn uống không lành mạnh... cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận.

Bác sĩ Hương cho biết, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, suy thận có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng và làm giảm chất lượng cuộc sống.
Người suy thận có thể gặp biến chứng tim mạch; tăng huyết áp nặng và khó kiểm soát; bệnh động mạch vành, suy tim, tăng nguy cơ đột quỵ; rối loạn nhịp tim do mất cân bằng điện giải.
Ngoài ra, thận sản xuất hormone erythropoietin, cần thiết cho việc tạo hồng cầu. Khi thận suy, sản xuất erythropoietin giảm, dẫn đến thiếu máu. Suy thận gây rối loạn chuyển hóa canxi, phospho và vitamin D, dẫn đến xương yếu, dễ gãy.
Người bệnh cũng có thể cân bằng các chất điện giải quan trọng như kali, natri, canxi, phospho, có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng cho tim và thần kinh. Các chất thải tích tụ trong máu gây ra các triệu chứng như chán ăn, buồn nôn, ngứa dữ dội, rối loạn thần kinh.
Hệ miễn dịch người suy thận suy yếu làm tăng khả năng mắc các bệnh nhiễm trùng. Bệnh có thể gây rối loạn kinh nguyệt ở phụ nữ và giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương ở nam giới.
Nếu mắc bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, bạn có nguy cơ cao. Nên đi khám sức khỏe định kỳ và làm các xét nghiệm sàng lọc theo lời khuyên của bác sĩ, đặc biệt là xét nghiệm nước tiểu và máu để kiểm tra chức năng thận.
Theo bác sĩ, không có cách nào để phòng ngừa suy thận 100%, nhưng việc duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt các bệnh lý nền cùng với việc tầm soát định kỳ sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh suy thận.

Mỹ Ý

PHÒNG DS-TTGDSK
Nguồn tin : VNEXPRESS

25/12/2025

TẮM NƯỚC LẠNH - THÓI QUEN GÂY TĂNG HUYẾT ÁP ĐỘT NGỘT

Tắm nước lạnh gây co mạch, tăng huyết áp và nhịp tim đột ngột, tạo cú sốc lớn cho tim.
Nhiều người coi việc tắm nước lạnh là liệu pháp khởi đầu ngày mới đầy năng lượng. Tuy nhiên, đằng sau cảm giác sảng khoái tức thì là những phản ứng sinh lý mạnh mẽ có thể gây áp lực trực tiếp lên hệ tim mạch, đặc biệt là nguy cơ tăng huyết áp đột ngột.

Cú sốc nhiệt và "gọng kìm" mạch máu:
- Khi nước lạnh tiếp xúc với da, cơ thể ngay lập tức kích hoạt cơ chế sinh tồn: co mạch ngoại vi. Đây là phản ứng nhằm giảm thất thoát nhiệt, nhưng đồng thời lại làm tăng sức cản trong lòng mạch.
- Hệ quả là hệ thống tim mạch phải làm việc vất vả hơn để bơm máu, dẫn đến huyết áp tăng vọt chỉ trong vài giây. Song song đó, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích, giải phóng các hormone căng thẳng (stress hormones) làm nhịp tim đập nhanh và mạnh hơn. Sự kết hợp này tạo ra một "cú sốc" lớn, gây áp lực cực hạn lên trái tim.

Bằng chứng từ các nghiên cứu khoa học:
- Theo báo cáo trên tạp chí International Journal of Environmental Research and Public Health, việc tiếp xúc với môi trường lạnh khiến các chỉ số huyết áp và dấu ấn sinh học về căng thẳng mạch máu tăng rõ rệt.
- Dù việc tắm dưới vòi sen ít nghiêm trọng hơn so với việc ngâm mình hoàn toàn trong nước lạnh, các chuyên gia vẫn cảnh báo cơ chế này đủ sức gây ra những biến cố tim mạch nguy hiểm, nhất là ở những người có cơ địa nhạy cảm hoặc có bệnh lý nền.

