https://www.facebook.com/2102823063348864/

Pharmacy a good Informations, Kabul (2026)

19/02/2026

Tab. Quetiapineسه شی دی

یوه دوا ده چې د رواني ناروغیو د علاج لپاره کارول کېږي. دا دوا د دماغ په کیمیاوي موادو اثر کوي او د فکر، مزاج او چلند ستونزې ښه کوي.

کورنی میکانیزم

په دماغ کې ځینې کیمیاوي مواد شته لکه Dopamine او Serotonin. کله چې دا مواد ګډوډ شي، نو رواني ناروغۍ پیدا کېږي.
دا مواد کنټرولوي او توازن یې برابر ساتي، چې له دې سره:
غیر نورمال فکر کمیږي
وهم او hallucination کمیږي
مزاج ښه کېږي
ناروغ ارام کېږي

استعمال

دا دوا د لاندې ناروغیو لپاره کارول کېږي:
Schizophrenia – کله چې ناروغ غیر نورمال فکر او وهم ولري
Bipolar disorder – کله چې مزاج ډېر پورته یا ډېر ښکته شي
Depression (خپګان)
کله ناکله د خوب ستونزې او anxiety لپاره هم کارول کېږي

د استعمال طریقه

معمولا په ورځ کې 1 یا 2 ځله اخیستل کېږي
شروع dose کم وي او وروسته زیاتېږي
د ډاکټر له مشورې پرته dose مه زیاتوئ او مه بندوئ

عام جانبي عوارض

عام عوارض دا دي:
خوبولي
سر ګرځېدل
خوله وچوالی
قبض
وزن زیاتوالی
ستړیا

جدي جانبي عوارض (کم خو مهم)
د وینې فشار ټیټېدل
د وینې شکر زیاتوالی
د زړه د ضربان ستونزه
د بدن غیر ارادي حرکات
که دا ستونزې پیدا شي، ډاکټر ته مراجعه وکړئ.

منع استعمال (کله باید استعمال نه شي)
دا دوا مه کاروئ که:
د دې دوا سره allergy لرئ
شدید د ځیګر ناروغي ولرئ
د زړه جدي ستونزه ولرئ

12/02/2026

پينــــــسليــــــن penicillin.
دا د میکروب ضد درملو له ډلۍ څخه لومړنۍ کورنۍ ده
پينسلین په ګرام مثبت ميکروبونو قوي تاسير لرې نسبت ګرام منفي ته البته ځنيو ګرام مثبتو ميکروبونوباندی هم تاسير لري .

د پينسلين پيژندنه:
پينسلين په لاندې ګروپونو تقسیم شوې دي

لومړی کمزوري تاسير کونکي پينسلین
Penicillin G
penicillin V
Nefacillin
oxacillin
Cloxacillin
dicloxacillin
flucloxacillin
methacillin
)
دویم پراخه یا قوي تاسير لرونکي پينسلين
Ampicillin
Amoxycillin
Bacampicillin
Talapcillin
carbapencillin
ticracillin
Azlocillin
mezocillin
pipracillin
.
پينسلينو کلينکي استعمال ځایونه.
پورتنیو درملو څخه مهم درمل اموکسيلین او امپسلين تر ټولو مهم دي او ډير استعماليدونکي درمل دی.

اول استعمال. د تنفسي سيسټم انتاناتو کې استعمال لکه برانشيټس، انفلونزا، سټريپټوکول نمونیا.

دویم استعمال .اموکسيل او امپسلین دواړه د شدیدو انتاني حالت کې د خولی او د رګ لارې استعمالولای شو لکه نمونیا ( سينه بغل ) مينیجايټس( سحایاو التهاب یا دماغ پردو ميکروب ).

دریم استعمال:اموسکیلین + ميټرونیډازول+ppi د معدې میکروب ايچپالوري درملنه معدې په زخم کې استعمالولای شو.

څلورم استعمال:اموکسلین +پوتاشیم کلونینلیټ یا تجارتي نوم AUgmentin هغه میکروبي حالت کې استعالو کله چې د اموکسلین پر وړاندې مقاومت ولري لکه انفلونزا، ایکولي، کلبسيله .

پينځم استعمال: د بولي لارو میکروبونو کې، د غوږ په میکروب کې، او د ساینسونو په التهاب کې استعمالولای شو .

د درملو جذب اطراح.

دا درمل د خولی د لارې که استعمال شي د امپسلین په نسبت اموکسلین خه جذبیږي او خواړه د اموکسلین جذب کې کوم بد تاسیر نلري.
د بدن انساجو ته رسیږي په ځيګر کې په استقلاب رسیږي او د پښتورګو لارې خارجیږي.

درملو دوز يا اندازه
اول: امپسلین: کپسول 250 او 500 ملي ګرامه څلور وخته خولی دلارې
شربت یې125/250 mg /5 ml
انجيکشن يې 500 to تر 1000 mg خطرناکو انتاناتو کې 6 نه تر 12g پورې د رګ د لارې استعمالولای شو په څلورو دوزونو کې.
او ماشومانو ته بیا 25 څخه 50mg پر کیلوګرام ورکوو څلور دوزه په ورځ کې.

دویم: اموسکلین:
کپسول: 250څخه تر 500mg.درې وخته خولی د لارې.
شربت: 125/250mg/ ml .ماشومانو ته 20څخه40 ملی ګرامه پر کیلو درې دوزه د ورځې

05/11/2025

(لیزینوپریل)

📘 معرفی عمومی

نام جنریک: Lisinopril
نام تجارتی مشهور: Zestril، Prinivil
نوعیت دوا: Antihypertensive (ضد فشار خون)
گروپ دوایی: ACE inhibitor (مهارکنندهٔ انزایم مبدل انژیوتنسین)

میکانیزم تاثیر

لیزینوپریل با مهار انزایم ACE از تبدیل Angiotensin I به Angiotensin II جلوگیری می‌کند.
انژیوتنسین II یکی از قوی‌ترین منقبض‌کننده‌های اوعیه است؛ با مهار آن:

رگ‌های خونی منبسط می‌شوند،

فشار خون کاهش می‌یابد،

ترشح Aldosterone کم می‌شود (در نتیجه دفع آب و نمک افزایش می‌یابد).

🩸 موارد استفاده (Indications)

فشار خون بلند (Hypertension) – دوا در قدم اول یا همراه با سایر ادویه ضد فشار استفاده می‌شود.

نارسایی قلبی (Heart failure) – برای کاهش فشار روی قلب و بهبود عملکرد آن.

بعد از حمله قلبی (Post-myocardial infarction) – برای پیشگیری از اختلال عملکرد بطن چپ و مرگ زودرس.

حفاظت از کلیه‌ها در مریضان دیابتیک (Diabetic nephropathy) – بخصوص در مریضان دارای پروتئین در ادرار.

طرز استفاده

دوز ابتدایی در فشار خون معمولاً: 5 تا 10 mg یکبار در روز

دوز نگهدارنده: 10 تا 40 mg در روز (یک یا دو مرتبه)

در نارسایی قلبی ممکن است از دوزهای پایین‌تر شروع شود.

می‌توان آن را با یا بدون غذا مصرف کرد، ولی بهتر است هر روز در یک ساعت معین گرفته شود.

