18/01/2019
သင္ရဲ႕ ကေလးသည္ ၿငိမ္ၿငိမ္ မထုိင္နုိင္ေအာင္ ဂဏာမၿငိမ္ ၿဖစ္ေနပါသလား
သင္ရဲ႕ ကေလးသည္ တစ္ခုခုဆုိ ရင္ မစဥ္းစားပဲ ဆက္ကနဲ လုပ္လုိက္ပါသလား
သင္ရဲ႕ ကေလးသည္ တစ္ခုခု ကို စၿပီးရင္ လက္စမသတ္ပဲ ဒီ အတိုိင္းထားတတ္ပါသလား။
ေက်ာင္းစာသင္ခ်ိန္ တုိ႔တြင္ စိတ္မဝင္စားတာမ်ိဴး စိတ္ပ်ံ႕လြယ္တာမ်ိဴး ၿဖစ္ေနပါသလား၊
သင္ဘယ္လုိဆံုးမဆံုးမ ဘယ္လုိေၿပာေၿပာ ဘယ္လုိၿပင္ၿပင္ ဒီအတိုင္းပဲၿဖစ္ေနပါသလား။ ဒီလုိမ်ိဳးေတြ ၾကံဳေတြ႔ ဖူးတယ္ ဆုိရင္ေတာ႔ ထိုကေလးသည္ ADHD/ ADD (Attention deficit Hyperactivity disorder သုိ႔ Attention deficit Disorder) ဟုေခၚေသာ အာရံုစူးစိုက္မႈ ဦးေႏွာက္ ဓါတ္ပံုမမွန္ ၿခင္း ႏွင္႔ အတတ္ၾကြ လြန္ ဓါတ္မမွန္ ၿခင္း စိတ္ေရာဂါ) ရွိနုိင္ေခ် ရွိပါတယ္။
စိတ္ေရာဂါ ဟူ၍ မတုန္လႈံ႕ သြားပါႏွင္႔ ေနာက္ပိုင္းတြင္း ဆက္လက္၍ ရွင္းၿပသြားပါမည္။
မ်ားေသာအားၿဖင္႔ ကေတာ႔ အထက္ပါ လကၡဏာေတြသည္ ကေလးတုိင္းတြင္ ေတာ္ေတာ္မ်ား ပါတတ္တာ သဘာဝပါ၊ ပံုမွန္ ပါပဲ။
သို႔ေသာ္ ADHD/ADD ဟူ၍ ေရာဂါ အတည္ၿပဳ ဖုိ႔ရာအတြက္စတင္စစ္ေဆးသင္႔တာကေတာ႔ ကေလးသည္ ဒီလုိ လကၡဏာ မ်ိဴးကို ၆ လၿဖင္႔ အထက္ ရွိေနၿပီး ထုိ လကၡဏာ သည္ သူ၏ အမူအက်င္႔ ကဲ႕႔သို႔ ပင္ ဘယ္လုိမွ ၾကိဳးစားၿပင္ၾကည္႔ လုိ႔ မရပဲ ေက်ာင္းစာပညာေရး၊ အိမ္တြင္း ၊ လူမႈ ပတ္ဝန္းက်င္ အေပါင္းအသင္း ဆက္ဆံေရး တုိ႔ တြင္ ထိခို္က္လာၿပီး ကေလးအေနၿဖင္႔ ထိုလကၡဏာ တုိ႔ ေၾကာင္႔ ၿပသနာမ်ား မ်ားလာၿခင္း၊ ကေလးသည္ သာမန္ကေလးေတြထက္ သူဘာသူ ထိ္န္းခ်ဴပ္ ရန္ ၾကိဳးစားေနၿခင္းသည္ ပိုခက္ခဲေနၿပီး အရမ္းရုန္းကန္ေနရသည္႔ ပံုစံမ်ိဴး ထြက္ေနၿခင္းတို႔ ပင္ၿဖစ္သည္။
ADHD သည္ မိန္းကေလးမ်ား ထက္ ေယာက်ာ္းေလးမ်ားတြင္ ပို၍ အၿဖစ္မ်ားပါသည္။ အေမရိကန္ နုိင္ငံတြင္ ေတာ႔ ကေလးမ်ားတြင္ 3% မွ 5% အထိရွိသည္ ဟု လက္ရွိေတြ႔ရွိထားသည္။
ADHD သည္ ကေလးဘဝမွ စတင္၍ လူၾကီး ၿဖစ္သည္အထိ လက္ဆင္႔ ကမ္းသယ္ေဆာင္လာသည္။ ADHD သည္ မ်ိဴးရိုးဗီဇ ႏွင္႔ သက္ဆိုင္ေခ်မ်ားၿပီး အိမ္ ႏွင္႔ ပတ္ဝန္းက်င္ အသိုင္းအဝိုင္း ႏွင္႔လည္း ဆက္စပ္သည္။ အဘယ္႔ေၾကာင္႔ စၿဖစ္သည္ ဆုိသည္႕ မူရင္း ဇစ္ၿမစ္ ကိုမူ ယခုတုိင္ ရွာေဖြ ေနၾကဆဲ ၿဖစ္ၿပီး ADHD/ADD သည္ အေမရိကန္ နိင္ငံ တြင္ သုေတသီတုိ႔ စိတ္ဝင္စားမႈ အမ်ားဆံုး ႏွင္႔ သုေတသန အလုပ္ဆံုး Disorder တစ္ခုၿဖစ္သည္။ အဘယ္႔ေၾကာင္႔ ဆုိသည္ကို ေနာက္ပိုင္း တြင္ ဆက္လက္တင္ေပးသြားပါမည္။
အျမည္းအားၿဖင္႔ ဆုိေသာ္ ADHD ကေလးမ်ား၏ ဦးေနွာက္ဓါတ္ Neuron အလုပ္လုပ္ပံုမ်ားသည္ သာမန္ကေလးမ်ားထက္ အလုပ္လုပ္ပံု ထူးၿခားၿခင္းေၾကာင္႔ၿဖစ္သည္။ သူတုိ႔ ၏ ဦးေနွာက္ဓါတ္မ်ားသည္ လႈပ္ရွားမႈ အရမ္းၿမန္ဆန္သည္။
လကၡဏာမ်ား
