09/02/2026
(تيوفيلين او کافين)
THEOPHYLLINE & CAFFEINE
Methylxanthines ، د تيوفيلين او کافين په شمول ، د اډينوسين اخذې غير انتخابي انټاګونيسټ يا ضد دي. د دوز په لوړوالي کښې، مسموميت د بيټا-1- او بيټا-2-ادرينرجيک پاريدنې سره د داخل المنشه کټيکولامينونو د خوشې کيدو له امله رامنځ ته کيږي. تيوفيلين ممکن د لوړ دوز له اخيستلو څخه وروسته د مسموميت لامل شي يا مسموميت کېدای شي د اوږدمهاله تصادفي تکراري ډيرو درملو د اخيستلو په پايله کښې يا د ځيګر د فعاليت د خرابيدو له امله د درملو د له منځه وړلو د کموالي يا د درملو د غبرګون (د بيلګې په توګه ، cimetidine ، ايريترومايسين) له امله رامنځ ته شي. د تيوفيلين د سيروم معمول نيم ژوند 4-6 ساعته دی ، مګر دا ممکن د دوز د لوړوالي څخه وروسته له 20 ساعتونو څخه ډير شي. کافين په انرژي مشروباتو کښې يا د بوټو يا غذايي بشپړوونکو محصولاتو د ډيرو کارولو له امله هم کولی شي ورته مسموميت توليد کړي.
کلينيکي موندنې:
متوسط مسموميت د زړه بدوالي ، کانګو، د زړه د ډبيدو د ډيروالي او د لړزې لامل کيږي. شديد مسموميت يې د بطيني او supraventricular tachyarrhythmias، د وينې د فشار د ټيټوالي او جټکو پواسطه ځانګړی کيږي. Status epilepticus عام دی او اکثره د اختلاج ضد معمولو درملو سره ځواب نه وايي. د دوز د تازه لوړوالي څخه وروسته ( مګر ځنډني مسموميت څخه نه ) په وينه کښې د پوتاشيم د کچې کموالی، د وينې د ګلوکوز د کچې زياتوالی، او ميټابوليک اسيدوزس عام دي. جټکې او د مسموميت نورې څرګندونې ممکن د تازه خوراک څخه وروسته د څو ساعتونو لپاره وځنډول شي ، په ځانګړې توګه که چيرې په دوامداره توګه خوشې کيدونکي مستحضرات (Theo-Dur ) يې خوړلي وي.
تشخيص د سيروم د تيوفيلين د غلظت د اندازه کولو پراساس دی. احتمال شته چې جټکې او د وينې ټيټ فشار د تازه overdose په ناروغانو کښې رامنځ ته شي د چا چې د سيروم کچه له 100 ملي ګرامه په ليتر (555 mcmol/L ) څخه زياته وي.
جدي مسموميت کيدای شي په ټيټه کچه پرمختګ وکړي (د بيلګې په توګه،40–60 ملي ګرامه په ليتر ]222–333 مايکروموله پر ليتر[) په هغو ناروغانو کښې چې ځنډنی مسموميت لري. د سيروم د کافين کچه په منظم ډول په کلينيکي تمريناتو کښې شتون نلري، مګر د 51 وژونکو پيښو په څيړنه کښې منځنۍ کچه 180 ملي ګرامه په ليتر (33–567 mg/L په حد کښې) وه. (1, 6, 7, 8)
درملنه:
الف: بيړني او مرستندويه اقدامات: د تازه خوراک څخه وروسته فعال سکاره ورکړئ. د فعالو سکرو تکراري دوزونه ممکن د " gut dialysis "(د کولمو ډيالايزس) پواسطه د تيوفيلين له مينځه وړو ته وده ورکړي. که چيرې ډير يې خوړلي وي نو د ټولې هضمي لارې مينځل په نظر کښې نيول کيږي. هيموډيالايزس د تيوفيلين په لرې کولو کښې اغيزمن دی او د هغو ناروغانو لپاره چې status epilepticus لري يا د سيروم تيوفيلين کچه يې په څرګند ډول لوړه شوې وي (د بيلګې په توګه له 100 mg/L [555 mcmol/L] څخه لوړ د تازه overdose څخه وروسته يا 60 mg/L [333 mcmol/L] څخه ډير له ځنډني مسموميت سره).
ب: ځانګړې درملنه: د جټکو درملنه د بينزوډيازيپينونو سره کيږي چې (لورازيپام، 2-3 ملي ګرامه په وريد کښې، يا ډيازيپام، 5-10 ملي ګرامه د وريد له لارې) يا فينوباربيټال (10-15 ملي ګرامه / کيلو ګرام د وريد له لارې) ورکول کيږي. Phenytoin اغيزمن ندی.
ټيټ فشار او د زړه د ډبيدو زياتوالی - کوم چې د بيټا ادرينرجيک د زياتې پاريدنې له امله رامنځ ته کيږي - ممکن د بيټا بلاکر درملنې ته ځواب ووايي حتی له ټيټو دوزونو سره.
ايسمولول(esmolol) ، 25-50 مايکروګرامه په کيلوګرام په دقيقه کښې د وريد له لارې ، يا پروپرانولول، 0.5-1 ملي ګرام د وريد له لارې ورکړئ.(1, 6, 7, 8)
