dr javid(sherzid)

09/04/2024

د اختر مبارکی پیغام:
ګرانو هېوادوالو ته د نیکمرغه کوچني اختر دمبارکی پیغام)

د نېکمرغه کوچني اختر د رارسېدو له امله خپلې نېکې هیلې او مبارکۍ ستاسو درانه حضور ته وړاندې کوو. هیله ده چې طاعات، عبادات او د هېواد او هېوادوالو په حق کې مو دعاگانې د لوی څښتن تعالی په دربار کې قبولې شوې وي او کوچنی اخترمو نېکمرغه ❤
هیله ده خپل صحت او خوړو ته زیات متوجه اوسی ترڅو ناروغان نسی.
👈الله دی وکړی چی دا اختر دخوشحالی او سوکالی اتفاق او دمینی اختر اوسی💝💝💝🎍🎍🎍🎄🎄🎄
🌷داکترشیرزاد🌷

18/04/2023

د آتل د وروستي بې ساري اقدام په درناوي.❤❤🙏

Mohammad Nabi

13/04/2023

04/04/2023

سبحان الله

04/04/2023

27/03/2023

بـــې اولادي یا Infertility

کله چې یوه ښځه اوخاوند تریو کاله پورې هم اولاد رانه وړي دیته بې اولادي یا infertility ویل کیږي. دغه ستونزې ته د روغتیا دنړیوال سازمان لخوا د معیوبیت یا disability نوم ورکړل شوی چې دنړۍ په کچه پنځم دپام وړ معیوبیت ګڼل کیږي او دم ګړۍ تقریباً 113 ملیونه میرمنې اونارینه په مشترکه توګه ورڅخه ځوریږي. په افغانستان کې په سلو کې شاوخوا 15.8 سلنه ښخینه او 13.8 سلنه نارینه له بې اولادۍ سرټکوي.

په نارمله توګه په هغه میرمنوکې چې د بارورۍ په عمر کې وي، 50 سلنه دواده په اولو درو میاشتو کې، 75-82 سلنه یې په شپږومیاشتو او 85-92 سلنه یې د دوولس میاشتو په داخل کې حمل آخلي.

دبې اولادۍ سببونه:
په 58 سلنه پیښوکې دبې اولادۍ سبب ښځینه او په 25 سلنه پیښو کې یې سبب نارینه وي پدې معنی چې ښځه او خاوند دواړه د بې اولادۍ سبب کیدلای شي. په پاتې 17 سلنه پیښوکې علت او سبب څرګند نه دی.

په ښځوکې یې علتونه په لاندې ډول دي:
ـ دمیاشتني عادت ګډوډي چې په ښځوکې ترټولو عام سبب جوړوي. پدې معنی چې دعادت ځنډیدل او یا هم له وخته مخکې راتلل. (46%)

ـ د ښځینه تخمې دجوړیدو، انتقال او په رحم کې د ځای پرځای کیدو ستونزې. (46%)

ـ دښځینه ټیوبونو او fallopian tubes بندښت. (38%)

ـ درحم دداخلي طبقې غیرنورمال جوړښت یا ـ Endometriosis. (9%)

ـ په ښځوکې نورعلتونه چې څرګند ندي. (7%)

په نارینه ؤ کې یې علتونه په لاندې ډول دي:

ـ دنارینه خصیواوتکثري برخوناروغۍ په کوم کې چې خصیې نشي کولای کافي او نارمل مقدار s***m تولید کړي. (30-40%)

ـ ددماغو په داخل کې د hypothalamus او pituitary gland تشوشات. (2%)

ـ د سپرمونوs***ms د انتقال ستونزې. (10-20%)

ـ په نارینه ؤ کې نامعلوم علتونه. (30-40%)

دښځو او نارینه ؤ مشترک علتونه:
ـ رواني ناروغۍ لکه ډار، ویره، تشویش او وسواس

ـ چاغوالی

ـ دسګرټ او الکولواستعمال او هم د سګرټو اوتمباکو لوګي

ـ دکافي ډیر استعمال

ـ دښځې اوخاوند د نزدیوالي دوختونو ګډوډي، پدې معنی چې که یوښځه او خاوند دمیاشتني عادت په دیارلسمه، څوارلسمه او پنځلمسه ورځ سره نزدې شي نو د حمل آخیستلو چانس 90-100% امکان لري ځکه چې پدې یادو ورځو کې ښځینه تخمه یا هګۍ له خپله ځایه د رحم خواته حرکت کوي.