Ai cần đặc biệt cẩn trọng? Cú sốc nhiệt từ nước lạnh không chia đều rủi ro cho tất cả mọi người. Những nhóm sau đây được khuyến cáo nên tránh xa thói quen này:
- Người mắc bệnh tim mạch: Người bị cao huyết áp, bệnh mạch vành, loạn nhịp tim hoặc có tiền sử đột quỵ.
- Người có mạch máu kém linh hoạt: Sự co thắt đột ngột có thể gây khó thở, chóng mặt hoặc thậm chí là các biến cố giống như đột quỵ.
- Người chưa thích nghi: Những người chưa từng có thói quen tiếp xúc với nước lạnh rất dễ bị loạn nhịp tim tạm thời khi cơ thể phản ứng quá mức với nhiệt độ thấp.
Lưu ý: Việc tiếp xúc đột ngột với nước lạnh làm tăng các dấu ấn căng thẳng sinh hóa trong máu. Sự căng thẳng này đôi khi không biến mất ngay mà vẫn tồn tại sau khi bạn đã rời khỏi phòng tắm.

Cơ thể có khả năng thích nghi không?
Tin vui là cơ thể chúng ta có thể "làm quen" được với cái lạnh. Theo Times of India, những vận động viên bơi lội hoặc người sống ở vùng khí hậu hàn đới thường có hệ mạch máu dẻo dai hơn. Khi đó, phản ứng co mạch sẽ bớt gay gắt, giúp huyết áp ổn định nhanh hơn.
Tuy nhiên, ranh giới giữa việc "rèn luyện sức khỏe" và "gây họa cho cơ thể" nằm ở cách tiếp cận. Việc nhảy ngay vào làn nước lạnh giá hoàn toàn khác với việc luyện tập có kiểm soát.

Cách tắm nước lạnh an toàn, không hại mạch máu: Để tận hưởng cảm giác sảng khoái mà vẫn bảo vệ được trái tim, bạn nên tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Hạ nhiệt từ từ: Đừng dội nước lạnh ngay lập tức. Hãy bắt đầu bằng nước ấm, sau đó giảm dần nhiệt độ để hệ tuần hoàn và thần kinh có thời gian thích ứng.
- Lắng nghe cơ thể: Nếu xuất hiện cảm giác chóng mặt, đánh trống ngực hoặc hụt hơi, hãy dừng lại ngay lập tức.
- Hỏi ý kiến bác sĩ: Điều này đặc biệt quan trọng với người có bệnh nền tim mạch.
- Tránh các tác nhân cộng hưởng: Không tắm nước lạnh khi đang quá mệt mỏi, cơ thể mất nước hoặc vừa tiêu thụ quá nhiều caffeine, vì chúng sẽ làm tăng áp lực lên tim.
- Ưu tiên nước mát thay vì nước lạnh buốt: Nước ở nhiệt độ vừa phải vẫn giúp bạn tỉnh táo mà lại an toàn hơn nhiều cho sức khỏe.

Mỹ Ý (Theo SadaNews)

PHÒNG DS-TTGDSK
Nguồn tin : VNEXPRESS

25/12/2025

NHỮNG LẦM TƯỞNG THƯỜNG GẶP VỀ SỨC KHỎE GAN

Nhiều người cho rằng bệnh gan chỉ xảy ra ở người uống rượu, nhưng thực tế nhiều yếu tố khác cũng ảnh hưởng gan.
Gan hoạt động liên tục để loại bỏ độc tố đồng thời hỗ trợ tiêu hóa và dự trữ năng lượng. Bệnh gan nhiễm mỡ và xơ gan có thể phòng ngừa thông qua chế độ ăn uống đúng cách, tập thể dục và khám sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, nhiều quan niệm sai lầm có thể dẫn đến những thói quen gây hại gan.

Bệnh gan chỉ xảy ra ở người uống rượu:
- Uống rượu tạo ra các sản phẩm phụ độc hại, đặc biệt là acetaldehyde, khi phân hủy. Điều này dẫn đến tích tụ mỡ (gan nhiễm mỡ), viêm gan, xơ gan và có thể tiến triển đến suy gan hoặc ung thư qua nhiều giai đoạn.
- Người không uống rượu vẫn có thể mắc gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), thường liên quan béo phì, tiểu đường và ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Sự tích tụ mỡ trong gan dẫn đến viêm và xơ, xảy ra độc lập với rượu. Bảo vệ gan cần nhiều hơn việc kiêng rượu, vì yếu tố di truyền, thuốc và hội chứng chuyển hóa cũng ảnh hưởng. Nên duy trì cân nặng ổn định, ăn uống lành mạnh, hạn chế đường và thực phẩm chế biến sẵn, kết hợp tập thể dục đều đặn.