ADHD လကၡဏာ တို႔ိကုိ ေယဘူယ် အားၿဖင္႔ အဆင္႔ ၃ မ်ိဴး ခြဲၿခားနုိင္သည္။ မရွင္းၿပခင္တြင္ ၾကိဳတင္ အသိေပးခ်င္သည္ မွာ ယခုလကၡဏာမ်ားသည္ ကေလးမ်ားတြင္ သာမကပဲ ADHDဆိုသည္ကို သို႕မဟုတ္ ရွိေနသည္ကို မသိရွိခဲ႔ရ၍ ကုသခြင္႔ မရရွိခဲ႔သည္႔အတြက္ လူၾကီးၿဖစ္သည္အထိပါ သယ္ေဆာင္လာေသာ ADHD လူၾကီးမ်ားတြင္ပါေတြ႔ရွိနိင္သည္။
- အာရံုမစူးစုိက္နုိင္ၿခင္း ( စိတ္ပ်ံ႕လြင္႔မ်ားၿခင္း) သူတုိ႔ ဝါသနာပါသည္႔ အရာမွလြဲ၍
- အဆမတန္အတတ္ၾကြလြန္ၿခင္း (အရမ္းေဆာ႔ၿခင္း အရာဝတၳဳမ်ားကို ဆက္တို္က္ေဆာ႔ၿခင္း မေၿပးသင္႔ မတတ္သင္႔သည္႔ အရာမ်ားအား ေၿပာ၍မရေအာင္ ၿပဳလုပ္ေနၿခင္း အိေၿႏၵမရၿခင္း)
- အၿပဳအမူ မထိန္းခ်ဴပ္နုိင္ၿခင္း( မစဥ္းစားပဲ ဆက္ကနဲ လက္ပါလုိက္ၿခင္း၊ ၿပဳလုပ္လိုက္ၿခင္း၊ ေၿပာဆိုၿခင္း)
တစ္ခ်ိဴ႕ ADHD ရွင္မ်ားသည္ မ်ားေသာအားၿဖင္႔ အာရံုၿပန္႔လႊင္႔သည္႔ ၿပသနာရွိသည္။
တစ္ခ်ိဴ႕ ကမူ အဆမတန္ တတ္ၾကြၿခင္း သို႔ အၿပဳအမူ အေၿပာအဆို မထိန္းခ်ဴပ္နုိင္ၿခင္းတုိ႔ၿဖစ္သည္။
တစ္ခ်ိဴ႕ ကေတာ႔ ထုိ အရာမ်ား ႏွစ္ခုစလံုးပါဝင္တတ္ၿပီး အခ်ိန္ အခါ ပတ္ဝန္းက်င္လွဴံ႕ေဆာ္မႈေပၚ မူတည္ၿပီး အနည္းအမ်ား ထုတ္ေဖာ္တတ္သည္။
လကၡဏာမ်ားကို အေသးစိတ္ ရွင္းၿပရေသာ္
အာရံုမစူးစုိက္နုိင္ၿခင္း
- အေသးစိတ္ စိတ္မဝင္စားၿခင္း (သို႔) နေမာ္နမဲ႔နုိင္ၿခင္း
- Day dreamer ဟုေခၚေသာ စိတ္ပ်ံ႕လြင္႔ေနၿခင္း၊ ဟုိ္ေယာင္ေယာင္ ဒီေယာင္ေယာင္ လုပ္ေနၿခင္း
- စကားေၿပာဆိုိေနခ်ိန္ သို႕ သင္ၿပေပးေနခ်ိန္တြင္ အာရံုမရၿခင္း
- ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားကို မလုိက္နာနုိင္ၿခင္း ႏွင္႔ ေက်ာင္း စာ သို႕ အလုပ္တုိ႔တြင္ မၿပီးပ်က္နုိင္ၿခင္း
- အလုပ္မ်ား ကုိ အစီအစဥ္ ခ်ရန္ အခ်ိန္ဇယားမ်ားကို ဆြဲရန္ Planning ခ်ရန္ စသည္တို႔ ႏွင္႔ အခ်ိန္ မွီၿဖစ္ရန္ Time organize လုပ္ရန္ ကိစၥမ်ားတြင္ ၿပသနာရွိၿခင္း
- ဦးေႏွာက္ၿဖင္႔ ေတြး ၍ စဥ္းစားရေသာ အရာမ်ားကို မႏွစ္သက္ၿခင္း၊ ေရွာင္ၿခင္း၊ အခ်ိန္ဆြဲၿခင္း
- မၾကာခဏပစၥည္းမ်ားေပ်ာက္တတ္ၿခင္း၊ မၾကာခဏေမ႔တတ္ၿခင္း
- အာရံုေၿပာင္းလြယ္ၿခင္း၊ လုပ္ေနရာတစ္ခုကေန သူမ်ားတစ္ခုခုေၿပာလုိက္လွ်င္ သုိ႔ တစ္ခုခု လုပ္ေနတာေတြ႔လွ်င္ စိတ္က ထုိသို႔ ခ်က္ခ်င္းေရာက္သြားၿခင္း
အဆမတန္ တတ္ၾကြလြန္ၿခင္း
- ထုိ္င္ခံုတြင္ ထုိင္ေနရင္း ဂဏာမၿငိမ္ ၿဖစ္ၿခင္း ၾကာၾကာ ထုိင္ရန္ ခက္ခဲၿခင္း
- မတတ္သင္႔သည္႔ ေနရာမ်ားတြယ္တတ္ၿခင္း မေၿပးသင္႔သည္ ႔ေနရာတြင္ေၿပးလႊားေနၿခင္း
- ၿငိမ္သက္စြာ အလုပ္မလုပ္နုိင္ၿခင္း မကစားနို္င္ၿခင္း
- အရမ္းစကားမ်ားၿခင္း
- အၿပဳအမူမ်ား မထိန္းခ်ဴပ္နုိင္ၿခင္း
- ေငြပစၥည္းစသည္တုိ႔ကို ခ်င္႔ခ်ိန္ မသံုးစြဲနုိင္ၿခင္း
- ေမးခြန္းမၿပီးေသးခင္ အေၿဖကိုေၿဖၾကားၿခင္း၊ စကားမၿပီးေသးခင္ ၿဖတ္ေၿပာၿခင္း၊ မေၿပာသင္႔သည္ မလုပ္သင္႔သည္႔ အခ်ိန္တြင္ ဆက္ကနဲေၿပာလုိက္ၿခင္း