داکتر جاوید شیرزاد

23/03/2023

اندوکراین غدې، هورومونونه او دندې یې

۱. هورمون: انسولین(Insolin)
ترشح کوونکې غده: پانکراس بیتا برخه
دنده: په وینه کې د ګلوکوز کچه ټیټول/ښکته کول

۲. هورمون: ګلوکاګون(Glocagone)
ترشح کوونکې غده: پانکراس الفا برخه
دنده: وینه کې د ګلوکوز اندازه لوړول

۳. هورمون: کلسي تونین(Calcitonin)
ترشح کوونکې غده: تایروئید
دنده: وینه کې د کلسیم Ca کچه ټیټول

۴. هورمون: پاراتایراید(PTH)
ترشح کوونکې غده: وینه کې د کلسیم اندازه لوړول او د ویټامین ډي Vit-D تولید

۵. هورمون: اوکسي توسین(Oxytocin)
ترشح کوونکې غده: نخامیه/هایپوفېز
دنده: زېږون پر وخت د حمل اسانول

۶. هورمون: وازو پرسین(Vasopressin/ADH)
ترشح کوونکې غده: Master gland
دنده: ادرار ضد - پښتورګو کې د اوبو بیا ځلې جذب تحریک

۷. هورمون: ودې(G.H)
ترشح کوونکې غده: هایپوفېز/نخامیه
دنده: د بدن (هډوکو، عضلاتو) وده او رشد

۸. هورمون: پرولکتین(Prolactin)
ترشح کوونکې غده: نخامیه
دنده: د پروټین او شیدو تولید

۹. هورمون: تایروکسین(Thyroxin) او ترای ایودو تایرونین(Tri Iodo Thyronin) یا T3 او T4
ترشح کوونکې غده: تایروئید
دنده: وینې نورمال فشار، زړه حرکت، هضم او تکثر کې مرسته کول

۱۰. هورمون: ادرینو کورټیکو ټروپیک(ACTH)
ترشح کوونکې غده: نخامیه
دنده: ادرینال(پښتورګي دپاسه غدې) غدې کورټکس تحریک

۱۱. هورمون: تایرویید تحریکوونکی(TSH)
ترشح کوونکې غده: نخامیه
دنده: د تایراید/تایروئید غدې تحریک

۱۲. هورمون: کورټېزول(Cortizol)
ترشح کوونکې غده: ادرینال/فوق الکلیه
دنده: میتابولېزم - وینه کې د ګلوکوز سطحې تنظیم

۱۳. هورمون: فولیکل تحریکوونکی(FSH)
ترشح کوونکې غده: نخامیه
دنده: د نرینه او ښځینه جنسي جوړښتونو (خصیو اږ تخمدانونو) د فعالیت تنظیم

۱۴. هورمون: لوټینایزنګ(LH)
ترشح کوونکې غده: نخامیه
دنده: د ښځینه او نارینه هورمونونو تولید/ترشح - تخمدان څخه د تخمې ازادېدل
dr javid(sherzid)

13/03/2023

ډیر استعمالیدونکي طبي لغاتونه

1. Neuralgia-> د اعصابو درد

2. Myalgia-> د عضلاتو درد

3. Otalgia-> د غوږ درد

4. Gastralgia-> په معده کې درد

5. Pyoderma -> د پوستکي انتان د خولې د جوړیدو سره.

6. Myelitis-> د نخاع التهاب.

7. Nephritis-> د پښتورګو التهاب.

8. Pharyngitis-> د ستوني التهاب.

9. Blepharitis-> د سترګو التهاب.

10. Cholelithiasis-> په ترخی کې تیږه.36.

11. Nephrolithiasis-> په پښتورګو کې تیږه.

12. Osteomalacia-> د هډوکو نرموالی (د کلسیم یا ویټامین ډي کمښت)

13. اډینوما-> د غدې د نسج بې نظیر تومور.

14. Myoma-> د عضلاتو تومور.

15. ډیپلومیا-> دوه ګونی لیدل.

16. Cervicitis-> د رحم التهاب.

17. کولتس->د کولمو التهاب.

18. Colpitis-> د رګونو التهاب.

19. Cystitis-> د ادرار د مثانې التهاب.

20. د انترایتس-> د کولمو التهاب.

21. Cervicitis->د رحم التهاب.

22. کولایتس-> د کولمو التهاب.

23. Colpitis-> د رګونو التهاب.

24. Cystitis-> د ادرار د مثانې التهاب.

25. د انتریتس-> د کولمو التهاب
26. Gastritis-> د معدې التهاب.

27. Glossitis-> د ژبې پړسوب.

28. هیپاتیت-> د ځيګر پړسوب.

29. Laryngitis-> د لارینګس التهاب.

30. Metritis-> د رحم التهاب.

31. Leucoderma->د پوستکي عیب لرونکی رنګ.

32. Hysterodynia-> په رحم کې درد.

33. هیسټریکټومی-> د رحم خارجول.

