04/02/2026
. در ایران و افغانستان...
#ایران
تعریف نسخه نسخه حاوی تشخیص پزشک و داروها و دستورات لازم براي بهبود بيمار است.
چهار چوب نسخه
1- مشخصات پزشك
2- تاریخ نسخه
3- نام و سن و آدرس بيمار
4- شروع نسخه
5- نام دارو
6- شکل دارو
7- دوز دارو
8- دستور دارو
#اختصارات
• D5W distilled water
• Kpotassium
• Na sodium
• Pc after meals
• Po by mouth
• qdevery day
• qhevery hour
• Q4hr every 4 hours
• Qod every other day
• qs a sufficient quantity
• U unit • Adright ear
• As left ear
• acbefore meals
• Aqwater
• Au both ear
• Bid twice a day
• Tid three times a day
• Qid 4 times a day
• DW distilled water
• Hs at bed time
اختصارات •
N/S normal salin
• R/L ringer
• IM intramascular
• IVintravenous
• Odright eye
• Os left eye
• Prn as needed
• mg miligram
• Syrsyrup
• Cap capsul
• Tab tablet
• R re**al
• Sol solution
• Supp suppository
• Inji njection
• Amp ampule
• Inf infusion
تداخلات دارويي
• بيماراني كه بيشتر در معرض تداخلات اند :
1- سالمندان دريافت كننده چند دارو
2- مبتلايان به بيماري هاي كبدي ، كليوي ، قلبي ، ديابت ، هپاتيت ، پنوموني و آسم حاد
3- در پيوند كليه
4- مصرف كنندگان داروهاي ضد بارداري 5- بيماراني كه همزمان به چند پزشك مراجعه مي كنند.
دلایل رایج و معمول تداخلات دارويي:
1- كافي نبودن اطلاعات
2- فاکتورهای غذايي
3- سن - جنس - وزن
4- بيماري
5- الگوی رفتار بیمار
6- فاکتورهای محیطی (آلودگی های صنعتی و کشاورزی و ... )
7- اشکال دارويي
عوامل موثر در بروز تداخلات دارويي :
1- ترتيب مصرف داروها
2- طول مدت درمان
3- مقدار مصرف دارو
4- شكل دارويي
5- وضعيت پيشين بيمار
6- مصرف همزمان چند دارو
تداخل اثر دارو با داروتتراسايكلين با كلسيم تتراسايكلين با آنتي اسيدها سايمتيدين با وارفارين سايمتيدين با فني توئين آنتي اسيدها با سيپروفلوكساسين قرص هاي ضد بارداري با آمپي سيلين تداخل اثر دارو با غذا تتراسايكلين با لبنيات فروس سولفات با چاي و شير سيپروفلوكساسين با لبنيات كتوكونازول با لبنيات ديگوگسين با لبنيات شايع ترين تداخلات دارويي
نكات مهم درهنگام مصرف دارو • كلسيم همراه غذا • گلي بن گلاميد يك ربع قبل غذا • مت فورمين همراه غذا • ايبوپروفن ، سلكوكسيب ، ناپروكسن ، ديكلوفناك ، مفناميك اسيد ، پيروكسيكام بعد از غذا • لوستاتين ، آتورواستاتين و سيمواستاتين در شب • هيدروكينون در شب • زمان مصرف • آنتي اسيد ها بعد غذا • متوكلوپراميد نيمساعت قبل غذا • هيوسين نيمساعت بعد غذا • امپرازول قبل غذا • لووتيروكسين صبح ناشتا • سيپروفلوكساسين يك ربع قبل غذا • فلوكستين پس از صبحانه • جم فيبروزيل قبل غذا • سوربيتول قبل از غذا
نحوه مصرف **داكسي سايكلين و آلندرونات به همراه يك لیوان آب مصرف شود و بیمار بعد از مصرف دارو تا يك ربع دراز نکشد . **همراه کلسیم يك لیوان آب مصرف شود . **همراه سولفاسالازين يك لیوان آب مصرف شود . **ترتینوئین را شبها به صورت يك لایه نازک روي پوست قرار دهید . **دو قطره (چشمي ،گوشي ، بيني) با فاصله حداقل 5 دقیقه از هم ریخته شوند .