Thải độc gan càng nhiều càng tốt: Cơ thể có cơ chế thải độc gan tự nhiên hàng ngày, nên lạm dụng trà thải độc hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc đôi khi gây tác hại. Một số sản phẩm có thể làm tăng enzyme gan, gây tiêu chảy hoặc suy thận mà không mang lại lợi ích thực sự. Trước khi sử dụng, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ. Để hỗ trợ gan, hãy ăn đầy đủ dinh dưỡng, uống nhiều nước, hạn chế đường và rượu. Bổ sung rau giàu chất xơ (cải bó xôi, củ dền, bông cải xanh) và uống 1,8-2 lít nước mỗi ngày cũng giúp gan hoạt động hiệu quả.

Bia và rượu vang không gây hại: Rượu mạnh như vodka hay whisky thường bị xem là gây hại nhiều hơn bia hay rượu vang, nhưng tổng lượng rượu tiêu thụ mới là yếu tố quan trọng. Mọi đồ uống có cồn, bao gồm bia và rượu vang, đều có thể gây hại cho gan nếu uống quá nhiều. Hãy theo dõi lượng tiêu thụ hoặc cân nhắc hạn chế để bảo vệ sức khỏe lá gan.

Men gan bình thường đồng nghĩa với gan khỏe mạnh: Chỉ số men gan bình thường, bao gồm ALT và AST, không đồng nghĩa gan hoàn toàn khỏe mạnh, vì tổn thương nặng hay xơ gan vẫn có thể tồn tại mà men gan không tăng. Xét nghiệm máu cơ bản không cung cấp đủ thông tin, kết hợp siêu âm, chụp xơ gan hoặc sinh thiết nếu cần. Người thừa cân hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh gan nên khám sức khỏe gan định kỳ. Bác sĩ kết hợp xét nghiệm máu và hình ảnh để phát hiện bệnh sớm, có biện pháp điều trị kịp thời và tránh biến chứng nghiêm trọng.

Bệnh gan luôn đi kèm với các triệu chứng: Vàng da hoặc đau bụng là những dấu hiệu phổ biến của tổn thương gan. Tuy nhiên, nhiều bệnh gan tiến triển âm thầm trong nhiều năm được gọi là "kẻ giết người thầm lặng". Viêm gan và gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng rõ ràng cho đến giai đoạn nặng, khi sưng hoặc vàng da xuất hiện đột ngột. Khó chịu tiêu hóa hàng ngày cũng có thể là dấu hiệu liên quan đến gan. Sàng lọc và khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm tổn thương và có thể cải thiện tình trạng bệnh.

Bảo Bảo (Theo Times of India)

PHÒNG DS-TTGDSK
Nguồn tin : VNEXPRESS

24/12/2025

VÌ SAO THƯỜNG XUYÊN MỆT MỎI DÙ NGỦ ĐỦ GIẤC?

Mệt mỏi không chỉ xuất hiện sau đêm mất ngủ mà còn có thể do rối loạn nội tiết, mất nước hoặc chế độ ăn thiếu cân đối.
Mệt mỏi là trạng thái uể oải, khó tập trung và thiếu năng lượng trong các hoạt động hằng ngày và công việc. Tình trạng này có thể liên quan đến giấc ngủ kém, thiếu ngủ kéo dài, luyện tập quá sức hoặc chế độ dinh dưỡng không đầy đủ.

Mất cân bằng năng lượng và chất dinh dưỡng: Ăn kiêng giảm cân không đúng cách dễ dẫn đến thiếu calo và không cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cần thiết như sắt, vitamin D, vitamin B12. Thay vì cắt bỏ một số loại thực phẩm, nên giảm tổng lượng thức ăn và đảm bảo mỗi bữa có tinh bột phức hợp, protein nạc và chất béo lành mạnh để duy trì năng lượng ổn định. Đồng thời, ưu tiên các thực phẩm giúp no lâu và hạn chế đường, rượu, cà phê để hỗ trợ cân bằng dinh dưỡng và sức khỏe tổng thể.