⚠️ عوارض جانبی (Side effects)

سرفه خشک و مداوم (به دلیل تجمع Bradykinin)

افت فشار خون (Hypotension)

افزایش سطح پتاشیم (Hyperkalemia)

سرگیچی، ضعف، یا سردرد

اختلال در عملکرد کلیه (در برخی افراد)

خارش یا جوش جلدی (rash)

به ندرت: Angioedema (ورم ناگهانی لب‌ها، زبان، یا حلق)

🚫 موارد منع استفاده (Contraindications)

حاملگی (در تمام سه‌ماهه‌ها خطرناک است – سبب آسیب جنین می‌شود)

تاریخچه Angioedema با ACE inhibitors

نارسایی شدید کلیوی یا استینوز شریان کلیه دوطرفه

هشدارها و احتیاط‌ها

فشار خون باید به‌طور منظم چک شود.

سطح کراتینین و پتاشیم در خون باید قبل و بعد از شروع دوا بررسی گردد.

در شروع تداوی، ممکن است افت فشار خون شدید رخ دهد به‌ویژه در افرادی که دیورتیک مصرف می‌کنند.

اگر سرفه خشک شدید یا تورم صورت و لب‌ها ظاهر شد، باید فوراً دوا قطع و به داکتر مراجعه شود.

💡 نکات مهم

دوا را بدون مشوره داکتر قطع نکنید.

در صورت فراموشی دوز، به‌محض یادآوری مصرف کنید (اما دو دوز باهم نگیرید).

از مصرف مکمل‌های حاوی پتاشیم یا نمک‌های پتاشیمی خودداری کنید مگر با تجویز داکتر.

در صورت بارداری، فوراً داکتر را مطلع سازید.

فارمکوکینتیک (Pharmacokinetics)

جذب از دستگاه گوارش: خوب

شروع اثر: در 1 ساعت

اوج اثر: 6 ساعت

دفع: عمدتاً از طریق کلیه بدون متابولیسم

نیمه‌عمر: تقریباً 12 ساعت

05/11/2025

Skilax

(Sodium Picosulfate )

یو stimulant laxative دی چې د کولمو حرکت زیاتوي او قبضیت (constipation) درمانوي.
دا د bisacodyl او senna په شان د کولمو د تحریکوونکو درملو کورنۍ پورې اړه لري.

---

میکانیزم (Mechanism of Action)

دا دوا په کولمو کې فعاله کېږي (activation by colonic bacteria).

د کولمو nerve plexus تحریکوي → motility زیاتوي

د water & electrolyte secretion زیاتوي

پایله: نرم stool او زیات peristalsis

اثر عموماً د ۶–۱۲ ساعتونو په منځ کې څرګندېږي.

---
استعمالات (Indications)

قبضیت (Constipation) د لنډمهاله استعمال لپاره

د کولونوسکوپي یا کولمو د نورو پروسیجرونو د مخکې پاکولو لپاره (colonic cleansing)

په هغو ناروغانو کې چې langdurige قبضیت لري

---
د استعمال طریقه (Dosing & Administration)
د قبضېت لپاره

لپه لويانو کی: 5–10 mg د شپې

ناروغ ته ویل کېږي چې د شپې دوا واخلي، ځکه چې اثر یې سهار ښکاره کېږي.
د کولمو پاکول (Bowel preparation)

معمولاً د magnesium citrate / magnesium oxide سره یو ځای ورکول کېږي.

د پروسیجر یوه ورځ مخکې: دوه دوزونه + وافر fluids
(د استعمال دقیق پروتوکول د پروسیجر د ګایدلاین له مخې ټاکل کېږي.)

Important

باید ډېره اوبه وڅښي (≥ 1.5–2 L)

د اوږدمهاله ورځني استعمال لپاره مناسب نه دی

---
عام جانبي عوارض (Common Side Effects)

د ګېډې درد (cramps)

اسهال

nausea / vomiting

bloating

د کولمو زیات حرکت

Moderate effects

dehydration

electrolyte imbalance (په ځانګړي ډول hyponatremia & hypokalemia)

Rare

severe diarrhea

syncope (په وچه کېدو کې)

hypersensitivity reactions
Contraindications / احتیاط

Acute abdominal conditions لکه appendicitis، inflammatory bowel disease flare

intestinal obstruction

severe dehydration

Electrolyte disturbance

په حامله ښځو کې د occasional استعمال اجازه شته، خو chronic استعمال سپارښتنه نه کېږي

27/10/2025

*اکزیما (Eczema)*
د پوستکي یو مزمن التهابي حالت دی چې معمولاً د خارښت، سوروالي، وچوالي، پوستکي درز او ځینې وخت د اوبو ډکو غوټو (blisters) سره مل وي.
دا ناروغي اکثراً تکراري وي، یعنې له ښه کېدو وروسته بیا فعالېږي او منځته راځي.
*اکزیما څه شی ده؟*
اکزیما (چې Atopic Dermatitis هم ورته وایي) د پوستکي حساسیت، التهاب او خارښت سبب کېږي.
دا ناروغي هم په ماشومانو، هم په لویانو کې لیدل کېږي او د پوستکي د طبیعي محافظتي خنډ کمزورتیا له امله رامنځته کېږي، چې له کبله یې خارجي مواد (لکه الرجین، دوړې، کیمیاوي مواد) د بدن دفاعي سیستم تحرک کوي او پوستکی خارښتي او سور کیږي.
*سببونه:*
ارثي عوامل – که په کورنۍ کې څوک اکزیما، الرژي یا اسما ولري.
د پوستکي محافظتي کمزورتیا
الرژي پیدا کوونکي عوامل (دوړې، پالن، حیواني ویښتان،صابونونه،کیمیاوی مواد، کاسمیټیک مواد، عطرونه، شامپوګاني او داسي نور)
عصبي فشار، د هوا بدلون، ژمی
د پوستکي ډیر وچوالی
*فکتورونه:*
د الرجی لرونکي ناروغانو سره تماس
د وچ پوست لرونکي کسان
د ښار یا صنعتي سیمو اوسېدونکي
فشار، تشویش، ذهني خفګان
د شیدو یا غذایي موادو حساسیت
*نښې نښانې:*
خارښت (په ځانګړي ډول دشپي په مهال زیاتېږي)
پوستکي سوروالی
وچوالی، درزونه، ژورې کرښې
خارشېدلي پوستکی زخمي کېږي
ځینې وخت مایع لرونکي غوټې (blisters)
د پوستکي زړښت یا ژور کښتونه
*تشخیص:*
د ډاکتر له خوا کلینیکي معاینه
Skin Prick Test
Skin biopsy
*تفریقي تشخیصونه:*
Psoriasis
Contact dermatitis
Fungal infections
Scabies
Seborrheic dermatitis
*اختلاطات:*
ساري انتان (Staph aureus)
دوامداره خارښت او زخمونه
د پوستکي تل پاتې رنګ بدلون
د پوستکي کلکوالی یا زړښت

*درملنه:*

1. *موضعي درمل (کریمونه):*
Hydrocortisone 1%
Betamethasone cream
Tacrolimus ointment
*Emollients (Moisturizing creams):*
Vaseline, Cetaphil, Eucerin
2. *خوراکي درمل:*
Cetirizine 10 mg
Loratadine 10 mg
Prednisolone
3. *انټي‌بیوټیک (که انتان موجود وي):*
Flucloxacillin / Cephalexin
4. *عمومي لارښوونې:*
د ګرمو اوبو نه ځان ساتل
معطر صابون نه کارول
رطوبت ساتل
د خارښ نه ځان ساتل (نوکان لنډول.