- မိမိအလွည္႔ ေရာက္ရွိရန္ မေစာင္႔ဆုိင္းနုိင္ၿခင္း၊ အခုလုိခ်င္လွ်င္ ထိန္းသိမ္း၍မရေအာင္ ခ်က္ခ်င္းလိုခ်င္ၿခင္း၊ လူၾကီးမ်ားတြင္ပိုက္ဆံကို မကုန္သင္႔ ပဲ ပိုသံုးလုိက္ရၿခင္း
- ၾကားၿဖတ္ၿခင္း သို႔မဟုတ္ နယ္ေၿမေက်ာ္ၿခင္း
ထုိအရာမ်ား၏ တံု႕ၿပန္မႈ ပမာဏ ၿပင္းထန္မႈ အနည္းအမ်ားသည္ ပတ္ဝန္းက်င္ လႈံ႕ေဆာ္မႈ အနည္းအမ်ားေပၚမူတည္ၿပီး ADHD ရွင္မ်ားတြင္ မ်ားေသာအားၿဖင္႔ ပါဝင္တတ္ၾကသည္။ ကေလးမ်ားတြင္ မူ ငယ္ရြယ္ခ်ိန္မွစၿပီး ၾကီးလာသည္ အထိ္ သယ္ေဆာင္သြားသည္။ ADHD ကေလးမ်ားမွာေတာ႔ ထိုလကၡဏာမ်ားကို အရြယ္ ႏွင္႔ မမွ်ေအာင္ ဆိုးရြားေအာင္ခံစားေနရတတ္ၿပီး သူတုိ႔ေလးေတြသည္ သူတုိ႔ ေခါင္းအတြင္းတြင္ မူ အေတာ္ရုံုးကန္ေနရသည္။
စစ္ေဆးမႈ
ADHD သိရိွနိုင္ရန္ ေသြးေဖာက္စစ္၍ မရသလို ေဆးစစ္သလုိ စစ္လုိ႔ မရနိုင္ပါ။ ဒီေရာဂါသည္ အထက္ေဖာ္ၿပပါ လကၡဏာမ်ားတို႔ ကို အစၿပဳ အေၿခခံၿပီး အကဲခတ္ရ ဆံုးၿဖတ္ရသည္သာၿဖစ္သည္။ ADHD သံသယရွိၿပီ ဟုဆိုလွ်င္ ပညာရွင္တုိ႔၏ ညႊန္ၾကားႏွင္႔အတူ မိဘအၿပင္ ေက်ာင္းဆရာ၊ဆရာမမ်ားပါ အကဲၿဖတ္ရန္ ပါဝင္ရမည္ၿဖစ္သည္။
ADHD ၿဖစ္သည္႔ ကေလးမ်ားသည္ မ်ားေသာအားၿဖင္႔ တစ္ခုထက္ ပိုေသာ ဖြံ႔ၿဖိိဳးမႈဆိုင္ရာ စိတ္က်န္းမာေရး ဆိုရာ ၿပသနာမ်ား တြဲ၍ ပါတတ္သည္။ ဆိုသည္မွာ စိတ္ခံစားမႈၿပင္းထန္ၿခင္း၊ စိုးရိမ္ေၾကာင္႔ၾကမႈ မ်ားတတ္ၿခင္း၊ အရာဝတၳဳ တစ္ခုခုကို အသံုးၿပဳရန္ သူ႔အတြက္ ခက္ခဲေနၿခင္း သို႔ သင္ယူရန္ ခက္ခဲၿခင္း ႏွင္႔ အေၾကာလုိက္တတ္ၿခင္း အစရွိသည္တို႔ၿဖစ္သည္။
ကုသမႈ
ADHD ကုသၿခင္းသည္ ကုသဝန္ေဆာင္မႈေပးေသာ ဆရာဝန္၊ ကုထံုးပညာရွင္၊ မိဘအုပ္ထိန္းသူတို႔ ႏွင္႔ လူနာ ၏ ဆက္ဆံေရးသည္အဓိကၾကသည္။ ကုသသည္႔ေနရာတြင္ လည္း အကုန္လံုး ပူးေပါင္းပါဝင္ေပးရသည္ ဆုိလုိသည္မွာ ထိုကုသနည္းတို႔ ကို နားလည္ရသည္။ ကုသမႈထိေရာက္ရန္အတြက္ အဓိကအေရးၾကီးသည္မွာ
- ကေလးအတြက္ မွန္ကန္ေသာ ပန္းတုိင္မ်ား ခ်မွတ္ၿခင္း
- ေဆးတုိက္ၿခင္း သို႔ စကားေၿပာ ကုထံုး သို႕႔ ႏွစ္မ်ိဴးစလုံးပါဝင္ရၿခင္း
- ဆရာဝန္ၿဖင္႔ ၿပန္လည္ၿပသရန္အတြက္ ရက္ခ်ိန္းမ်ား မွန္ကန္စြာ သြားေရာက္ၿပီး ရည္မွန္းခ်က္ ရလဒ္မ်ား ႏွင္႔ ေသာက္ေဆးတုိ႔၏ ေဘးထြက္ ဆုိးက်ိဴးတို႕ကို ေစာင္႔ၾကည္႕ရၿခင္းၿဖစ္သည္။
ကုသမႈတို႔ ထိေရာက္မႈမရွိ မတိုးတတ္ပါလွ်င္ ဆရာဝန္တုိ႔သည္
− ADHD ရွိမရွိ ကိုၿပန္လည္ အတည္ၿပဳ ရၿခင္း
− အလားတူလကၡဏာ မ်ား ၿဖစ္ေစတတ္သည္႔ ေရာဂါမ်ား ကို ရွာေဖြၿခင္း
− ကုသမႈ ခ်မွတ္ထားၿခင္းတုိ႔ကို ပါဝင္သူတို႔ လိုက္နာၿခင္းရွိမရွိ စစ္ေဆးၿခင္းတုိ႔ ကို ၿပဳလုပ္ေလ႔ရွိသည္။
ေဆးဝါးမ်ား