ACA Acetaminophen Adult Cold Al.Hydrochloride Al.Mg Al.Mg.s Antihemorrhoid Antihistamine Decongestant Artificial Saliva Artificial Tears ASA Benzocaine Betacaroten Bisacodyl Bismuth Subcitrate Bromhexine Hydrochloride Burn Ointment Calamin Calcium Pantothenate Chlorhexidine Charcoal Activated Children Cold Chlorpheniramine Maleate Clemastine Collodion Cotraceptive LD Cotraceptive LD/Fe Copper znd Zinc Sulfate Crotamiton Dexpanthenol Dextrometorphan Dextrometorphan P
#فهرست داروهاي بدون نسخه
DiclofenacSodium Digestive Dimenhydrinate Dimethicon Diphenhydramine Expectorant Floride Floride Sodium Folic Acid Glycerin Guaifenesin Hematinic Ibuprofen Iron Iron/ Folic Acid Lidocaine Hydrochloride LoperamideHydrochloride Mg.Hydroxide Mebendazole Menthol Salicylate Minoxidil Ni****ne Ophtalmic Bath Solution ORS Pancreatin Pediatric grippe Permethrin Phenol Glycerin Phenylephrine hydrochloride Piroxicam Povidone Iodine Pseudoephedrine Hydrochloride
#فهرست داروهاي بدون نسخه
فهرست داروهاي بدون نسخه Salicylic Acid Compound Silver Sulfadiazine Simple Eye Ointment Sodium Chloride Sucralfate Tetracycline Hydrochloride Tilactase Vitamine A Vitamine A+D Vitamine B1 Vitamine B6 Vitamine C Zinc Oxide
#افغانستان
؟
نسخه عبارت از ورقه طبع شده بوده که جهت توزیع محصولات فارمسیوتیکی به مسؤل فنی دواخانه تحویل میگردد.
اجزای نسخه....
نسخه دو قسمت دارد
1- قسمت معلومات
✓ تاریخ مراجع مریض
✓ نام مریض
✓ وزن مریض
✓ جنس مریض
✓ سن مریض
✓ وآدرس مریض
2- قسمت اساس
✓ شریح نسخه Superscription
✓ و RX) Recepاجرا نمایند
❤ قواعد نسخه نویسی
♡نسخه باید به حروف لاتین نویشته شود، واضح، خوانا، وطوری جداگانه تحریر شود.
Ex: Ciproflaxacin500m
❌ اختصار در نویشتن نام دوا مجاز نمی باشد ☑️صرف شکلی دوایی اختصار تحریر گردد
Ex: Tab, Cap, Syp, Sol, susp, Supp......
❌ نویشتن نسخه جات شفری مجاز نمی باشد
✅ در نسخه باید نام جنریک دوا نویشته شود
👈 وقابل یاد آوریست داکتر صاحب های محترم که دوا سه نام دارد
نام✓ جنریک یعنی نام علمی
نام✓ کمیاوی یعنی از کدام مرکب تهیه شده
نام✓ تجارتی یعنی مربوط به کدام کمپنی میشود.
یاد داشت✍️
دواهایکه دارای یک ترکیب است مانند...
Ciproflaxacin
Levoflaxacin
Cefixime........
از نظری قانونی باید به روی نسخه با نام جنریک تحریر گردد
در این جا سوء تی تفاهم نشود....
اگر داکتر صاحب های که میخواهند در نسخه خود از کمپنی ها معتبر نام ببرند باید نکات ذیل را مدی نظر بگریند
Ex:Tab. Levoflaxacin 500 mg. Leflox
Ex: Tab. Moxiflaxacin400mg
Moxiget
Ex: Vial. Ceftraxone 1g. Novosef
هم نام جنریک و هم نام تجارتی یکجای تحریر گردد تا اینجا افهام و تفهیم درست صورت گیرد
و متباقی دواهای که دارای چندین ترکیب میباشد مانند
Ex: tab Maxicold
Nimumac Cold
Tab. Cal+Zing+D3+Mg
شما میتوانید به روی نسخه های خود از نام تجارتی این اقلام دوایی استفاده کنید
چونکه دارای چند ترکیب است همه را نمیتوان نویشت...