27/10/2025

*موضوع مو ده هغه امیندوارې ښځی څه باید وکړي چې ماشوم یي سالم پیدا شي؟
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

*~منظم خوړل!!!*
تازه سبزیجات، میوې، شیدې، غوښه، هګۍ، دالونه او مغزیات
`فولیک اسید (Folic Acid):`
له حمل مخکې او د حمل په لومړیو میاشتو کې ډېر مهم دی، د ماشوم د دماغ او اعصابو د سالمېدو لپاره
اوبه څښل: کافي اندازه اوبه څښل

*~معتدل حرکت!!!*
نرم ورزش لکه مزل کول
ذهنی سکون!!!
د فشار، خپګان او عصبانیت کمول
د امیندوارۍ معاینې!!
پر وخت ډاکټر ته تلل

*~کوم کارونه تاوان لري او باید ونه کړي؟ !!*
سګرټ، نسوار، شراب او نشه يي مواد

*~بې ځایه درمل!!*
پرته له ډاکټر مشورې هېڅ دوا مه خوره
ډېر زیات چای او قهوه
ډېر دروند کار یا سخت فزیکي فشار
خام یا نیم پخې غوښې او هګۍ (د مکروبونو له امله)
خطرناک کیمیاوي مواد (رنګ، تیزو بویونو، درنو درملو سره کار)

*~د امیندوارۍ تر ټولو مهم وختونه د ډاکټر د معاینې لپاره*
*۱. لومړنۍ میاشتې (۱–۳ میاشتې)*
د حمل تایید، د وینې او پیشاب ازموینې، د ماشوم لومړنی حالت کتل
*۲. منځنۍ میاشتې (۴–۶ میاشتې)*
د ماشوم د وده او د زړه درزا معاینه، د وینې فشار او شکر کنټرول
*۳. وروستۍ میاشتې (۷–۹ میاشتې)*
د ماشوم د موقعیت معلومول، د زیږون لپاره تیاری

*~ډاکټران اکثره سپارښتنه کوي چې لږ تر لږه ۴ ځله باید معاینات وشي !!*
یو ځل د ۳ میاشتو په سر کې
یو ځل د ۶ میاشتو په سر کې
یو ځل د ۸ میاشتو په سر کې
یو ځل د ۹ میاشتو په پای کې

*~آیا خاوند اجازه لري چې د امیندوارۍ پر وخت کوروالی وکړي؟ !!*
هو، که ښځه کومه جدي ناروغي یا ستونزه ونه لري.
خو باید په احتیاط او نرمۍ سره وي.
که ښځه وینه، درد، یا د سقط سابقه ولري، نو ډاکټر اکثره وخت د امیندوارۍ په لومړیو میاشتو او وروستیو میاشتو کې د کوروالۍ نه کولو سپارښتنه کوي.

*~کومې نښې په امیندوارۍ کې خطرناکې دي او باید ژر ډاکټر ته ولاړه شي؟ !!*
د نس لاندې شدید درد
وینه بهیدل یا د وینې رنګ مواد
شدید سر ګرځېدل یا بې هوشي
شدید کانګې چې هیڅ نه درېږي
د پښو یا مخ پړسوب
د ماشوم د حرکاتو نه احساس (له ۵ میاشتو وروسته)
ډېر لوړ تبه

*~لنډې مشوره!!!!!*
که یوه ښځه امیندواره شي، باید
ښه خوراک وکړي
ډاکټر ته منظم معاینې وکړي
د خطرناکو نښو پر وخت سمدستي روغتون ته ورشي
او خاوند یې بایدهر ډول ملاتړ ورسره وکړي

درنښت

27/10/2025

امپول روګام سه شی دی(Amp. Rhogam) 👇

---

💉 امپول روګام (Amp. Rhogam):

کله چې یوه حامله ښځه د منفي (Rh–) د وینې ګروپ ولري،
او د هغې د مېړه وینې ګروپ مثبت (Rh+) وي،
نو لازم ده چې دغه ښځه د حمل په ۲۸مه اونۍ کې د روګام امپول تزریق کړي.

بیا وروسته له زېږون څخه که دا معلومه شي چې د ماشوم د وینې ګروپ مثبت (Rh+) دی،
نو مور ته باید یو ځل بیا د روګام امپول تزریق ورکړل شي.

---

🧬 د امپول جوړښت او عمل:

امپول روګام په حقیقت کې یو ایمون‌وګلوبین (Immunoglobulin Anti-D) دی،
چې لږ تر لږه ۳۰۰ مایکروګرامه Anti-D antibody لري.

دا امپول تر زېږون وروسته تر ۷۲ ساعتونو پورې خپل اغېز لري،
او باید هغه ښځو ته ورکړل شي چې د Rh– ګروپ لري او له لاندې حالتونو سره مخ شوې وي:

سقط (Abortion)

د جنین تخلیه (Molar pregnancy)

د حمل خارج‌الرحمی (Ectopic pregnancy)

---

💢 که له تزریق څخه درې اونۍ تېرې شوې وي:

او د حمل اړوند کومه وینه بهېدنه یا حادثه رامنځته شي،
نو باید بیا یو ۳۰۰ مایکروګرامه روګام امپول تزریق شي.

دا امپول عضلي (Intramuscular – IM) تطبیقېږي.

---

🧫 مهمه سپارښتنه:

له جنتیکي پلوه دا ډېره مهمه ده چې د ښځې او مېړه د وینې ګروپونه
له یو بل سره سازګار یا هم‌غږي وي،
ترڅو په راتلونکې کې د ماشوم او مور د وینې د نه‌موافقت
(‌Rh incompatibility) له جدي ستونزو څخه مخنیوی وشي.

🌿 لنډه خبره:
روګام د هغو میندو لپاره یو ژغورونکی درمل دی چې د Rh منفي وینې ګروپ لري،
ځکه دا د هغوی د راتلونکو حملونو د خطرناکو پیچلتیاوو مخه نیسي

23/10/2025

پروټینونو دندې یې:
1. د بدن د حجرو او نسجونو جوړول
2. د خرابو نسجونو ترمیم
3. د انزایمونو او هورمونونو جوړول
4. د بدن دفاعي سیستم پیاوړتیا (انټي باډي جوړول)
5. د انرژۍ سرچینه په اړتیا کې

23/10/2025

پرولاکتینوما
پرولاکتینوما Prolactinoma چیست؟
پرولاکتینوما به تومورهای غیرسرطانی در غده هیپوفیز در دماغ اشاره کرد. که مقدار بیش ازحدی هورمون پرولاکتین تولید میکنند. تاثیرات عمده این اتفاق کاهیش عمده هورمون های جنسی مانند استروجن در زنان و تستوسترون در مردان است.
اگرچه پرولاکتینوما شرایط خطرناکی محسوب نمیشود. اما میتواند بر بینایی تاثیر گذاشته، وسبب عقامت(ناباروری) شود. پرولاکتینوما شایع ترین نوع تومور تولید کننده هورمون است که میتواند در غده هیپوفیز ایجاد شود.

دوکتوران میتوانند پرولاکتینوما را با دواهایی تداوی کنند. که مقدار پرولاکتین رابه حد نورمال میرساند. عملیات جراحی برای برداشتن غده هیپوفیز نیز میتواند به عنوان یک انتخاب خوب تداوی درنظر گرفته شود.

٭ علایم پرولاکتینوما Signs :
ممکن است هیچ گونه علامت کلینیکی قابل توجهی در اثر پرولاکتینوما ایجاد نشود. اما علایم پرولاکتینوما میتواند ناشی از افزایش مقدارهورمون پرولاکتین درخون باشد یا میتواند ناشی از افزایش فشار بر انساج پیرامون تومور باشد. از آنجایی که افزایش پرولاکتین میتواند برسیستم تناسلی یا باروری تاثیر بگذارد. برخی علایم پرولاکتینوما مخصوص در مردان و زنان به این ترتیب خواهد بود:

٭ پرولاکتینوما در زنان میتواند سبب علایم زیر شود :

۱ - عادت ماهوار یا پریودهای نامنظم شده ویا اصلاً پریودی اتفاق نی افتد.(آمینوریا Amenorrhea).