ေဆးဝါးမ်ားသည္ အၿပဳအမူမ်ားကို ကုသသည္႔ ကုထံုး behavior health therapy မ်ားႏွင္႔ တြဲဖက္မွသာ အေကာင္းဆံုးအလုပ္လုပ္တတ္သည္။ ADHD အတြက္ေဆးဝါးမ်ားသည္ တစ္မ်ိဴးတည္း သို႔ ပို၍ ေပါင္းတုိက္ရတတ္သည္။ ဆရာဝန္သာလွ်င္ မည္သည္ကမွန္ကန္သည္ကို ဆံုးၿဖတ္နုိင္သည္ၿဖစ္ၿပီး ထုိအရာသည္ လူနာ၏ လကၡဏာ ႏွင္႔ လုိအပ္ခ်က္အေပၚ မူတည္သည္ၿဖစ္သည္။
အာရံုေၾကာလွဴံ႕ေဆာ္ ေသာေဆးမ်ားသည္ အဓိကအသံုးမ်ားေသာ ေဆးမ်ားၿဖစ္သည္။ အာရံုေၾကာ လႈံ႕ေဆာ္ေသာ ေဆးဟု အမည္ ေခၚေသာ္လည္း ထိုအရာမ်ားတြင္ ADHD ဓါတ္မ်ားကို ၿငိမ္ေစနုိင္သည္႔ တစ္နည္းအားၿဖင္႔ဆုိေသာ္ အရွိန္ေလွ်ာ႔ခ် သည္႔ အာနိသင္မ်ားပါဝင္သည္။
ဆရာဝန္၏ ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္းေဆးအခ်ိန္အဆ တုိက္နည္းမ်ားကို လိုက္နာရမည္ၿဖစ္သည္။ ေဆးေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဴး ရွိမရွိ ကို ေစာင္႔ၾကည္႔ၿခင္းသည္ ဆရာဝန္အတြက္ အလြန္ အေရးၾကီးၿပီး အုပ္ထိန္းသူမ်ားလည္း ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေပးရသည္။ထုိ႔ေၾကာင္႔ ရက္ခ်ိန္းမ်ားႏွင္႔ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားကို တိက်စြာလုိက္နာရန္လုိအပ္သည္။
အခ်ိဴ႕ေသာ ေဆးမ်ားသည္ ေဘးထြက္ဆုိးက်ိဴးမ်ား ရွိသည္။ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဴးမ်ားေတြ႕ရွိပါက ဆရာဝန္ကို ခ်က္ခ်င္း အေၾကာင္းၾကားရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ေဆးပမာဏ သို႔ အမ်ိဴးအစား ေၿပာင္းလဲရန္ လို္အပ္နုိင္ပါသည္။ မိမိ သေဘာၿဖင္႔ ေၿပာင္းလဲ ၿခင္း လံုးဝ မၿပဳလုိက္ပါ။
ကုထံုး therapy
အသံုးမ်ားဆံုး ကုထံုးမ်ား ကေတာ႔ အၿပဳအမူၿခင္းဆုိင္ရာကုထံုး behavior health therapy ၿဖစ္ပါသည္။ ဒါကေတာ႔ မိဘႏွင္႔ ကေလး က်န္းမာေသာ ဆက္ဆံေရး ႏွင္႔ အေႏွာက္အယွက္အၿပဳအမူတုိ႔ ကို မည္သို႔ထိန္းခ်ဴပ္ နည္းကို နည္းၿပ ကုသနည္းၿဖစ္ပါသည္။ အေပ်ာ႔စား အေၿခအေနတုိ႔ကိုေတာ႔ ၄င္း အၿပဳအမူၿခင္းဆုိင္ရာ ကုထံုး တစ္မ်ိဴးတည္းၿဖင္႔သည္ ေဆးဝါးမပါဝင္ပဲ ကုသၿခင္းသည္ ထိေရာက္ပါသည္။
အၿခားအသံုးဝင္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ား
- ကေလး၏ ဆရာ၊ ဆရာမ တုိ႔ ၿဖင္႔ ပံုမွန္ အဆက္အသြယ္လုပ္ ေဆြးေႏြးၿခင္း
- အိမ္စာ၊အစားအေသာက္စားခ်ိန္၊ အၿခားအရာမ်ားၿပဳလုပ္ခ်ိန္ အစရွိသည္တုိ႔ကို ေန႔စဥ္အခ်ိန္မွန္ ၿပဳလုပ္ရန္ သတ္မွတ္ထားၿခင္း
- ေၿပာင္းလဲဖို႔ လိုအပ္လာေသာ္ ခ်က္ခ်င္းမေၿပာင္းလဲပဲ အခ်ိန္ယူၾကိဳတင္ၿပင္ဆင္ၿခင္း
- ကေလး၏ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ စိတ္ပ်႕ံလႊင္႔ ေစမည္႔ အရာမ်ားကို အတတ္နုိင္ဆံုးေလွ်ာ႔ခ်ထားၿခင္း
- ကေလးအားက်န္းမာေသာ အဟာရၾကြယ္ဝေသာ အမွ်င္ဓါတ္ပါဝင္ေသာ အစားအေသာက္မ်ားကို ေကြ်းေမြးၿခင္း
- ကေလးအားအိပ္ခ်ိန္ ၿပည္႔ဝေစၿခင္း