Mất nước: Uống không đủ nước mỗi ngày có thể gây mất nước, khiến huyết áp giảm, mệt mỏi, bủn rủn tay chân và khó thở do lượng máu đến não và cơ bắp giảm. Người trưởng thành nên cung cấp 2-2,25 lít nước mỗi ngày, ưu tiên đồ uống điện giải khi ra nhiều mồ hôi. Dấu hiệu cơ thể đủ nước là nước tiểu có màu vàng nhạt hoặc nhạt hơn.

Căng thẳng và lo âu: Căng thẳng và lo âu làm tiêu hao năng lượng, gây mệt mỏi. Tình trạng này cũng ảnh hưởng đến giấc ngủ, khiến cơ thể uể oải và tâm trạng bất ổn. Tập trung vào hơi thở có thể giúp lấy lại cân bằng. Cụ thể hít thở sâu cung cấp oxy cho não, hít thở bằng cơ hoành điều hòa hệ thần kinh và giảm phản ứng căng thẳng sinh lý.

Áp lực công việc: Áp lực cuộc sống và công việc có thể khiến cơ thể bị kích thích quá mức, tạo cảm giác mệt mỏi, chán nản và thiếu động lực. Làm việc quá sức, thiếu thời gian chăm sóc bản thân lâu dài ảnh hưởng năng lượng và sức khỏe, dẫn đến kiệt sức.

Thay đổi nội tiết tố khác: Mệt mỏi là triệu chứng phổ biến khi rối loạn nội tiết tố. Nồng độ progesterone thấp có thể gây mất ngủ, trong khi mức cao lại dẫn đến uể oải. Thay đổi estrogen trong thời kỳ mãn kinh cũng ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ và năng lượng.

Thiếu máu: Thiếu hemoglobin - thành phần trong hồng cầu mang oxy đi khắp cơ thể - khiến não và cơ bắp thiếu oxy, gây mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu và dễ bầm tím. Để xử lý, nên kiểm tra nguyên nhân, điều chỉnh chế độ ăn hoặc bổ sung sắt theo hướng dẫn bác sĩ.

Bệnh lý: Nhiều bệnh lý như suy tim, ung thư, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hội chứng đau cơ xơ hóa, các bệnh tự miễn dịch, bệnh tuyến giáp, thận hoặc gan có thể gây mệt mỏi mạn tính. Xác định nguyên nhân giúp bác sĩ đưa hướng điều trị phù hợp, góp phần kiểm soát bệnh hiệu quả.

Anh Chi (Theo Eating Well)

PHÒNG DS-TTGDSK
Nguồn tin : VNEXPRESS

23/12/2025

ĐIỀU GÌ XẢY RA KHI BỔ SUNG QUÁ NHIỀU VITAMIN C?

Uống quá nhiều vitamin C có thể gây sỏi thận, buồn nôn, tiêu chảy, làm yếu men răng và nghiêm trọng hơn là rối loạn thừa sắt.
Vitamin C (axit ascorbic) cần thiết cho sự tăng trưởng, phát triển và sửa chữa các mô trong cơ thể. Vì cơ thể không dự trữ vitamin C nên cần bổ sung đủ qua thực phẩm như cam, quýt, dâu tây, ớt chuông hoặc thực phẩm chức năng khi cần. Bổ sung vitamin C an toàn với hầu hết mọi người, nhưng dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây một số tác dụng phụ cho sức khỏe.

Sỏi thận: Liều cao vitamin C có thể làm tăng nồng độ oxalate trong nước tiểu - chất có thể kết hợp với canxi hình thành sỏi thận. Quá trình chuyển hóa vitamin C dư thừa thành oxalate, đáng lo ngại với những người có tiền sử sỏi thận, bệnh thận mạn tính hoặc nồng độ oxalate cao, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.

Rối loạn tiêu hóa: Một trong những tác dụng phụ phổ biến của vitamin C liều cao là rối loạn tiêu hóa, gồm co thắt dạ dày, buồn nôn, tiêu chảy và đầy hơi. Vitamin C có tính axit và hoạt tính thẩm thấu, khi dùng quá mức sẽ hút nước vào ruột, kích ứng niêm mạc và gây khó chịu. Những triệu chứng này thường xuất hiện khi tiêu thụ trên 2.000 mg mỗi ngày.