۲ - ترشح شیر از پستان ها(گالاکتوریا Galactorrhea) آن هم زمانی که فرد حملدار نبوده و در دوران شیردهی نیزنمی باشد.

۳ - رابطه جنسی یا نزدیکی دردناک به دلیل خشکی مهبل یا واژن در زنان.

۴- آکنی یا جوانی دانه های صورت و اضافه وزن و افزایش رشد مو در صورت(هیرسوتیزم Hirsutism) در زنان.

٭ پرولاکتینوما در مردان میتواند سبب علایم زیر شود:

۱ - اختلال در نعوظ
۲ - کاهیش موهای صورت و بدن
۳ - رشد غیرطبیعی ثدیه(پستان ها) یا(Gynecomastia) جنیکوماستیا یا بزرگ شدن سینه در مردان.

٭ پرولاکتینوما در زنان و مردان میتواند سبب علایم زیر شود:

۱ - کاهیش Density یا دانسیتی حجم استخوان
۲ - کاهیش برخی هورمون های تولید شونده توسط غده هیپوفیز در نتیجه فشار تومور
۳ - از دست دادن میل جنسی و تمایل به رابطه جنسی
۴ - سردردی
۵ - اختلال در بینایی
۶ - عقامت ناباروری
در زنان علایم پرولاکتینوما زودتر از مردان مشخص میشود، شاید دلیل این امر،آن باشد که زمانی که سایز تومورها کوچک است احتمالاً تغیرات یا بی نظمی هایی در پریودهای قاعدگی اتفاق میافتد. از اینرو خانم ها زودتر به دوکتور مراجعه خواهند کرد. مردان زمانی متوجه علایم میشوند. که تومورها بزرگ شده و منجربه ایجاد سردردی هاو اختلالاتی دربینایی میشود.

برای تداوی تومور هیپوفیز یا تداوی پرولاکتینوما چه زمانی باید به دوکتور مراجعه کرد.؟
اگر علایم تومور پرولاکتینوما در شما ایجاد شد برای تعین علت آن باید به دوکتور مراجعه کنید.

٭ علل پرولاکتینوما Causes Of Prolactinoma :
پرولاکتینوما نوعی تومور هیپوفیز است، توموری که در غده هیپوفیز ایجاد میشود. علل ایجاد این تومور ناشناخته است.

غده هیپوفیز غده یی کوچک وبه شکل لوبیا است که در پایه دماغ قرار گرفته است. با وجود سایز کوچک غده هیپوفیز، این غده تقریباً بر هرقسمتی از بدن تاثیر میگذارد. هورمون های غده هیپوفیز به تنظیم عملکردهای مهمی مانند رشد، فشارخون و تولید نسل باروری کمک میکنند.

سایر علل احتمالی تولید بیش ازحد پرولاکتین عبارت است از دواها، سایر انواع تومورهای هیپوفیز، کم کارنمودن غده درقیه(تیروئید) آسیب به قفس سینه، در زمان حمل وشیر دهی.

٭ جهت کسب معلومات بیشتر اگر میخواهید بدانید درباره با پرولاکتینوما میتوانید؟به گوگل مراجعه کنید.

٭ فکتورهای خطر در پرولاکتینوما Risk Factors :
اغلب پرولاکتینوما در زنان سنین 20 تا 34 سال رخ میدهد، اما میتواند در هر دوجنس و در هرسنی اتفاق بی افتد. بروز پرولاکتینوما در کودکان نادر است.

٭ عوارض و مشکلات پرولاکتینوما :
که این عوارض قرار ذیل است.
۱ - ازدست دادن بینایی: در صورت عدم تداوی پرولاکتینوما، تومور هیپوفیز میتواند به اندازه یی بزرگ شود که بر عصب بینایی فشار بیاورد.

۲ - تفریط فعالیت یاکم کارنمودن هیپوفیز: درصورت بزرگ بودن پرولاکتینوما، فشار برغده هیپوفیز نورمال میتواند. سبب اختلال درسایر هورمون هایی شود. که توسط غده هیپوفیز کنترول میشود. ونتیجه آن هایپوتیروییدیزم، عدم کفایه یا نارسایی آدرینال وکمبود هورمون رشد خواهد بود.

۳ - پوکی استخوان Osteoporosis : پرولاکتین زیاد میتواند تولید استروجن و تستوسترون را کاهیش دهد. که نتیجه آن کاهیش حجم یا(Density) استخوان و افزایش ریسک پوکی استخوان است.

۴ - مشکلات حمل : درطول زمان حمل نورمال تولید استروجن درخانم ها افزایش مییابد. درخانمی که دچار تومور پرولاکتینومای بزرگی میباشد این مقدار استروجن میتواند سبب رشد تومور شده و علائمی مانند سردردی و تغیر در میدان دید را ایجاد کند.
اگر دچار پرولاکتینوما هستید و میخواهید حمل دار شوید با دوکتور متخصص مشورت کنید.

آمادگی برای ملاقات با دوکتور برای تداوی پرولاکتینوما
احتمالا شما ابتدابه دوکتور خانواده مراجعه میکنید. سپس ممکن است به متخصص ارجاع داده شوید.

دراینجا معلوماتی وجود دارد. که شما را برای ملاقات با دوکتور آماده میکند.

لیستی از تمام علایمی که دارید تهیه کنید. حتی علایمی که به نظرتان ارتباطی با پرولاکتینوما ندارد را لیست کنید.

در مورد خانم ها، سابقه پریودهای قاعدگی، سن در شروع قاعدگی(Menarche مینارک)،روند از حذف شدن قاعدگی ها، تاریخ حدودی پریود، و روش جلوگیری ازحمل که استفاده میکنید را یادداشت کنید.

٭ معلومات شخصی اعم از استرس ها یا تغیرات آخیر زندگی خود را یادداشت کنید.

٭ دواهای استعمالی تان، ویتامین ها ومکمل های قابل استفاده خود را یادداشت کنید.

٭ سوالاتی که از دوکتور دارید را یادداشت کنید.

٭ لیستی از سوالات احتمالی که میتوانید از دوکتور تان در ارتباط با پرولاکتینوما بپرسید عبارت است از:

۱ - علل احتمالی علایم من چیست.؟
۲ - سایر علل احتمالی چه میتواند باشد؟
۳ - چه آزمایشاتی باید انجام دهم؟ آیا برای انجام آزمایشات باید آمادگی داشته باشم؟
۴ - چه تداوی هایی برای پرولاکتینوما وجود دارد. و چه توصیه یی دارید؟
۵ - اثرات جانبی ناشی از تداوی پرولاکتینوما چه خواهد بود؟
۶ - در صورت جراحی غده هیپوفیز آیا پرولاکتینوما عود خواهد کرد؟
۷ - عوارض بعداز عملیات غده هیپوفیز چیست؟
۸ - من به مشکلات زمینه یی دیگری نیز دچار هستم، چطور میتوانم هردو را با هم مراقبت و کنترول کنم..؟
۹ - آیا میتوانم طفل دار شوم؟
۱۰ - آیا جایگزینی برای دوای نسخه شده دارم...؟
۱۱ - آیا بروشور و یا وب سایتی وجود دارد که من برای کسب معلومات بیشتر در مورد پرولاکتینوما بتوانم به آن مراجعه کنم...؟

٭ دوکتور نیز احتمالاً ازشما پرسش هایی خواهد داشت:

۱ - علایم از چه زمان آغاز شده است.؟
۲ - آیا علایم شما مداوم بوده و یا گاه گاه ایجاد میشود.؟
۳ - آیا چیزی وجود دارد که علایم را بهتر میکند.؟
۴ - آیا چیزی وجود دارد که علائم را تشدید میکند؟
۵ - آیا شما ویا اعضای خانواده سابقه سنگ کلیه یا تومور در غدوات داخلی بدن ویا سابقه افزایش مقدارکلسیم را داشته اید؟

٭ معاینات آزمایشات و تشخیص پرولاکتینوما :
در صورت بروز علایمی مبنی بر پرولاکتینوما، دوکتور توصیه میکند:

۱ - انجام دادن آزمایش خون: آزمایش خون میتواند تولید بیش از حد پرولاکتین را نشان دهد و نشان دهد آیا مقدار سایر هورمون های کنترول شده توسط غده هیپوفیز در محدوده نورمال قرار دارد یا خیر. زنانی که در سنین باروری قرار دارند نیز باید آزمایشات زمان حمل خودرا انجام دهند.