- သၾကားဓါတ္ အခ်ိဴ ဓါတ္ တတ္ႏိုင္သမွ် ေလွ်ာ႔ခ်ၿခင္း ထို အခ်ိဴဓါတ္သည္ ဦးေႏွာက္ဓါတ္ကို ပိုမို လွဴံ႕ေဆာ္သည္
- ေကာင္းမြန္ေသာ အၿပဳအမူတုိ႔ ဆုေပးခ်ီးေၿမွာက္ေပးၿခင္း
- ရွင္းလင္းေသာ တစ္သတ္မတ္တည္းၿဖစ္ေသာ စည္းကမ္းမ်ားကို ခ်မွတ္ထားၿခင္း ဆုိလုိသည္မွာ ထိုသို႔ ရွိေနသည္ဟု ဆိုၿပီး ကေလးအား အေၿခအေနႏွင္႔ မဆုိင္သည္႔ စည္းကမ္းမ်ားကို ေဖာက္ဖ်က္ခြင္႔ေပးၿခင္း မလုိအပ္သည္ကို အထူးအခြင္႔အေရးေပးၿခင္းတုိ႔ ၿဖစ္သည္၊
အၿခားအေထာက္အကူၿဖစ္သည္တုိ႔မွာ ေဆးဖက္ဝင္ အပင္၊အားေဆး ႏွင္႔ ႏွိပ္နယ္သည္႔ အရာမ်ားသည္ အသံုးဝင္သည္ ဟုဆုိသည္ သို႔ေသာ္ ထိေရာက္မႈ နည္းသည္။
Adhd သည္ ေရရွည္ အေၿခအေနၿဖစ္သည္။ ADHD သည္ လမ္းေၾကာင္းမွန္ၿဖင္႔ မထိန္းသိမ္းနိုင္လွ်င္ အသက္ၾကီးလာသည္ႏွင္႔ အမွ်၊ ၿပသာနာတုိ႔ ၏ေနာက္ဆက္တြဲ ၿဖစ္ေသာ တစ္ခုၿဖင္႔တစ္ခုဆက္စပ္ေသာ
- အရက္ႏွင္႔ မူးယစ္ေဆးဝါး ၿပသနာ
- ေက်ာင္းပညာေရးတုိ႔တြင္ ေကာင္းမြန္စြာ မစြမ္းေဆာင္ နုိင္ေတာ႔ၿခင္း
- အလုပ္တြင္ ၿပသနာရွိၿခင္း၊ အလုပ္မၿမဲၿခင္း
- အက်င္႔စာရိတၱပိုင္းတုိ႔ ေဖာက္ဖ်က္လာၿခင္း
- လူမႈေရးၿပသနာမ်ား၊ တရားဥပေဒမ်ားၿဖင္႔ ၿပသနာရွိလာၿခင္း တုိ႔ ႏွင္႔အတူ
- Anxiety စိုးရိမ္ေၾကာင္႔ၾကပူပန္ေသာကမ်ားၿခင္း ေရာဂါ၊ Depression စိတ္ဓါတ္က်ၿခင္းေရာဂါမ်ား အစရွိသည္တုိ႔ ကိုင္းကြ်န္းမွီ ကြ်န္းကိုင္းမွီ ၿဖစ္လာနုိင္သည္။
Adhd ကေလးမ်ား၏ ၃ပံု၁ပံု သို႔မဟုတ္ တစ္ဝက္ေလာက္သည္ အသက္ၾကီးသည္ အထိ အာရံု ၿပန္႔လႊင္႔ၿခင္း၊ အတတ္ၾကြလြန္ၿခင္း၊ အၿပဳအမူ အေၿပာအဆိုတုိ႔ကို မထိန္းနုိင္ၿခင္း စသည္႔ လကၡဏာမ်ား ပါလာတတ္သည္။ အခ်ိဴ႕ကမူ အၿပဳအမူအေၿပာအဆုိတုိ႔ ကို ဟန္ေဆာင္ၿခင္းၿဖင္႔ ထိန္းနုိင္မႈေတာ႔ရွိသည္။ သို႔ေသာ္ သူတို႔အတြက္ မူ စိန္ေခၚတစ္ရပ္လုိၿဖစ္ေနတတ္သည္။
မိဘမ်ားအေနၿဖင္႔ မည္သည္႔ အခ်ိန္တြင္ သက္ဆုိင္ရာ ကြ်မ္းက်င္ဆရာဝန္ တုိ႔ၿပသသင္႔သနည္း
- သင္႔ကေလး၏ဆရာ ဆရာမတုိ႔က သင္႔ကေလးအား ထုိသို႔ လကၡဏာ သံသဝင္ေနသည္ဟု ေၿပာၾကားလာၿခင္း
- အေရွ႕တြင္ေဖာ္ၿပေသာလကၡဏာတုိ႔ေၾကာင္႔ ပညာေရး၊ လူမႈဆက္ဆံေရးႏွင္႔ အိမ္မိသားစုတုိ႔တြင္ ေနာက္ဆက္တြဲ ၿပသနာမ်ား ၾကံဳလာရၿခင္း
- စိတ္က်လကၡဏာမ်ား စိုးရိမ္ေၾကာင္႔က်မႈလကၡဏာမ်ား ၿပလာၿခင္းတုိ႔ပဲၿဖစ္သည္။
ထုိအခါတြင္ သင္သည္ သင္၏ကေလးဆရာဝန္အား ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္ၿပီး မ်ားေသာအားၿဖင္႔ neurologist
ဦးေႏွာက္ႏွင္႔ အာရံုေၾကာ ဆရာဝန္ ႏွင္႔ စိတ္က်န္းမာေရး ဆရာဝန္ တို႔က ကိုင္တြယ္သည္၊
Ref: MedlinePlus
စာေရးသူ၏ အာေဘာ္
