21/06/2020
عادت ماهوار دردناک یا Dysmenorrhea:
به معنی احساس درد غیرمعمول در قسمت بطن یا شکم هنگام عادت ماهوار است. معمولاً ۵۰ تا ۷۰ درصد دختر خانمها هنگام عادت ماهوار دچار درد در نواحی تحتانی شکم و رحم میشوند ولی اگر این درد بیش از اندازه باشد که موجب توقف فعالیتهای روزانه فرد شود آن را dysmenorrhea یا عادت ماهوار دردناک مینامند.
این مشکل در اکثر موارد، با عادت های ماهوار همراه با تخمک گذاری دیده میشود و براساس سن،شروع،و دلایل به وجود آورنده، به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم میشود.
دیسمنوره اولیه یا primary dysmenorrhea:
این حالت معمولاً قبل از سن ۲۰ سالگی و تقریباً همیشه ۶ تا ۱۲ ماه بعد از اولین عادت ماهوار شروع میشود. اگر دردها ۳ سال بعد از اولین عادت ماهوار(menarche) شروع شود یا اگر دیسمنوره همراه با دورههای بدون تخمکگذاری باشد، باید به فکر علل ثانویه بود.
معمولاً درد چند ساعت قبل یا همزمان با خونریزی عادت ماهوار شروع شده و حداکثر دو تا سه روز طول میکشد. دردها بیشتر در زیر ناف است. دردها گاه به کمر، قسمت های رانها نیز انتشار مییابد. علائم دیگری مثل دلبدی، استفراغ، بی اشتهایی، اسهال، خستگی، و گاه سردرد، میتواند وجود داشته باشد. Primary dysmenorrhea با افزایش سن و ولادت طبیعی ممکن است بهبود یابد. این مریضی احتمالاً در دختر خانم های که مادران آنها نیز دچار این ناراحتی بودهاند شایعتر است. در این مریضی پروستاگلاندینها نقش دارند که سبب انقباضات رحمی و دیگر علائم عمومی میشوند.
دیسمنوره ثانویه یا Secondary dysmenorrhea:
این حالت معمولاً بعد از سن ۲۰ سالگی رخ میدهد هر چند که میتواند در اولین عادت ماهانه و در هر سنی شروع شود. درد دراینها معمولاً ۵ تا ۷ روز دوام میکند. Secondary dysmenorrhea در خانم های دارای امراض حوصلی مثل ( endometriosis, adenomyosis, chronic pelvic infection, hypermenorrhea, cervical stenosis, uterine adhesion, uterine submucosal masses) رخ میدهد. در این مریضان معاینات مکمل حوصله و نیز معاینات روتین، radiography از رحم و ملحقات آن، ultrasound و … ممکن است برای تشخیص لازم باشد اما دستیابی به یک تشخیص دقیق همیشه امکانپذیر نیست و اشتباه در تشخیص و افتراق دیسمنوره اولیه و ثانویه فراوان دیده میشود.
اسباب یا causes :
اسباب دیسمنوره بسیار متنوع است و بسته به اولیه یا ثانویه بودن آن میتواند ناشی از عفونت، اختلالات هورمونی، استرس و ... میباشد.
تداوی یا treatment
Primary dysmenorrhea:
۱-- فعالیتهای فیزیکی ملایم میتواند به تخفیف شکایات مریض را کمک کند.
۲-- توجه به رژیم غذایی (مثلا خوردن حبوبات، سبزیجات و میوه جات بیشتر و کم خوردن یا نخوردن نمک، کافئین و شکر) نیز در برخی دختر خانم ها مفید است.
۳-- استراحت و ماساژ و تکنیکهای دیگر آرام بخش، برخی از تمرینات یوگا
۴-- تجویز دواهای ضد التهاب غیر استروئیدی مانند (tab.mefenamic acid )مفنامیک اسید و (ibuprofen )ایبوپروفن نیز در برخی موارد در تخفیف درد مؤثر است.
۵-- اگر مریض از نظر جنسی فعال است، استفاده ازتابلیت های ضد حاملگی (OCP)با استروژن کم در %۹۰ موارد مؤثر خواهد بود که تداوی انتخابی میباشد.
تداوی دوایی تحت نظر متخصص نسایی ولادی انجام شده و در صورتی که ۳ تا ۶ ماه پس از تداوی های مذکور پاسخی مشاهده نشد، باید به دنبال علل ثانویه بوده و تمامی اقدامات تشخیصی را به کار بست. (خصوصاً در دیسمنورهای که پس از ۲۰ سالگی ظاهر شود که تقریباً همیشه از نوع ثانویه است)
تداوی خانگی: شامل دم کردن چای زنجبیل و چاوه و یا شیر همراه با عسل در دوران عادت ماهوار و پرهیز از پرخوری در این دوران پیشنهاد میشود.
Secondary dysmenorrhea:
بهبود عامل ایجادکننده مانند عفونت است اما برخی از انواع ثانویه به تداوی دوایی با OCP (تابلیت های ضد حاملگی) یا دوا های ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDS) نیز پاسخ نسبی میدهند.
داکتر فریسکا گودر نیازی