34. Nephrectomy-> د پښتورګو برخی قطعه کول

35. Adenectomy-د غدی برخی قطعه کول

36. Cholecystectomyد ګالبلډر
برخی قطعه کول

37. تایرایډیکټومي-> د تایرایډ غدې یو برخی قطعه کول

38. د مفصلونو التهاب->د مفصل التهاب.

39. برونکایټس-> د برونچی التهاب.

40. د کارډایټس-> د زړه پړسوب.

41.انیمیا-> په وینه کې د هیموګلوبین کمښت.

42. انالجیسک-> درمل چې درد کموي.

43. Arthralgia-> په ګډو کې درد.

44. Cephalalgia-> د سر درد

45. Nephralgia-> په پښتورګو کې درد

#نوټ له ملګرو سره یی شریک کړئ 💚
#مننه چی راسره یاست او ملتیا مو کوئ💚
ⅅℛ ℱᗅᏉⅈⅅ Տℍℰℛℤⅈⅅ

02/03/2023

فولي کتیتر (Foley Catheter)

#لېکنه: (Տـℐ)
فولي کتیتر یو ټیوب ماننده ساختمان یا جوړښت څخه عبارت دی، چې د احلیل له لارې په مثانه کې د ادرارو د تحلیه په موخه تطبیق کیږي.
#د ترکیبي موادو له نظره د فولي کتیتر ډولونه:
① فلزي کتیتر: یوازې د ربړي کتیتر د رهنما لپاره کارول کیږي.
② ربړي کتیتر: په دوه ډوله دی.
۱: سیلیکان: که چیرته د کتیتر تطبیق ته د ډېر وخت لپاره ضرورت وو، له همدې ډول استفاده کوو؛ ځکه، چې په دې کې د انتان د مداخلې چانس کم وي.
۲: سمپل لاټکس: که، چیرته تر دوو هفتو د کتیتر تطبیق ته ضرورت وو؛ نو له سیمپل لاټکس استفاده کوو.
③ کنډوم کتیتر: یوازې هغه وخت یې تطبیق کوو؛ کله، چې د احلیل له لارې د کتیتر تطبیق مضاداستطباب وي او یا هم د ادرارو عدم کفایه موجوړه وي.
#د اطراحي لاري له نظره د کتیتر ډولونه:
① یوه لاره لرونکی (One Way): یوازې او یوازې یو ځل د مثانې د تحلې لپاره تطبیق کیږي، تثبیت کولو ته ضرورت نه لري. لکه فلزي کتیتر.
② دوه لارې لرونکی (Two Way): دا په خپل طولاني امتداد کې دوه لارې لاري، چې یوه یې په دواړو نهایتونو کې بنده ده، چې د تثبیت لپاره استفاده کیږي او بله یې خلاصه ده د ادرارو د تحلیه لپاره کارول کیږي.
③ درې لارې لرونکی (Three way): دا کتیتر په خپل طولانې امتداد کې درې لارې لري، چې یوه یې په دواړو نهایتونو کې بنده ده (تثبیت لپاره) او دوه نورې یې په دواړو نهایتونو کې خلاصې دي (په یوه لاره کې نارمل سلین یا نور مواد مثانې ته داخلیږي او په بله لار وځي).
له دې کتیتر څخه د مثانې په مینځلو او د پروسټاټ په عملیتونو کې استفاده کیږي.
#د فولي کتیتر ګیچ: د فولي کتیتر ګیچ (اندازه) په french unit اندازه کیږي، چې په (fr) سره ښودل کیږي، یو fr له یو ملي متر سره مساوي دی.
نوموړی یونټ د جفتو اعدادو په زیاتوالي سره د جسامت له نظره غټوالی پیدا کوي.
وړوکی ګیچ یې 6fr او غټ ګیچ یې 24fr دی.
عموماً د زیږیدنې د ورځې څخه تر شپږ کلنۍ پورې 6fr کتیتر تطبیق کیږي.
#لېکنه ډېره اوږدیږي (استطباب، مضاد استطباب، د تطبیق پروخت اړین وسایل او مهم نقاط او د تطبیق میتود) په راتلونکي پوسټ کې!

ⅅℛ ℐᗅᏉⅈⅅ

28/02/2023

د وینې فشار (Blood pressure)

د تیر پوسټ په ادامه او د دوستانو په غوښتنه!!

د وینې فشار دوه ډوله دی:
· سیسټولیک فشار: د وینې د اوعیو د ایلاسټیکیت او stroke volume په واسطه منځته راځي.
· ډیاسټولیک فشار: د محیطي مقاومت په واسطه تنظیمېږي.