၄င္း Adhdသည္ ကေလးတုိင္းရွိရမည္ဟုမဆိုေသာ္လည္း ၿမန္မာနိုင္ငံမွာလံုးဝ မရွိဟု ေတာ႔ မေၿပာဆုိနုိင္ပါ။ ထုိ Adhd ကို စာေရးသူ ကို္ယ္တုိင္ေတာင္ အေမရိကန္ နုိင္ငံ ေရာက္ေတာ႔မွသာ မိမိ၏ ကေလးမ်ား ေက်ာင္းအစည္းအေဝးမ်ား တက္ေရာက္ခြင္႔ ၾကံဳခဲ႔၍သာ ဆက္စပ္ၿပီး သိလာရၿခင္းၿဖစ္သည္။ စာေရးသူ သတ္တမ္းတစ္ေလွ်ာက္ ၄င္း Adhd ကို တစ္ခါမွ မၾကားဘူးခဲ႔သလုိ ဒါမ်ိဴး ေရာဂါမ်ိဴးလည္း ရွိပါလားဆုိတာ အခုမွသိရၿခင္းၿဖစ္သည္။ အေၾကာင္းအရင္းမွာ ၿမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၄င္း Adhd ႏွင္႔ ပတ္သတ္သည္႔ ပညာေပး ေဆြးေႏြးမႈ၊ွဗဟုသုတ ႏွင္႔ လွဴံ႕ေဆာ္မႈတုိ႔ အရမ္းမက်ယ္ၿပန္႔၍ သတိမထား မိၾကၿခင္းၿဖစ္သည္။
ထို႔အၿပင္ ကေလးတစ္ေယာက္သည္ အၿခားကေလးမ်ားထက္ ကြဲထြက္၍ အတတ္ၾကြလြန္ ဂဏာမၿငိမ္ ၿဖစ္ေနလွ်င္ ပတ္ဝန္းက်င္သည္ ထိုကေလးအား ေမ်ာက္ရံႈး ေမ်ာက္ႏွင္႔ ေလာက္စပ္ထားသူ အစရွိသည္႔ အၿပစ္တင္သည္႔ ပတ္ဝန္းက်င္ အသိုင္းအဝန္းမ်ားၿပားသည္။
အတန္းထဲတြင္ စာမလုိက္နုိင္လွ်င္ စာသင္၍မရေအာင္ အာရံု မစိုက္လွ်င္ စာသင္ခ်ိန္ ဂဏာမၿငိမ္ၿဖစ္ေနလွ်င္ အမွတ္မ်ား မေကာင္းလာလွ်င္ ၾကိမ္ဒဏ္ အၿပစ္ေပးမည္႔ မိဘႏွင္႔ ဆရာဆရာမ်ားပို၍ မ်ားၿပားသည္။
လူမႈ ဆက္ဆံအေပါင္းအသင္းတြင္လည္း ကာယကံရွင္သည္ လိုက္ေလ်ာညီေထြမႈမရွိၿခင္း၊ အလွည္႔က်မေစာင္႔ႏုိင္ၿခင္း၊ စကားကို ၿဖတ္ေၿပာၿခင္း၊ မစဥ္းစားပဲလုပ္လုိက္လ်င္ သို႔ ပစၥည္းမ်ားေပ်ာက္တတ္လ်င္၊ အစီအစဥ္ မက်ၿခင္း အစရွိလ်င္လည္း စည္းကမ္းမရွိတဲ႔ ကေလး၊ ယဥ္ေက်းမႈ မရွိတဲ႔ ကေလး၊ လူမႈေရးနားမလည္တဲ႔ ကေလးဆုိၿပီး နာမည္တတ္မည္႔ ပတ္ဝန္းက်င္ အသိုင္းအဝုိင္းပိုမ်ားသည္။
သို႔ေသာ္လည္း အသုိင္းအဝိုင္းအေနၿဖင္႔လည္း ၄င္း Adhd အသိပညာ ဗဟုသုတ လံုးဝမသိရွိ၍ဟု သာ ထိုသိုၿဖစ္ၿခင္းၿဖစ္သည္ ဟု သူတို႔ အားလည္း အေကာင္းၿမင္ေစရန္ မိမိတုိက္တြန္းလုိသည္။
ထုိကဲ႕သို႔ ေၾကာင္႔ ကာယကံရွင္တုိ႔ ၏ မူရင္း ဇစ္ၿမင္ ၿပသနာ မသိရွိပဲ ၾကမ္းတမ္းေသာ နည္းလမ္းအသံုးၿပဳ၍ အတင္းၾကပ္ ပံုသြင္းဆံုးမၿခင္း၊ ကဲ႔ရဲ႕ေသာ အၿပစ္တင္ေသာ အသိုင္းအဝိုင္းကေန ဖိႏွိပ္ၿခင္း ခံေနရသည္႔ Unsupportive အေထာက္အကူ မၿပဳသည္႔ အသိုင္းအဝိုင္းတြင္ ထုိ ကာယကံရွင္ ကေလးေလးတုိ႔ ၏ ဘဝသည္ လံုးပါးပါးနုိင္သလို လံုးပါးမပါးလ်င္ေတာင္ သူတုိ႔ေတြသည္ ေရာက္သင္႔သေလာက္ မေရာက္ပဲ ပံုမွန္ စံဝင္ေအာင္ တစ္ေယာက္တည္း ေန႔စဥ္ ႔ရံုးကန္ ေနရမည္ၿဖစ္သည္။ ဒါကိုခံနုိင္ရည္ မရွိသည္႔ အခ်ိန္တုိ႔တြင္ အဆိုးဖက္ေရာက္ၿပီး အနာဂတ္ တုိ႔သည္ မလွပနုိင္ေတာ႔ေခ် ခက္ခဲမႈမ်ားနုိင္သည္။
အေရးၾကီး ဆံုး သိထားသင္႔သည္မွာ
Adhd တုိ႔၏ ဦးေႏွာက္တံု႔ၿပန္မႈသည္ သာမာန္ကေလးမ်ားထက္ အလုပ္လုပ္ပံုထူးၿခားသည္။ သူတုိ႔၏ ဓါတ္တံု႕ၿပန္မႈတုိ႔သည္ အလြန္ လ်င္ၿမန္သည္။သူတုိ႔ကို Super Brain မ်ားဟု တင္စားၾကသည္။ အဘယ္႔ေၾကာင္႔ဆိုေသာ္ ၄င္းတုိ႔သည္ သာမာဦးေႏွာက္တုိ႔ထက္
- ပံုမွန္လူတုိ႔ထက္ ပို၍လႈပ္ရွားတတ္ၾကြၿခင္း ၿမန္ဆန္ၿခင္း