Quá tải sắt:
- Vitamin C tăng hấp thụ sắt không heme trong thực vật. Song liều cao có thể gây hại với người mắc bệnh nhiễm sắc tố sắt - rối loạn di truyền khiến cơ thể tích trữ sắt dư thừa. Ở những người này, vitamin C liều cao làm trầm trọng quá tải sắt, tăng nguy cơ tổn thương gan, tim và tiểu đường. Người bị rối loạn chuyển hóa sắt nên tránh bổ sung vitamin C liều cao trừ khi được bác sĩ khuyến nghị.
- Vitamin C có thể gây ra những tác dụng phụ có hại cho sức khỏe nếu sử dụng quá liều. Ảnh minh họa tạo bởi AI
Vitamin C có thể gây ra những tác dụng phụ có hại cho sức khỏe nếu sử dụng quá liều. Ảnh minh họa tạo bởi AI

Kết quả xét nghiệm sai lệch: Vitamin C dư thừa có thể gây sai lệch một số xét nghiệm như máy đo đường huyết, xét nghiệm creatinine trong nước tiểu và các xét nghiệm dùng thuốc thử nhạy cảm với oxy hóa. Kết quả sai có thể ảnh hưởng đến chẩn đoán và điều trị.

Mòn men răng: Các chất bổ sung vitamin C dạng nhai hoặc kẹo dẻo thường có tính axit, có thể làm mòn men răng theo thời gian, dẫn đến răng nhạy cảm, đổi màu và tăng nguy cơ sâu răng. Để giảm rủi ro, nên súc miệng bằng nước sau khi dùng và tránh đánh răng ngay sau đó.

Tăng stress oxy hóa:
- Dù vitamin C có đặc tính chống oxy hóa, song liều cao và khi có mặt các ion kim loại tự do như sắt hoặc đồng, có thể hoạt động như chất gây oxy hóa. Điều này làm tăng stress oxy hóa - mất cân bằng giữa chất chống oxy hóa và gốc tự do, có thể gây hại tế bào. Nghiên cứu cho thấy nồng độ vitamin C rất cao có thể tạo gốc tự do khi có kim loại, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương tế bào và rủi ro khi dùng liều lớn.
- Lượng khuyến nghị hàng ngày (RDA) tùy thuộc độ tuổi, giới tính và giai đoạn: nam 90 mg/ngày, nữ 75 mg/ngày, phụ nữ mang thai 85 mg/ngày, cho con bú 120 mg/ngày. Mức hấp thụ tối đa cho người lớn là 2.000 mg/ngày. Vượt quá lượng này, đặc biệt là trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ tác dụng phụ.

Những nhóm dễ gặp tác dụng phụ của vitamin C gồm người bệnh thận, rối loạn thừa sắt, tiểu đường, hoặc đang hóa - xạ trị. Để sử dụng an toàn, hãy tuân thủ liều khuyến nghị hàng ngày, trừ khi bác sĩ chỉ định. Thông báo với bác sĩ về tất cả chất bổ sung đang dùng, nhất là trước phẫu thuật hoặc xét nghiệm. Những người bị đau bụng kéo dài, tiểu ra máu hoặc có dấu hiệu sỏi thận nên đi khám.

Anh Ngọc (Theo Verywell Health)

PHÒNG DS-TTGDSK
Nguồn tin : VNEXPRESS

22/12/2025

ĐỒ GIA DỤNG NÀO TIỀM ẨN NGUY CO& UNG THƯ?
Nhiều sản phẩm gia dụng có hóa chất chống dính, tẩy rửa hoặc đồ uống chứa chất tạo ngọt có thể tiềm ẩn nguy cơ ung thư.
Ung thư vẫn là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu thế giới hiện nay. Các nhà khoa học lo ngại nguy cơ ung thư đối với một số sản phẩm hàng ngày trong nhà, từ đồ uống đến đồ dùng cá nhân, do tiếp xúc lâu dài với hóa chất nồng độ thấp. Tuy vậy, họ cũng nhấn mạnh các bằng chứng khoa học cần được đánh giá cẩn thận và "không phải mọi mối liên hệ đều đã được chứng minh rõ ràng".