۲- تصویر برداری ازدماغ : دوکتور میتواند تومورهای هیپوفیز را روی تصاویر به دست آمده از MRI ام ار ای ویا اسکن های دماغی تشخیص دهد.

۳ - تست بینایی : این تست نشان میدهد آیا تومور هیپوفیز بر بینایی شما تاثیر داشته است یا خیر.

علاوه براین دوکتور شما را برای انجام آزمایشات بیشتر به متخصص غدد ارجاع می دهد.

٭ تداوی پرولاکتینوما Treatment :
اهداف تداوی پرولاکتینوما عبارت است از:

۱ - بازگشت مقدار پرولاکتین به سطح نورمال
۲ - بازگرداندن عملکرد نورمال به غده هیپوفیز
۳ - کاهیش سایز تومور هیپوفیز
۴ - ازبین بردن علائم ناشی از فشار تومور هیپوفیز مانند سردردی یا اختلال در دید.
۵ - بهبودی کیفیت زندگی مریض مبتلا به پرولاکتینوما
تداوی پرولاکتینوما شامل دو تداوی اصلی میباشد:
۱ - تداوی دوایی
۲ - تداوی جراحی

٭ دواهای مورد استفاده درتدوی پرولاکتینوما :
دواهای فمی یا خوراکی اغلب میتواند تولید پرولاکتین را کاهیش دهد و علائم تومور پرولاکتینوما را از بین ببرد. این دواها عمدتاً تومور پرولاکتینوما را کوچک میکنند. به هرحال تداوی طولانی مدت با این دواها عموما ضروری است.

دوکتور متخصص از دواهای آگونیست دوپامین برای تداوی پرولاکتینوما استفاده میکند. این دسته دوایی اثرات دوپامین را تقلید میکنند (دوپامین ماده کیمیاوی در دماغ است که به طور نورمال تولید پرولاکتین را کنترول میکند) اما قوی تر و طولانی اثرتراند. دواهایی که عمدتا نسخه میشوند عبارتند از بروموکریپتین و کابرگولین، دراغلب افراد این دواها تولید پرولاکتین را کاهیش داده و به کوچک شدن یا آب شدن تومور هیپوفیز یا پرولاکتینوما کمک میکنند.

٭ تداوی دوایی برای تداوی پرولاکتینوما در طول زمان حمل
بروموکریپتین دوایی است که برای تداوی پرولاکتینوما در خانم هایی که میخواهند قدرت باروری آنها برگردانده شود، ارجحیت دارد. به هر حال وقتی شما حمل دار میشوید.
دوکتور به شما توصیه میکند. استفاده نمودن بروموکریپتین را در زمان حمل قطع کنید.

اگرچه هردواین دواها در اوایل زمان حمل بی خطر است. اما بی خطر بودن بروموکریپتین و کابرگولین در طول زمان حمل،مشخص نیست. اگر شما دچار پرولاکتینومای بزرگ بوده و یا علایمی مانند سردردی ویا تغیر در بینایی دارید، دوکتور به شما توصیه میکند. برای جلوگیری از عوارض پرولاکتینوما استفاده دواها را دوباره آغاز کنید.

قبل ازحمل دار شدن بهتراست با دوکتور متخصص خود مشورت کنید.

دلبدی و استفراغ، گرفتگی بینی، سردردی و خواب آلودگی از عوارض شایع این دواها میباشد. اگر شما با مشورت دوکتور با دوز اندک استفاده دوا را آغاز کرده و تدریجاً دوز را افزایش دهید بروز این عوارض جانبی به حداقل میرسد.

دوای کابرگولین برای تداوی پرولاکتینوما، تداوی ارجح می باشد زیرا به نظر میرسد از بروموکریپتین موثر تر میباشد. هم چنین عوارض جانبی آن نیز شدت کمتری دارد. به هر حال کابرگولین گران تر از بروموکریپتین نیز میباشد هم چنین جدید تر است بنابراین بی خطر بودن طولانی مدت آن هنوز مشخص نیست.
استفاده نمودن کابرگولین در مواردی آسیب به دریچه قلبی رابه همراه داشته است اما معمولاً در افرادی شایع است که دوز بالاتری از این دوارا برای مرض پارکینسون استفاده می کنند. در برخی افراد ممکن است رفتارهای اجباری در حین استفاده این دواها ایجادشود.(Compulsive Behavior)

٭ جراحی غده هیپوفیز برای تداوی پرولاکتینوما :
اگر تداوی دوایی برای تداوی پرولاکتینوما به خوبی اثر نکرد یا این که مریض نتوانست تداوی دوایی را تحمل کند. جراحی غده هیپوفیز به منظور برداشتن تومور پرولا کتینوما میتواند به عنوان یک انتخاب تداوی در نظر گرفته شود. جراحی غده هیپوفیز میتواند فشار بر روی اعصاب کنترول کننده دید را کاهیش میدهد.

نوع جراحی غده هیپوفیز برای تداوی پرولاکتینوما بستگی به اندازه تومور و گسترش آن دارد:

۱- جراحی ترانساسفنوئیدال: اغلب افرادی که به جراحی غده هیپوفیز ضرورت دارند، ازاین نوع جراحی استفاده میکنند. دراین روش تومور از طریق حفره بینی برداشته میشود. اندازه بروز عوارض عمل غده هیپوفیز از این روش اندک است زیرا سایر نقاط دماغ در این روش دستکاری نمیشود و این جراحی اسکار قابل رویتی را برجای نمیگذارد.
۲ - جراحی جمجمه Skull Surgery : اگر تومور پرولاکتینو وما بزرگ بوده ویا به انساج دماغ نزدیک شود استفاده از جراحی جمجمه روش ارجح میباشد. جراح دراین روش با استفاده از بخش بالایی جمجمه به تومور هیپوفیز میرسد.
نتایج این جراحی به اندازه و موقعیت تومور و مقدار پرولاکتین قبل از جراحی بستگی دارد، مهارت جراح نیز در این میان اهمیت دارد. بیشتر بودن مقدار پرولاکتین چانس این که تولید پرولاکتین بعداز عملیات غده هیپوفیز به محدوده نورمال بازگردد را کمتر میکند.
جراحی غده هیپوفیز برای تداوی پرولاکتینوما در اغلب افراد مقدار پرولاکتین را اصلاح میکند. اما خیلی از تومور ها ظرف 5 سال بعداز جراحی هیپوفیز عود میکنند. برای افرادی که تومورهای بزرگ تری دارند تنها میتوان بخشی از تومور پرولاکتینوما را برداشت و تداوی دوایی در اغلب موارد میتواند مقدار پرولاکتین را بعداز جراحی به محدوده نورمال بازگرداند.