- တီထြင္နုိင္မႈ၊ ဖန္တီးႏုိင္မႈ စြမ္းအားေကာင္းသည္
- မသိစိတ္က အလုိအေလ်ာက္ သိၿမင္မႈအားေကာင္းသည္
- ၿဖတ္ထုိးဥာဏ္အားေကာင္းသည္
- သူတို႕ဦးေႏွာက္ဓါတ္ၿဖင္႔ ကိုက္ညီေသာ တစ္နည္းအားၿဖင္႔ဆုိေသာ္ သူတုိ႔ စိတ္ဝင္စားေသာအရာ ကို အာရံုစိုက္ၿပီ ဆုိလွ်င္ သာမန္ လူတုိ႔ထက္ ပို၍ အာရံုစုိက္နုိင္ၿခင္း မဆုတ္မနစ္ စ်ာန္ဝင္ၿခင္း
- ဟာသဥာဏ္ရႊင္ၿခင္း
- တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ သာမန္လူမ်ားထက္ နွစ္ခုသံုးခုကို ၿပိဳင္လုပ္နုိင္ၿခင္း
- အသစ္အသစ္မ်ားကို အၿမဲရွာေဖြေနၿခင္း၊ စူးစမ္းၿခင္း
- ရိုးသားၿခင္း၊ ကို္ယ္ၿခင္းစာတရားရွိၿခင္း
အစရွိသည္တုိ႔ၿဖစ္သည္။ အဘယ္႔ေၾကာင္႔ အထက္ပါအားသာခ်က္တို႔ ပါရွိသနည္းဆိုတာကို ေနာက္ပိုင္း ေဆာင္းပါးမ်ားတြင္ ေဖာ္ၿပေပးသြားပါမည္။
သို႔ေသာ္လည္း ၄င္းတုိ႔ နည္းမွန္လမ္းမွန္ အခ်ိန္မွန္ ႏွင္႔တကြ အေထာက္အကူၿဖစ္ေသာ ပတ္ဝန္းက်င္တုိ႔ ရွိမွသာလွ်င္ သူတုိ႔ေတြသည္ ထူးခြ်န္ေအာင္ၿမင္နုိင္သည္သာၿဖစ္သည္။
စာဖတ္သူတုိ႔ မ်က္လံုးထဲ ၿမင္ေအာင္ ဥပမာ ေပးရေသာ္ ADHD တုိ႔ ဦးေႏွာက္သည္ အရမ္းၿမန္ေသာ ၿပိဳင္ကား တစ္စီးၿဖစ္သည္ သူတို႔သည္ အိိပ္ခ်ိ္န္မွလြဲ၍ လမ္းေပၚတြင္ ဘယ္ေတာ႔မွ မရပ္ပဲ ေမာင္းေနေသာ ကားတစ္စီးၿဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ သူသည္ ကုသမႈ မခံယူရေသးသ၍ မိမိကိုယ္ကိုထိန္းသိမ္းနည္း မသိေသးသ၍ ေတာ႔ ထုိၿပိဳင္ကားသည္ စက္ဘီး ဘရိတ္တပ္ဆင္ထားေသာ ၿပိဳင္ကားၿဖစ္ၿပီး လုိရာကို မခ်ိန္ဆနုိင္ကာ အႏၱရာယ္ရွိသည္႔ ၿပိဳင္ကားတစ္စီးၿဖစ္သည္။
ထုိကဲ႔သို႔ ၿပိဳင္ကားမ်ား နည္းမွန္လမ္းမွန္ ကုသနည္းမွန္၍ ၿပိဳင္ကား ဘရိတ္တပ္ဆင္ကား ေမာင္းႏွင္ေနၿပီး ယခု သက္ဆုိင္ရာ နယ္ပယ္အသီးသီးတို႔ တြင္ ေအာင္ၿမင္ေနေသာ ADHD ရွိသည္႔ စာဖတ္သူတုိ႔ႏွင္႔ မစိမ္းသည္႔ ပုဂၢိဳလ္မ်ား အေၾကာင္း အနည္းငယ္ ေဖာ္ၿပေပးပါရေစ။
ထိုသူတုိ႔မွာ
မိုက္ကရိုေဆာ႔္ ပိုင္ရွင္ ကမၻာေက်ာ္သူေဌးၾကီး Bill Gate
Virgin airline ပိုင္ရွင္ Richard Branson
အေမရိကန္သမၼတေဟာင္း George W Bush
မိုက္ကယ္ေဂ်ာ္ဒန္
အစရွိသည္တုိ႔ၿဖစ္သည္။ အၿခား အထင္ကရ ပုဂၢိဳလ္မ်ား က်န္ပါေသးသည္။ ေနာက္ပိုင္းေဆာင္းပါးမ်ားတြင္ ေဖာ္ၿပသြားပါမည္။
ထုိ႔အၿပင္ ADHD သည္ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံတြင္ သုေတသန အျပဳလုပ္ဆံုးေသာ စိတ္ေဆးပညာေလ့လာမႈ တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံတြင္ သာမက အျခားႏိုင္ငံႀကီး မ်ား ကမ႓ာတစ္ဝွမ္းတို႔တြင္ AdHD ေရာဂါကို ကေလးမ်ားတြင္ သာမကပဲ လူႀကီး မ်ားတြင္ပါ ေတြ႕ရွိလာသည္။ ထိုသည္မွာ ပတ္ဝန္းက်င္ေၾကာင့္ အစားအေသာက္ ေဆးဝါးတို႔ ေၾကာင့္ ေတြ႕ရွိသူလူဦးေရ တိုးလာျခင္း