اختصارات دواشناسی:
amp: آمپول
cap: کپسول
elix: الگزیر
Etoll: الکل
Lot: لوسیون
oint: پماد
powd: پودر
sol: محلول
solv: حلال
ung: پماد
supp: شیاف
tab: قرص
ser: سرم
syr: شربت
susp: سوسپانسیون
Spr, Inh: اسپری
FC: پوشش دار
DR: رهش تاخیری
CR: رهش کنترل شده
EC: در روده باز شود
sos: در صورت لزوم
Stat: فوری، یک بار اجرا شود
inj: تزریقی
SL: زیر زبانی
IM: تزریق داخل عضلانی
IV: تزریق داخل وریدی
SC: تزریق زیر جلدی
ID: تزریق جلدی
IA: داخل مفصل
IL: داخل ضایعه
Vag: داخل واژن
PR: از طریق رکتوم
PRN: به مقدار نیاز
Am: قبل از ظهر
Pm: بعد از ظهر
MD: میانه ی روز
MN: میانه ی شب
d: روز
h: ساعت
q: هر
qd: هر روز
BD: دو بار در روز
TDS: سه بار در روز
QID: یک روز در میان
qh: هر ساعت
q1h: هر یک ساعت
q2h: هر دو ساعت
q3h: هر سه ساعت
q4h, qqh: هر چهار ساعت
q am: هر صبح
q hs: هر شب
TDS: سه بار در روز
aq: آب
liq: مایع
cal: کالری
chew: جویدنی
cc: سانتی متر مکعب
mcg: میکروگرم
MEq: میلی اکی والان
Kcal: کیلوکالری
wt: وزن
dill: رقیق کردن
dtd: با چنین دوزی تجویز شود
gtt: قطرات
gr: دانه، حبه
ad: اضافه شوند
per: به وسیله ی، با
amt: میزان
comp: ترکیب
PTA: پیش از پذیرش
PO: از راه دهان چیزی بخورد
NPO: از راه دهان چیزی نخورد
TPN: تغذیه کامل وریدی
tsp: یک قاشق چایی خوری
Tbsp: قاشق غذاخوری
mo: دهان
ac: قبل از غذا
pc: بعد از غذا
disp: داروخانه
q.s: به اندازه کافی
LA: طولانی اثر
a.d: گوش راست
a.l: گوش چپ
a.u: هر دو گوش
OD: چشم راست
OS: چشم چپ
OU: هر دو چشم
ASAP: در اسرع وقت
IU: واحد بین المللی
mixt: مخلوط، ترکیب
V.O: تجویز شفاهی
rep: تکرار یک نسخه
OTC: بدون نسخه پزشک
MOM: شیر منیزیم
hold: قطع فعلی
Inhal: استنشاقی
Kvo: رگ باز نگه داشته شود
Pen: پنی سیلی
معرفی ادویه ها
معرفی ادویه ها
●》اختــــــــصارات
● Syrup - سیروپ
شربت
● Susp - Suspension - سوسپینشن
شربت به شکل پودر
● Softgel - سافتجیل
کپسول نرم
● Cap - Capsule - کپسول
کپسول
● Tab - Tablet - تبلیت
قرص
● Spr - Spray - اسپری
اسپری
● Inh - Inhale - انهیل
اسپری
● Pom - Pomade - پُماد
پماد
● Oint - Ointment - اوینتمینت
پماد
● Supp - Suppositories - سوپوزیتوریس
شیاف
● Sachet - سکیت
پودر بسته بندی
● Colleg - گولیگ - Drop - دراپ
قطره
● Vial - ویال
دوای تزریقی به شکل پودر
● Amp - Ampoule - امپول
آمپول
🔸️IM - Intramuscular
داخل عضلانی
🔸️Vag - Vaginal
داخل واژن
🔸️IV - Intravenous
داخل وریدی
🔸️IA - Intra Articulal
داخل مفصل
🔸️IL - Intra Lesional
داخل ضایعه
🔸️SC -Sub Cutaneous
زیر جلدی
🔹️d - daily
روزانه
🔹️Bd/BID - Bis In Die
دوبار در روز
🔹️TID/TDS - Ter In Die/Ter Die Sumendus
سه بار در روز
🔹️QID - Quater In Die
چهار بار در روز
🔹️Hs/qpm - Quaque Hora Somni/Quaque Post Meridiem
هر شب یا هر شام
🔹️PRN - Pro Re Nata
به هنگام نیاز
🔹️q6h - Quaque 6 Hora
هر ۶ ساعت
🔹️ qod - Quaque Altera Die
یک روز در میان