٭ رادیوتراپی برای تداوی پرولاکتینوما :
در مورد افرادی که به تداوی دوایی پاسخ نمیدهند و نمی توانند تحت جراحی غده هیپوفیز نیز قرار بگیرند رادیو تراپی میتواند یک انتخاب مناسب دیگر برای تداوی پرولا کتینوما باشد.

کولی شی چه شریک یې کړئ او داهم یوه صدقه دی :

به امید صحت و سلامتی شما عزیزان

تمام دواها را دورتر از دسترس اطفال قرار دهید.

٭ آگاهی Caution !
تجويز وتعين نمودن Dose یا مقدار دوا به عهده دوکتور میباشد. درصورت استفاده نمودن خودسر دوا و بوجودآمدن عوارض جانبی همه مشکلات صحی مربوط خود مریض است.
لطفاً هیچ دوا را بدون توصیه وتجویز دوکتور استفاده نکنید.

23/10/2025

#هټکۍ (Hiccups) — یوه عامه او بې‌ضرره ستونزه ده!

🫁 هټکۍ هغه وخت پېښېږي، کله چې د تنفس عضله (ډایافرګم) ناڅاپه راجمع شي، او غږیز تارونه ژر وتړي، چې د “هټ” غږ رامنځته کوي.

💢 عام اسباب:
• ژر ژر خوراک کؤل.
• ډېر خندا یا خبرې.
• ساړه څښاک یا خواړه.
• معدې پړسوب.
• تنش یا هیجان.
• سخت ډار یا وهم.
• ځینې وخت درمل

✅ لنډه تداوي:
• یو ګیلاس اوبه ورو ورو وڅښئ
• سا ژوره کش کړئ او یو څو ثانیې یی ونیسئ
• یوه قاشو غه بوره اوبو کي منحل بیا وخورئ
• خوله بنده کړئ او پوزه ونیسئ – سا ونیسئ
• که دوام وکړي، ډاکټر ته مراجعه وکړئ
دواګاني یي:
baclofen, and metoclopramide.
Chlorpromazine

23/10/2025

#دیابت (Diabetes Mellitus)

🔹 تعریف

دیابت یک اختلال متابولیکی مزمن است که در آن سطح قند خون (گلوکوز) در بدن بالاتر از حد طبیعی می‌ماند.
علت اصلی آن یا کاهش تولید انسولین از پانکراس است یا کاهش حساسیت بدن به انسولین.
انسولین هورمونی است که توسط حجرات β (بتا) در پانکراس تولید می‌شود و وظیفه‌اش این است که قند را از خون به داخل حجرات ببرد تا برای تولید انرژی استفاده شود.
وقتی انسولین کم باشد یا درست عمل نکند، قند در خون جمع می‌شود و باعث Hyperglycemia (افزایش قند خون) می‌گردد.

🔹 انواع دیابت

دیابت نوع ۱ (Type 1 Diabetes):

معمولاً در سنین کودکی یا نوجوانی آغاز می‌شود.

در این حالت، سیستم معافیتی بدن به حجرات تولیدکننده انسولین در پانکراس حمله می‌کند و آن‌ها را از بین می‌برد.

نتیجه: بدن هیچ انسولینی تولید نمی‌کند.

بیماران این نوع همیشه به تزریق انسولین نیاز دارند.

دیابت نوع ۲ (Type 2 Diabetes):

شایع‌ترین نوع دیابت است (حدود ۹۰٪ موارد).

معمولاً در بزرگ‌سالان ایجاد می‌شود.

بدن هنوز انسولین تولید می‌کند اما حجرات به انسولین مقاوم می‌شوند (Insulin Resistance).

ارتباط مستقیم با چاقی، تغذیه ناسالم و بی‌تحرکی دارد.

دیابت بارداری (Gestational Diabetes):

در زمان بارداری رخ می‌دهد و معمولاً بعد از تولد نوزاد از بین می‌رود،
اما خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را در آینده افزایش می‌دهد.

🔹 علائم دیابت

دیابت ممکن است در ابتدا بی‌علامت باشد، ولی با گذشت زمان نشانه‌های زیر بروز می‌کنند:

افزایش عطش (تشنگی زیاد)

افزایش ادرار (به‌ویژه شب‌ها)

احساس گرسنگی مداوم

کاهش وزن بدون دلیل واضح

خستگی و ضعف عمومی

تاری دید

زخم‌هایی که دیر التیام می‌یابند

عفونت‌های مکرر پوست، لثه یا دستگاه تناسلی

🔹 عوامل خطر

عوامل زیر خطر ابتلا به دیابت، مخصوصاً نوع دوم، را افزایش می‌دهند:

چاقی (به‌ویژه در ناحیه شکم)

رژیم غذایی پر از قند، چربی و غذاهای فراوری‌شده

نداشتن فعالیت فزیکی

سابقه خانوادگی دیابت

سن بالاتر از ۴۰ سال

فشار خون بالا

کلسترول بالا

استرس‌های مداوم

🔹 تشخیص دیابت

تشخیص با آزمایش خون انجام می‌شود:
نوع آزمایش مقدار طبیعی مقدار دیابتی گلوکوز ناشتا (FBS)کمتر از 100 mg/dL126 mg/dL یا بیشترگلوکوز دو ساعت بعد از غذاکمتر از 140 mg/dL200 mg/dL یا بیشترHbA1C (میانگین قند سه‌ماهه)کمتر از 5.7٪6.5٪ یا بیشتر

🔹 عوارض دیابت

اگر قند خون در طولانی‌مدت بالا بماند، می‌تواند اعضای حیاتی بدن را تخریب کند:

قلب و رگ‌ها: افزایش خطر حمله قلبی و سکته مغزی

کلیه‌ها: نارسایی کلیوی (Diabetic Nephropathy)

چشم‌ها: آسیب به شبکیه و نابینایی (Diabetic Retinopathy)

اعصاب: بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن یا درد در پاها (Neuropathy)

پاها: زخم‌های مزمن و گانگرین (که گاهی منجر به قطع عضو می‌شود)

🔹 درمان و کنترول

🩹 ۱. تغییر سبک زندگی:

رعایت رژیم غذایی سالم (کاهش قند، چربی و غذاهای سرخ‌شده)

مصرف منظم میوه و سبزیجات

انجام فعالیت فزیکی روزانه (۳۰ دقیقه در روز)

کاهش وزن در افراد چاق

ترک دخانیات و الکول

مدیریت استرس

💊 ۲. تداوی دوایی:

در نوع ۱: همیشه تزریق انسولین لازم است.

در نوع ۲: ابتدا از تابلیت های خوراکی پایین‌آورنده قند خون استفاده می‌شود، مثل:

Metformin (متفورمین)

Glibenclamide (گلیبنکلاماید)

Sitagliptin، Empagliflozin و غیره
و در مراحل پیشرفته ممکن است انسولین نیز لازم شود.

🔹 پیشگیری

✅ حفظ وزن مناسب
✅ تغذیه سالم و کم‌قند
✅ ورزش منظم
✅ ترک دخانیات
✅ چک‌اپ سالانه قند خون مخصوصاً بعد از سن ۴۰ سالگی یا در افراد دارای سابقه خانوادگی

🧠 نکته مهم:

دیابت یک بیماری مادام‌العمر است، اما با کنترل دقیق قند خون، تغذیه سالم و ورزش منظم، فرد می‌تواند زندگی کاملاً طبیعی و سالمی داشته باشد.
نکته کلیدی این است:

«دیابت را نمی‌توان همیشه درمان کرد، اما می‌توان آن را کنترل و مهار نمود.»