نارملې اندازې: په نارمل حالت کې، سسټولیک فشار ۱۰۰-۱۳۹ ملي‌مټره ستون سیماب او ډیاسټولیک فشار ۶۰-۸۹ ملي‌مټره ستون سیماب دی.

پلس پریشر (Pulse pressure): د سسټولیک او ډیاسټولیــک فشــار تر منځ توپیر د pulse pressure په نوم یادېږي. نارمل pulse pressure نږدې ۳۰-۶۰ ملي‌مټر ستون سیماب دی.

د فشار د آلې د استفادې میتود: ناروغ باید د ناستې یا ملاستې وضعیت غوره کړي. د فشار آله (sphygmomanometer) باید له زړه سره په یوه سطح کې وي. د فشار د آلې مټ‌بند (چې باید ۱۲.۵ سانټي‌مټره عرض او ۳۰-۳۵ سانټي‌مټره اوږدوالی ولري) cubitus جوف څخه ۲.۵ سانټي‌مټره پورته د ناروغ پر مټ وتړئ. د فشار د آلې مټ‌بند باید زړه سره په یوه سطح کې وي.

د وینې د فشار د تعیین میتود: دوه میتودونه شتون لري:
· د جس میتود
· د اصغا میتود

د وینې سسټولیک فشار په دواړو میتودونو سره تعیینېږي، په دې حال کې چې، ډیاسټولیک فشار یواځې د اصغا د میتود په واسطه تعیینېږي.

1. د جس میتود: brachial شریان جس کړئ. د فشار د آلې مټ‌بند تر هغه وخت پورې له هوا څخه ډک کړئ چې brachial نبضان ورک شي. په دې صورت کې، د سیماب د ستون درجه په یاد وساتئ او وروسته ۱۰ ملي‌مټر ستون سیماب ډېره هوا ورکړئ. وروسته د فشار د آلې مټ‌بند په سوکه توګه خالي کړئ او لومړنی نبض چې جس کېږي په یاد یې وساتئ. اوسط یې د وینې سیسټولیک فشار دی.
2. د اصغا میتود: په دې صورت کې، وروسته له دې چې د فشار د آلې مټ‌بند مو وتاړه، د سټېټوسکوپ دیافراګم په brachial شریان باندې کېږدئ او مټ‌بند ته تر هغه وخت پورې هوا ورکړئ چې د شریان نبض ورک شي. وروسته ۱۰-۲۰ ملي‌مټره ستون سیماب ډېره هوا ورکړئ او وروسته له هغه څخه هوا په سوکه توګه خالي کړئ.

د Korotkoff غږونو مرحلې
· لومړۍ مرحله: لومړنی غږ چې اورېدل کېږي، سسټولیک فشار دی.
· دوهمه او درېیمه مرحله: د غږونو ډېر اوچتېدل
· څلورمه مرحله: د غږونو ناڅاپه خپ‌کېدل
· پنځمه مرحله: د غږونو ناڅاپه ورکېدل.

کله چې لومړنی غږ واورېدل شو، د سیماب ستون په یاد وساتئ؛ دا غږ سسټولیک فشار ښيي. په سوکه او تدریجي ډول هوا خالي کړئ، غږونه نور هم لوړېږي تر څو چې په ناڅاپي توګه یې وصف تغییرېږي، یعنې ملایم کېږي او په پای کې له منځه ځي. دا ټکی په یاد ولرئ، ځکه ډیاسټولیک فشار ښيي.
د ابهر دسام په عدم‌کفایه، شریاني‌وریدي فسټولونو او حمل کې ، Korotkoff غږونه تر صفر درجې پورې ادامه مومي. په دې صورت کې، څلورمه مرحله د ډیاسټولیک فشار په توګه منل کېږي.
کله‌ناکله د وینې په لوړ فشار اخته ناروغانو کې، غږونه وروسته له ۱۶۰-۱۸۰ ملي‌مټرو ستون سیمابو څخه ورکېږي او وروسته بېرته اورېدل کېږي. دا حالت د غلې فاصلې (silent gap) په نوم یادېږي. ارزښت یې تر اوسه ندی څرګند شوی.
په یو شمېر واقعو، لکه د ابهر coarctation کې، اړینه ده چې د وینې فشار په سفلي اطرافو کې هم تعیین شي. په دې صورت کې، ناروغ باید پر بستر باندې داسې وضعیت غوره کړي، چې مخ یې لاندې خوا ته وي. کف د ناروغ د ورون په سفلي برخه کې تړل کېږي. سټېټوسکوپ پر popliteal شریان باندې اېښودل کېږي او په دې توګه یې فشار تعیینېږي.
dr ℐᗅᏉⅈⅅ