Dưới đây là phân tích về 5 nhóm sản phẩm thường được nhắc đến, dựa trên nghiên cứu từ các tổ chức uy tín:
- Đồ uống ăn kiêng và chất tạo ngọt nhân tạo:
Aspartame - chất ngọt ít calo có trong nước ngọt ăn kiêng, kẹo gum và sữa chua ít đường - từ tháng 7/2023 được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phân loại là "có thể gây ung thư cho con người" (nhóm 2B), chủ yếu liên quan đến ung thư gan với "bằng chứng hạn chế" từ nghiên cứu trên người và động vật.
Tuy nhiên, WHO cho rằng nhóm 2B tiêu thụ ở mức thông thường chưa chắc gây ung thư.

- Dụng cụ nấu ăn chống dính chứa PFAS:
Lớp phủ chống dính trên nồi chảo thường sử dụng hóa chất PFAS "vĩnh cửu". Khi bị mòn hoặc quá nóng, chúng có thể giải phóng một lượng nhỏ vào thức ăn. PFAS tích tụ trong máu, một số nghiên cứu cho thấy liên quan một số loại ung thư ở người tiếp xúc cao.
Dù vậy, bằng chứng về nhân quả trực tiếp do sử dụng đồ gia dụng có chất chống dính thông thường hiện chưa rõ ràng và còn trái chiều.

- Chất chống cháy trong đồ nội thất và đệm:
Nhiều ghế sofa, đệm chứa hóa chất chống cháy để đạt chuẩn an toàn cháy nổ. Hóa chất này có thể thoát ra không khí dưới dạng hợp chất hữu cơ bay hơi (VOCs). Một số chất có thể gây rối loạn hormone - cơ chế liên quan đến ung thư.
Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp phơi nhiễm thông thường trong nhà của các chất này với nguy cơ ung thư hiện còn hạn chế.

- Sản phẩm tẩy rửa gia dụng:
Nước lau sàn, bột giặt hay xịt thơm phòng có thể phát thải VOCs như benzen và formaldehyde - những chất được nghiên cứu cho thấy tăng nguy cơ ung thư.
Theo một nghiên cứu năm 2022 trên tạp chí Indoor Air, dọn dẹp thường xuyên làm tăng tiếp xúc hóa chất. Một số nghiên cứu khác cho thấy mối liên quan VOCs lâu dài với ung thư vú, buồng trứng, da hay tử cung.

- Mỹ phẩm và sản phẩm chăm sóc cá nhân:
Nhiều loại chứa paraben, chất giải phóng formaldehyde hay thuốc nhuộm từ nhựa than đá. Hiệp hội Ung thư Mỹ đánh giá dữ liệu về tác động ung thư lâu dài hiện còn hạn chế với hầu hết sản phẩm.
Formaldehyde - chất gây ung thư đã biết - được giải phóng từ một số phương pháp duỗi tóc khi làm nóng. Nghiên cứu từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) phát hiện phụ nữ dùng sản phẩm duỗi tóc hơn 4 lần/năm có nguy cơ ung thư tử cung cao gấp đôi so với người không dùng.
Các chuyên gia khuyên cân nhắc giảm tiếp xúc, nhưng không nên hoang mang vì nhiều mối liên hệ nhân quả vẫn cần nghiên cứu thêm.

Mỹ Ý (Theo Times of India)

PHÒNG DS-TTGDSK
Nguồn tin : VNEXPRESS

22/12/2025

ĐIỀU GÌ XẢY RA KHI UỐNG NƯỚC CAM THƯỜNG XUYÊN?

Nước cam tươi nguyên chất 100% giàu chất dinh dưỡng như vitamin C, kali và các chất chống oxy hóa, ít đường, không chứa chất tạo ngọt nhân tạo.
Nước cam vắt tươi nguyên chất 100% là lựa chọn lành mạnh. Người trưởng thành chỉ nên uống khoảng một quả cam mỗi ngày (100-150 g), dùng nguyên chất hoặc pha nước ấm, không đường.

