11/03/2022
دمعدی ناروغي او زخمونه
دي ناروغي ته په انګليسي پيپتيک اولسر peptic ulcer disease او
په اولسي ژبه دخلګو په اصطلاح دمعدي او اثنا عشرکلمي زخمونه ورته وايي .ددي ناروغي څخه په نړي کي ډير انسانان ځوريږي داناروغي تقريبآ دسن سال په ټولو عمرونو کي پيداکيږي .
دازخمونه په عمومي ډول دمعدي په اخيري برخه کي او کلمو دشروع په برخه کي پيداکيږي.
دا ناروغي ډير سببونه لري چي مهم يي په لاندي ډول دي.
* هليکوباکتر پلوري (ميکروب) HP Helicobacter pylori
* د NSAIDs ګروپ د درد دواګانو استعمالول لکه اسپرين, بروفين ,ډاي کلوفينک اوداسي نور.,
* ارثي
* دسګريټو څکول: سګريټ څکول دمعدي دداخلي طبقي مقاومت راکموي په اساني سره تيزاب يا اسيد تآثير پر کوي او د زخم سبب يي ګرځي.
* ځني ناروغي هم دمعدي دزخم سبب ګرځي لکه دتشويش ناروغي ,دسږو ناروغي, پښتورګو ناروغي …
* دالکولو خوړل , دزيات تيزابي مواد استعمالول هم د معدي دزخم سبب ګرځي.
د پورته سببو څخه تر ټولو مهم خطر ناکه او ډير ليدونکي سبب ()Helicobacter pylori ميکروب دی چي دمعدي دزخم سبب ګرځي او دوخت په تيريدوسره کلونه کلونه ورسته دا زخم په کنسر يا سرطا ن باندی دتبدیلو احتمال سته
دمعدي ناروغي نښي نښاني:
* درد : د ناروغي مهمه نښه ده چه دځيګر په لاندي برخه کي دپښتيو په منځ کي يي حس کوي او اکثره وخت ځني ناروغان داسي هم وايي چه زړه مي درد کوي يا زړه مي ايشي
دمعدي د زخم درد تر ډوډي خوړلو شل 20 دقيقي وروسته شروع کيږي او کلمو د زخم يا دنس درد تر ډوډي خوړلو دوه نيم يا دري ساعته وروسته شروع کيږي او د دوا په خوړلوسره يي درد کميږي.
* دزړه بدوالي : اکثره وخت دغوړين موادو دخوړولو وروسته دزړه بدوالي زيا تيږي.
* بي اشتها يي ورسره ملګري وي.
* دلږ ډوډي خوړلو څخه وروسته دموړتيا حس کوي.
* سرچرخي او خوگرځي ورسره وي.
* دمعدي تخريش ورسره وي.
* دغا يطه يا بولو رنګ يي په تور رنګ بدليږي.
* دنس پړسوب , غوسه او داسي نوري نښي هم ورسره ملګروي.
د ناروغي په تشخيص کي پر دغه نښو نښا نو سربيره داندوسکوپي(کوچني کيمره ) پواسطه هم بايد دمعدي اوکلمو په داخل کي څيړنه وشي .
اندوسکوپي داسي يواله ده چي په سرکي يي يو کوچني او پر مختللي کيمره ده چي ددي کيمري په واسطه دمعدي او کلمو داخلي ديوالونه په ډيري اساني سره د تلويژن پر پرده په واضح ډول ښودلاي سي چه هلته زخم يا غيري نورمال حالت شتون لري که يا.
همدارنګه داندوسکوپي پواسطه د داخلي برخو څخه کوچني ټوټه غوښه اخيستل او څيړل هم مهم دي.
دلاندي شيانو څخه بايد پرهيز وشي.
* هغه دواګاني چه پرمعدي ښه نه لګيږي لکه د درد دواګاني اسپرين بروفپن …بايد زياته تري استفاده ونه سي.
* دسګريټو دڅکولو څخه با يد ځان وساتي.
* دتشويش او ذهني فشارو څخه بايد ځا ن ليري وساتي.
* د زيات غوړ او تيزابي شيانو څخه بايد ځان وساتي.
* دمرچکو , اچارو, چکنيو داستعمال څخه بايد ځان ليري وساتي.
* په منا سب مقدار با يد هر وخت خواړه وخوري نه لږ نه ډير متوسط مقدار باندي بايد خواړه وخوري.
* رومي,مالټي ,نارنج, او زياته مالګه بايد استعمال نه کړي.