မဟုတ္ပါ။ အစတည္း က ရွိလာၿပီးသား ပုဂိၢဳလ္တို႔ ကို သတိထား မိၿပီး စတင္စစ္ေဆးရန္ လမ္းစ ျပေပးေသာ AdHD လွံဴ႕ ေဆာ္မႈမ်ား ပညာေပးမ်ား အဖြဲ႔ အစည္းမ်ား က်ယ္ျပန္႔လာ ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံ ႏွင့္ အျခား နိင္ငံႀကီး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားတို႔တြင္ ထိုကဲ႔ သို႔ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေသာ အဖြဲ႔ အစည္း ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ အစိုးရမ်ား ကပါ ေထာက္ပံ႔မႈေတြ ေပးေနၿပီး ျဖစ္သည္။
စာေရးသူလည္း ထိုကဲ႔သို႔ ျမန္မာျပည္တြင္ ထို AdHd ဗဟုသုတ ကိုက်ယ္ျပန္႔ေစခ်င္သည္။ထိုကဲ႔သို႔ ကေလးမ်ား သို႔မဟုတ္ လူႀကီးမ်ား မိမိတို႔၏ ပတ္ဝန္းက်င္ တြင္ ေတြ႕ရသည့္ အခါ အျပစ္ျမင္ျခင္းထက္ သက္ဆိုင္သူတို႔ကို ေဝမွ် ပညာေပးၿပီး လိုအပ္သည့္ စစ္ေဆးမႈ အတည္ျပဳမႈ ႏွင့္ ကုသထိန္းသိမ္းမႈ တို႔ကို လုပ္ႏိုင္လွ်င္ ထူးခၽြန္ေသာ အနာဂတ္မ်ား ထြက္ေပၚလာႏိုင္သလို။ သူတို႔ အထီးက်န္စြာ ရံုးကန္ေနရျခင္း သည္ သူတို႔ တစ္ေယာက္ပဲ သိရွိေနတာမ်ိဴးမဟုတ္ပဲ နားလည္ေသာ အသိုင္းအဝိုင္း ရွိသည္ကို ေပးသိၿပီး ကူညီရာေရာက္မည္ဟုထင္ပါသည္။
အပ္နဲ႔ထြင္းရမည့္ ကိစၥကို ေဆာက္ နဲ႔ထြင္းေနျခင္းကိုလည္း ေလွ်ာ့ခ်လာႏိုင္မည္ဟုထင္ပါသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္ႀကီး
- AdHd ဗဟုသုတ ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔လာႏိုင္ပါေစ
- AdHd ရွိေသာ ကေလးမ်ား ႏွင့္ ယခုတိုင္ ကုသမႈ ခံယူခြင့္မရေသးေသာ လူႀကီးမ်ားအား အျပစ္မျမင္ပဲ သူတို႔ကို နားလည္ပါသည္ ဟူေသာယဥ္ေက်းေသာ လူ႔ အသိုင္းအဝိုင္းေပၚလာနိင္ပါေစ
- အစိုးရေထာက္ပံ့ေသာ က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈတို႕ႏွင့္အတူ AdHd ပညာရွင္ ဆရာဝန္မ်ား ပိုမို ေပါမ်ား၍ လူတန္းစားမေရြး ကုသလာနိင္ပါေစ
- ပတၱျမားခဲေလးမ်ား ရႊံ႕ႏြံထဲမွာပဲ တစ္သက္လံုး မနစ္သြားပဲ ျပည္တန္ ပတၱျမားမ်ားျဖစ္လာႏိုင္ပါေစ။
ဟုဆုေတာင္းရင္း တိုးတတ္ေအးခ်မ္းပါေစ ျမန္မာျပည္။
AdHD ကို သီးသန္႔ လႉံ႕ေဆာ္ ပညာေပးေဆာင္းပါးမ်ား အေထာက္အကူျဖစ္ေစမည့္ အရင္းအျမစ္မ်ား ကို တစ္စုတစ္စည္းထဲ ေဝမွ် ေပးသြားမည့္ Facebook စာမ်က္ႏွာ ကို ဖိတ္ေခၚခ်င္ပါ သည္။
Mingalarbar Add/Adhd Myanmar ပဲျဖစ္ပါတယ္။
ေမတၱာျဖင့္
ႏိုင္ဧရာ
Fellow study and social awareness volunteer (ADDA, Attention Deficit Disorder Association)
New York, USA
__________________________________
ဤစာမ်က္ႏွာသည္AdHD က်န္းမာေရး ပညာေရး ဗဟုသုတမ်ားကို မွ်ေဝ ရန္ တည္ေထာင္ထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