23/10/2025

#په افغانستان کې د واکسین رسمي مهال‌وېش (EPI Schedule):
د زيږون پر وخت (د زيږون له سمدستي وروسته):
‏ • BCG واکسین (د توبرکلوز یا سُل ضد):
ورکول کېږي جلدي (intradermal) د ښي اوږې پر سر.
‏ • OPV-0 (پوليو صفر دوز):
خوراکي قطرې، د پولیو مخنیوی کوي.
‏ • Hepatitis B – د لومړي ۲۴ ساعتونو دننه:
عضلي (intramuscular)، د ښي ران عضله.

په ۶ هفتو (۱ نیمه میاشت):
• پینټاوالینټ ۱ (Pentavalent 1):
دا واکسین پنځه اجزاء لري: DPT (Diptheria, Pertussis, Tetanus)، Hepatitis B، Hib.
عضلي، د کیڼ ران عضله.
‏ • OPV-1:
خوراکي، د پولیو لپاره.
‏ • PCV-1 (پیو نوموکاک واکسین):
د سینه بغل (pneumonia) او د غوږو انتان لپاره.
عضلي، د ښي ران عضله.
‏ • Rotavirus-1:
خوراکي، د نس ناستي لپاره.

په ۱۰ هفتو (۲ نیمه میاشت):
• پینټاوالینټ ۲
‏ • OPV-2
‏ • PCV-2
‏ • Rotavirus-2
یادونه: د تطبیق ځایونه او میتودونه هماغه دي لکه د ۶ هفتو د واکسینونو.

په ۱۴ هفتو (۳ نیمه میاشت):
• پینټاوالینټ ۳
‏ • OPV-3
‏ • PCV-3
‏ • IPV (Inactivated Polio Vaccine):
عضلي، معمولا د ښي ران عضله.

په ۹ میاشتو کې:
‏ • Measles 1 (شري اول دوز):
د پوست لاندې (subcutaneous)، د ښي بازو لاندې.
‏ • Vit A (ویټامین A – نیلا کپسول):
د معافیت لوړولو لپاره، خوراکي.

په ۱۸ میاشتو کې:
‏ • Measles 2 (شري دوهم دوز):
د پوست لاندې، د چپ بازو لاندې.
‏ • DPT-Booster (یادونې واکسین):
عضلي، د ښي ران عضله.
‏ • OPV-Booster
‏ • Vit A – دوهم دوز

د حمل پر وخت ښځو ته ورکړل کېدونکي واکسینونه:
‏ • TT1 (Tetanus Toxoid – د تشنج مخنیوی):
د حمل په لومړیو میاشتو کې ورکول کېږي.
‏ • TT2: له TT1 وروسته لږ تر لږه ۴ اونۍ وروسته.
‏ • TT3, TT4, TT5: د پوره خوندیتوب لپاره د حملونو تر منځ یا وروسته ټاکل شوې واټن سره ورکول کېږي.
عضلي، معمولا د ښۍ بازو عضله.

د واکسین تطبیق ناحیې په بدن کې:
• عضلي واکسینونه (IM):
تر ۲ کلنۍ کم عمره ماشومانو ته – ران ته ورکول کېږي
له ۲ کلنۍ پورته – د بازو د پاسنۍ عضلې (deltoid) ته ورکول کېږي
• جلدي واکسینونه (Intradermal):
لکه BCG – د ښی اوږې پوست ته
• د پوست لاندې واکسینونه (Subcutaneous):
لکه measles – د ښي یا چپ بازو لاندې پوست ته
• خوراکي واکسینونه:
لکه پولیو (OPV) یا روتا – د خولې له لارې قطرې ورکول کېږي

د ماشومانو واکسینونه د دوز اندازې سره:

‏۱. BCG (د تبرکلوز ضد واکسین):
• دوز اندازه: ۰.۰۵ ملي لیتر (ml) تر ۱ کال عمر لاندې ماشومانو ته
• طریقه: Intradermal (جلدي)
• ناحیه: ښی اوږه (shoulder)

‏۲. OPV (خوراکي پولیو واکسین):
• دوز اندازه: ۲ قطرې
• طریقه: Oral (د خولې له لارې)
• ناحیه: خوله

‏۳. Pentavalent واکسین (DPT + Hepatitis B + Hib):
• دوز اندازه: ۰.۵ ملي لیتر
• طریقه: Intramuscular (عضلي)
• ناحیه: کیڼ ران (thigh)
• ددوزونو مهال‌وېش:
• ۱ دوز: ۶ هفتې
• ۲ دوز: ۱۰ هفتې
• ۳ دوز: ۱۴ هفتې

‏۴. PCV (د سینه بغل ضد – نوموکاک واکسین):
• دوز اندازه: ۰.۵ ملي لیتر
• طریقه: Intramuscular
• ناحیه: ښی ران
• ددوزونو مهال‌وېش:
‏ • PCV-1: ۶ هفتې
‏ • PCV-2: ۱۰ هفتې
‏ • PCV-3: ۱۴ هفتې

‏۵. Rotavirus واکسین:
• دوز اندازه: ۱ ملي لیتر یا د تولید شرکت له خوا ټاکل شوی حجم
• طریقه: Oral (خوراکي)
• ناحیه: خوله
• ددوزونو مهال‌وېش:
‏ • Rotavirus-1: ۶ هفتې
‏ • Rotavirus-2: ۱۰ هفتې

‏۶. IPV (مړ شوی پولیو واکسین):
• دوز اندازه: ۰.۵ ملي لیتر
• طریقه: Intramuscular
• ناحیه: ران
• وخت: ۱۴ هفتې

‏۷. Measles (د شري ضد واکسین):
• دوز اندازه: ۰.۵ ملي لیتر
• طریقه: Subcutaneous (د پوست لاندې)
• ناحیه: ښی یا چپ بازو
• ددوزونو مهال‌وېش:
‏ • Measles 1: ۹ میاشتي
‏ • Measles 2: ۱۸ میاشتي

‏۸. DPT Booster (د سیاه سرفه، تشنج، او دیفتریا یادونې واکسین):
• دوز اندازه: ۰.۵ ملي لیتر
• طریقه: Intramuscular
• ناحیه: ران یا بازو
• وخت: ۱۸ میاشتي

‏۹. OPV-Booster:
• دوز اندازه: ۲ قطرې
• وخت: ۱۸ میاشتي

‏۱۰. Vitamin A (نیلا کپسول):
• دوز اندازه:
• د ۶–۱۱ میاشتو ماشومانو ته: ۱۰۰،۰۰۰ IU
• له ۱۲ میاشتو پورته: ۲۰۰،۰۰۰ IU
• طریقه: Oral (خوراکي)
• وخت: ۹ میاشتي او ۱۸ میاشتي

د حامله مېرمنو لپاره د Tetanus واکسین (TT):
‏۱. TT1:
• دوز اندازه: ۰.۵ ملي لیتر
• طریقه: Intramuscular
• ناحیه: ښی بازو
• وخت: کله چې حامله شي، ژر تر ژره

‏۲. TT2:
• دوز اندازه: ۰.۵ ملي لیتر
• وخت: له TT1 څخه لږ تر لږه ۴ اونۍ وروسته

‏۳. TT3:
• دوز اندازه: ۰.۵ ملي لیتر
• وخت: له TT2 څخه ۶ میاشتې وروسته

‏۴. TT4:
• دوز اندازه: ۰.۵ ملي لیتر
• وخت: له TT3 څخه ۱ کال وروسته

‏۵. TT5:
• دوز اندازه: ۰.۵ ملي لیتر
• وخت: له TT4 څخه ۱ کال وروسته
• یادونه: دا پنځه دوزونه ټول عمر لپاره د مور او ماشوم ساتنه کوي.