Lợi ích:
- Giàu chất dinh dưỡng quan trọng: Nước cam giàu dưỡng chất, nổi bật là vitamin C có tác dụng chống oxy hóa mạnh và hỗ trợ miễn dịch. Loại vitamin này cũng giúp hình thành xương, lành vết thương và bảo vệ nướu. Nước cam còn cung cấp folate cần cho tổng hợp DNA và sự phát triển thai nhi, cùng kali điều hòa huyết áp, bảo vệ tim mạch, giảm nguy cơ đột quỵ.
- Giàu chất chống oxy hóa: Chất chống oxy hóa trong nước cam có thể ngăn ngừa tổn thương oxy hóa. Đây là sự mất cân bằng giữa chất chống oxy hóa và các phân tử không ổn định được gọi là gốc tự do. Chất chống oxy hóa rất quan trọng để duy trì sức khỏe tổng thể, bảo vệ chống lại các bệnh mạn tính như bệnh tim, ung thư và tiểu đường. Các chất chống oxy hóa chính trong nước cam gồm flavonoid, carotenoid và axit ascorbic (vitamin C).
- Phòng ngừa sỏi thận: Sỏi thận hình thành khi nước tiểu cô đặc, chứa nhiều khoáng chất dễ kết tinh. Môi trường nước tiểu quá axit làm tăng nguy cơ hình thành một số loại sỏi. Sỏi thận thường gây ra các triệu chứng như đau dữ dội, buồn nôn hoặc tiểu ra máu.
- Nước cam giàu citrate giúp tăng pH nước tiểu (làm nước tiểu kiềm hơn) và gắn với canxi, từ đó giảm nguy cơ hình thành sỏi, đặc biệt là sỏi canxi oxalat. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào lượng uống, chế độ ăn tổng thể và loại sỏi thận. Nước cam không thay thế điều trị y tế nếu đã có sỏi.
- Cải thiện sức khỏe tim mạch:
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu, gây ra hơn 17 triệu ca tử vong trên toàn thế giới mỗi năm.
Uống nước cam có thể làm giảm một số yếu tố nguy cơ mắc bệnh tim như huyết áp cao và cholesterol cao. Các dưỡng chất trong nước cam góp phần làm tăng mức cholesterol tốt (HDL) ở người có mức cholesterol cao, nhờ đó cải thiện sức khỏe tim mạch.
- Giảm viêm: Viêm cấp tính là phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch nhằm bảo vệ cơ thể trước bệnh tật và nhiễm trùng. Tuy nhiên, viêm kéo dài ở mức cao thúc đẩy sự hình thành và tiến triển của nhiều bệnh mạn tính. Nước cam có khả năng giảm viêm nhờ chứa các flavonoid như hesperidin, giúp làm giảm các chỉ số viêm như CRP và IL-6, nhờ đó hạn chế nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.

Một số lưu ý:
- Hàm lượng calo cao: Nước cam giống như nhiều loại nước ép trái cây khác là chứa khá nhiều đường tự nhiên. Một ly khoảng 240 ml có hơn 20 g đường. Khi uống, lượng đường này được cơ thể hấp thu nhanh do nước cam hầu như không còn chất xơ. Nếu dùng thường xuyên, phần đường dư thừa có thể được chuyển thành mỡ, làm tăng nguy cơ tăng cân. Uống nhiều nước cam và các đồ uống ngọt khác cũng dễ gây dư thừa năng lượng và sâu răng, nhất là ở trẻ em.
- Tăng lượng đường trong máu: So với một cam nguyên trái, nước cam có ít chất xơ hơn đáng kể, lượng calo và carbohydrate nhiều hơn, chủ yếu là đường trái cây, dễ làm tăng đường huyết hơn. Tải lượng đường huyết (GL) phản ánh mức độ ảnh hưởng thực tế của thực phẩm lên đường máu. GL dưới 10 là thấp, 11-19 trung bình, từ 20 trở lên là cao. Cam nguyên quả có GL khoảng 3-6, trong khi nước cam ở mức 10-15 nên làm tăng đường huyết cao hơn.

Bảo Bảo (Theo Healthline)

PHÒNG DS-TTGDSK
Nguồn tin : VNEXPRESS