01/02/2026
TÊ TAY KHI NGỦ DẬY BÌNH THƯỜNG HAY BẤT THƯỜNG
Mời bạn xem câu chuyện của Bác sĩ Nguyễn Huỳnh Lâm chuyên khoa y học cổ truyền tại Phòng khám Đa khoa Ái Nghĩa Long Thành
Hôm nay chúng ta cùng nhau “bắt bệnh online” một triệu chứng mà tôi tin chắc nhiều người trong chúng ta đã từng trải qua: Tê tay khi ngủ dậy. Cảm giác sáng sớm tỉnh giấc, thấy một bên tay của mình tê rần, nặng trịch, cứ như “mượn tạm” của ai đó gắn vào.
Vẩy vẩy vài cái thì hết, nên nhiều người tặc lưỡi cho qua, nghĩ chắc do mình “ngủ say như chết” nên nằm đè lên tay thôi.
Vậy câu chuyện “tay offline tạm thời” này khi nào là bình thường và khi nào là tín hiệu cầu cứu từ cơ thể?
Khi “Người quen” ghé thăm
Đúng là trong đa số trường hợp, tê tay khi ngủ dậy là một hiện tượng lành tính. Thủ phạm chính thường là do tư thế ngủ của chúng ta. Khi bạn nằm nghiêng, gối đầu lên tay, hoặc co quắp tay trong một thời gian dài, bạn đã vô tình chèn ép lên các dây thần kinh và mạch máu ở cánh tay.
Hãy tưởng tượng hệ thần kinh của chúng ta giống như một đường ống nước. Khi bạn đè lên nó, dòng chảy (tín hiệu thần kinh và máu) sẽ bị tắc nghẽn. Não không nhận được tín hiệu đầy đủ từ bàn tay, và ngược lại. Kết quả là bạn có cảm giác tê bì, kim châm, rần rần khó chịu.
Khi bạn thức dậy và thay đổi tư thế, “đường ống” được giải phóng, máu và tín hiệu thần kinh lưu thông trở lại, cảm giác tê sẽ nhanh chóng biến mất. Đây gọi là tê bì do chèn ép tạm thời (transient paresthesia). Chuyện này hoàn toàn bình thường, không có gì đáng lo ngại.
Khi “Người lạ” mang tên bệnh lý
Tuy nhiên, nếu buổi sáng nào bạn cũng chào ngày mới với đôi tay tê dại, dù đã thử “7749” tư thế ngủ khác nhau, thì có lẽ đây không còn là một “người quen” thân thiện nữa. Nó có thể là “người lạ” mang theo những thông điệp cảnh báo về sức khỏe mà bạn không nên xem thường.
Một vài “nghi phạm” hàng đầu bao gồm:
Hội chứng ống cổ tay (Carpal Tunnel Syndrome): Đây là nguyên nhân bệnh lý phổ biến nhất gây tê tay, đặc biệt là vào ban đêm và sáng sớm. Do dây thần kinh giữa (median nerve) đi qua ống cổ tay bị chèn ép. Cảm giác tê và đau thường xuất hiện ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một nửa ngón đeo nhẫn. Tình trạng này rất hay gặp ở nhân viên văn phòng, người làm công việc đòi hỏi cử động cổ tay lặp đi lặp lại.
Bệnh lý cột sống cổ: Thoái hóa đốt sống cổ, thoát vị đĩa đệm cột sống cổ có thể gây chèn ép các rễ thần kinh chi phối hoạt động của cánh tay và bàn tay. Cơn tê có thể lan từ cổ, vai xuống cánh tay và các ngón tay.
Thiếu hụt Vitamin và khoáng chất: Cơ thể chúng ta cần vitamin nhóm B, đặc biệt là B12, để duy trì một hệ thần kinh khỏe mạnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thiếu vitamin B12 có thể gây ra các tổn thương thần kinh, trong đó có triệu chứng tê bì chân tay. Magie và canxi cũng đóng vai trò quan trọng không kém.
Các bệnh lý chuyển hóa: Bệnh đái tháo đường là một ví dụ điển hình. Lượng đường trong máu cao kéo dài có thể làm tổn thương các dây thần kinh ngoại biên, gây ra cảm giác tê, nóng rát ở tay chân.
Các vấn đề về tuyến giáp cũng có thể là nguyên nhân.
Lời khuyên từ Bác sĩ Lâm
Vậy làm sao để phân biệt? Hãy tự trả lời những câu hỏi sau:
Tần suất tê tay có thường xuyên không? (Thỉnh thoảng hay gần như mỗi ngày?)
Cảm giác tê có tự hết sau vài phút vận động không, hay kéo dài dai dẳng?
Ngoài tê, bạn có cảm thấy yếu tay, khó cầm nắm đồ vật, hay đau nhức kèm theo không?
Tình trạng tê có xảy ra ở các bộ phận khác của cơ thể không?
Nếu câu trả lời là “Có” cho các câu hỏi từ thứ hai trở đi, bạn nên sắp xếp một cuộc hẹn với bác sĩ. Đừng chủ quan cho rằng đó chỉ là chuyện nhỏ. Việc chẩn đoán sớm có thể giúp quá trình điều trị đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều.
Vậy nên tê tay khi ngủ dậy có thể chỉ là do một giấc ngủ “quá nhiệt tình”, nhưng cũng có thể là lá cờ đỏ báo hiệu một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Cơ thể chúng ta là một cỗ máy tinh vi và luôn biết cách gửi đi những tín hiệu. Hãy là một người chủ thông thái, biết lắng nghe và giải mã những tín hiệu đó.
Chúc mọi người buổi tối an lành và một buổi sáng thức dậy với đôi tay “online” đầy năng lượng!
Thân ái,
Bác sĩ Lâm.
➥ Đ𝘂̛̀𝗻𝗴 𝗻𝗴𝗮̣𝗶 đ𝗲̂̉ 𝗹𝗮̣𝗶 𝗯𝗶̀𝗻𝗵 𝗹𝘂𝗮̣̂𝗻 nếu bạn có thắc mắc nhé, bác sĩ sẽ giải đáp giúp bạn.
➥ Hãy 𝐋𝐈𝐊𝐄 và 𝐓𝐇𝐄𝐎 𝐃𝐎̃𝐈 𝐓𝐑𝐀𝐍𝐆 để nhận được nhiều kiến thức hay về sức khỏe nhé!.