دلته د افغانستان د ملي واکسین برنامې (EPI) د ټولو مهمو واکسینونو تفصیلي معلومات درته وړاندې شوي دا معلومات د واکسین نوم، هدف، عمر، دوز اندازه، تطبیق طریقه، تطبیق ناحیه، یادونې دوزونه، جانبي عوارض، او احتیاطونو سره دي:
‏۱. BCG واکسین (د تبرکلوز – سُل ضد)
• هدف: د ماشوم د تبرکلوز (TB) مخنیوی، په ځانګړې توګه د شدیدو بڼو لکه مننجيال TB ضد
• عمر: د زیږون پر وخت، یا ژر تر ژره مخکې له ۱ کال
• دوز: ۰.۰۵ ml تر ۱ کال عمر، ۰.۱ ml که له ۱ کال نه پورته وي
• طریقه: Intradermal (جلدي)
• ناحیه: ښی اوږه
‏ • Booster: نشته
• جانبي عوارض: کوچنی دانې، سوروالی، او کله ناکله پړسوب؛ یو کوچنی داغ پاتې کېدل عادي دي
• احتیاطونه: د HIV مثبت ماشوم یا شدید ناروغ ماشوم ته نه ورکول کېږي

‏۲. OPV (Oral Polio Vaccine – خوراکي پولیو)
• هدف: د پولیو یا ګوزڼ مخنیوی
• عمر: OPV-0 د زیږون پر وخت، OPV-1، 2، 3 د ۶، ۱۰، ۱۴ هفتو کې، OPV-Booster په ۱۸ میاشتو کې
• دوز: ۲ قطرې
• طریقه: Oral (د خولې له لارې)
• ناحیه: خوله
‏ • Booster: ۱۸ میاشتو کې
• جانبي عوارض: نادر دي؛ خو د کمزوري معافیت سیستم لرونکو ماشومانو لپاره یې خطر شته
• احتیاطونه: شدید اسهال یا استفراغ لرونکي ماشوم ته مه ورکوئ – باید وروسته ورکړل شي

‏۳. Pentavalent واکسین (DPT-HepB-Hib)
• هدف: د دیفتریا، ټيټانوس، سیاه سرفه، هیپاتیت B، او Hib (Haemophilus influenzae type b) مخنیوی
• عمر: ۶، ۱۰، ۱۴ هفتې
• دوز: ۰.۵ ml
• طریقه: Intramuscular (عضلي)
• ناحیه: کیڼ ران
‏ • Booster: DPT-Booster په ۱۸ میاشتو کې
• جانبي عوارض: تبه، ژړا، درد، سوروالی یا پړسوب د تطبیق پر ځای
• احتیاطونه: که د تیرو دوزونو نه وروسته شدید عکس العمل راغلی وي، بیا مه ورکوئ

‏۴. IPV (Inactivated Polio Vaccine – مړ شوی پولیو)
• هدف: د پولیو مخنیوی د مړ شوی ویروس له لارې
• عمر: ۱۴ هفتې
• دوز: ۰.۵ ml
• طریقه: Intramuscular
• ناحیه: ران
‏ • Booster: نشته (خو ممکن په کمپاینونو کې ورکړل شي)
• جانبي عوارض: لږ درد، پړسوب
• احتیاطونه: که د انتي‌بایوټیکونو (neomycin, streptomycin) حساسیت وي، باید ونه‌ورکړل شي

‏۵. PCV واکسین (Pneumococcal Conjugate Vaccine)
• هدف: د سینه بغل، منځنی غوږ انتان، او نوموکاکي مننجيټس مخنیوی
• عمر: PCV-1، 2، 3 د ۶، ۱۰، ۱۴ هفتو کې
• دوز: ۰.۵ ml
• طریقه: Intramuscular
• ناحیه: ښی ران
‏ • Booster: بعضي وخت په ۱۲–۱۵ میاشتو کې (اختیاري)
• جانبي عوارض: درد، تبه، پړسوب
• احتیاطونه: د شدید حساسیت سابقه لري، باید نه‌ورکول شي

‏۶. Rotavirus واکسین
• هدف: د شدیدو اسهالاتو (روتا وایرس) مخنیوی
• عمر: ۶ او ۱۰ هفتې (دوه دوزه)
• دوز: ۱ ml یا د تولید شرکت له خوا ټاکل شوی حجم
• طریقه: Oral (خوراکي)
• ناحیه: خوله
‏ • Booster: نشته
• جانبي عوارض: استفراغ، لږ اسهال، بې‌اشتهايي
• احتیاطونه: که ماشوم د کولمو جراحۍ سابقه (intussusception) ولري، مه ورکوئ

‏۷. Measles واکسین (شري)
• هدف: د شري مخنیوی
• عمر: Measles-1 په ۹ میاشتو کې، Measles-2 په ۱۸ میاشتو کې
• دوز: ۰.۵ ml
• طریقه: Subcutaneous (د پوست لاندې)
• ناحیه: بازو
‏ • Booster: ۱۸ میاشتو کې
• جانبي عوارض: لږ تبه، دانې، خو ډېر معمولي وي
• احتیاطونه: د شدید حساسیت لرونکو یا امیون‌کمپرومایز ماشومانو ته باید ونه‌ورکول شي

‏۸. DPT-Booster (یادونه د سیاه سرفه، دیفتریا، ټیټانوس لپاره)
• هدف: د لومړنیو دوزونو اثر اوږد ساتل
• عمر: ۱۸ میاشتو
• دوز: ۰.۵ ml
• طریقه: Intramuscular
• ناحیه: ران یا بازو
• جانبي عوارض: درد، تب، ځینې وخت ژړا
• احتیاطونه: که د مخکیني واکسین نه پس شدید عکس العمل راغلی وي، مه ورکوئ

‏۹. Vitamin A (ویټامین A کپسول)
• هدف: د معافیت لوړول، د سترګو د ناروغیو مخنیوی
• عمر: ۹ میاشتي (۱۰۰,۰۰۰ IU) او ۱۸ میاشتي (۲۰۰,۰۰۰ IU)
• دوز: کپسول (۱۰۰،۰۰۰ یا ۲۰۰،۰۰۰ IU)
• طریقه: Oral
• ناحیه: خوله
• جانبي عوارض: نادر – که زیات ورکړل شي، سرخوږی یا بې‌اشتهايي
• احتیاطونه: د ډیر استعمال نه باید ډډه وشي

‏۱۰. TT واکسین (Tetanus Toxoid) د حامله مېرمنو لپاره
• هدف: د مور او ماشوم د ټیټانوس مخنیوی
• دوز: ۰.۵ ml
• طریقه: Intramuscular
• ناحیه: بازو
• مهال‌وېش:
‏ • TT1: هر وخت په حمل کې
‏ • TT2: له TT1 څخه ۴ اونۍ وروسته
‏ • TT3: له TT2 څخه ۶ میاشتې وروسته
‏ • TT4: له TT3 څخه ۱ کال وروسته
‏ • TT5: له TT4 څخه ۱ کال وروسته
‏ • Booster: TT5 د ټول عمر ساتنه ورکوي
• جانبي عوارض: لږ درد، تبه
• احتیاطونه: د انټي‌بایوټیک حساسیت که موجود وي، باید وڅېړل شي

Pharmacy a good Informations

19/02/2026

12/02/2026

05/11/2025

05/11/2025

27/10/2025

27/10/2025

27/10/2025

23/10/2025

23/10/2025

23/10/2025

23/10/2025

23/10/2025

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category