Dr tayeb wahidy داكتر طيب واحدي

17/11/2025

بعضي زخم ها بايد بمانند!
تا ياد مان نرود
چه چيز هاي را نبايد دوباره تكرار كنيم.

17/11/2025

05/09/2025

اندازه نگهدار كه اندازه نكوست.
هم لايق دشمن است هم لايق دوست.
💚🤝
جمعه همه هموطنان عزيز بخير به اُميد صحتمندي و آرامش داشتن همه شما عزيزان🕋

20/07/2025

شفاخانه مولانا بزرگترين مركز تخصصي جراحي و ارتوپيدي در كشور🏨

15/07/2025

لطفاً برای داشتن بدن سالم آب بنوشید حد اقل در یک شبانه‌ روز سه الی چهار لیتر آب بنوشید.
و از نوشابه های گوناگون پرهیز نمایید.
Please drink at least three to four liters of water a day to keep your body healthy.
And avoid soft drinks.

23/04/2025

👍✅

12/11/2022

سیستم­ های بدن انسان

بدن انسان از ۱۱ سیستم تشکیل شده است:

سیستم پوستی شامل پوست، مو، ناخن و غیره

سیستم اسکلتی

سیستم عضلانی

سیستم لنفاوی

سیستم تنفسی

سیستم گوارشی

سیستم عصبی

سیستم اندوکرین که کار تنظیم و تولید هورمون را بر عهده دارد

سیستم قلب و عروق

سیستم مثانه

سیستم تناسلی

با این­که این سیستم‌­های اسامی متختلف دارند، همگی در تعامل با یکدیگر هستند. یعنی همراه یکدیگر کار می­‌کنند و به هم

06/11/2022

معلومات مفید در مورد معاینات لابراتوار

1- بخش هماتولوژی (خون شناسی )
تست شمارش مکمل کرویات خون (CBC )
تعیین گروپ خون (Blood Group)
تعیین شکر 3 ماهه خون (HbA1c)
سرعت رسوب کرویات سرخ خون (ESR)
تست سرطان های خون با روش (Pripheral smear)
‏Coombs direct & Indirect
تشخیص پرازیت ملاریا در خون
تست مسیر های انعقادی خون (PT&APTT)

2- بخش بیوشیمی خون
تست شکر (،GTT,FBS&RBS)
چربی های خون (Lipid Profile)
تست فعالیت جگر (Liver function test)
تست فعالیت گرده (Renal function test)
تست پروتین ها در خون(Total protein)
تست انزایم های قلبی (Cardiac marker )
تست انزایم های پانکراس (Pancreatic Profile)
4 الکترولیت های خون :
•سودیم (Sodium)
•پتاشیم (Potassium)
•کلوراید(Chloride)
•کلسیم (Calcium)
•فاسفورس (Phosphorus)
•مگنیزیم (Magnisum)

5 هورمون ها در خون :
○هورمون های جاغور (T3,T,4,TSH, FREE T4, ,FREE T3 )
○هورمون های زنانه و مردانه:
‏Beta -HCG, LH,FSH, Prolactin,progestron,Estradiol,Estrogen,Testosterone, PTH, Cortisol,PSA

○ ویتامین ها :
‏Vit D, Vit B12
○ اجزای آهن خون :
‏Ferritin,TIBC,TOTAL IRON,TRANSFIRIN

6 ویروس ها و پرازیت هاییکه سبب عقامت میگردد:
‏○RUBELLA
‏○CMV
‏○HERPES VIRUS
‏○TOXOPLASMOSIS

3-بخش سیرولوژی خون (Serology)
●معاینات محرقه (Bucella,Widal,Typhoid)
●معاینات روماتیزم (CRP, ASO,RF)
●معاینات ایدز (HIV)
●معاینات زردی سیاه و سفید(HBS&HCV)
●معاینات توبرکلوز (TB ICT, TB IgG IgM )
●معاینات میکروب معده (H-Pylori)
●معاینات آنتی ژن پروستات (PSA)

18/07/2022

🔹️قد انسان تا 20 الی 25 سالگی و گاهی هم تا سن 40 سالگی بلند میشود و از 40 سالگی به بعد قد انسان هر دو سال حدود شش میلیمتر کوتاه می شود.

🔹️در بدن هر ثانیه تقریباً سه ملیون گلبول خون میمیرد ولی خوشبختانه در همان ثانیه سه ملیون گلبول سرخ در بدن ساخته می شود.

🔹️اطفالی که از مادر سیگاری تولد میشوند 250 گرم کمتر از دیگران وزن دارند و قد شان هم کوتاه تر است.

ناخن های دست ، 4 برابر ناخن های پا رشد می کند !

🔹️دهان انسان روزانه 1 لیتر بزاق تولید می کند !

🔹️جویدن آدامس(ساجق) هنگام خرد کردن پیاز مانع از اشک ریزی شما می شود.

🔹️اثر لب و زبان هر کس همانند اثر انگشت آن منحصر به فرد است.

🔹️رشد کودک در بهار بیشتر است.

🔹️تنها قسمتی از بدن که خون ندارد قرنیه و عدسی چشم است.

🔹️در یک سانتی متری پوست شما 12 متر عصب و 4 متر رگ و مویرگ است..

🔹️وقتی یک نوزاد در حال گریه است با صدای ش....ش.... شما آرام می شود به این دلیل که صدای آبی که اطراف نوزاد در شکم مادر است را برایش تداعی می کند، در ضمن این یکی ازدلایلی است که چرا صدای ساحل دریا به انسان آرامش می دهد.

🔹️بیشتر سردردهای معمولی از کم نوشیدن آب است.

🔹️انسان امروزی به طور متوسط 6 سال از عمر خود را تلویزیون نگاه می کند و 6 سال را صرف غذا خوردن می کند و یک سوم را می خوابد.

🔹️مغز انسان تنها 2 درصد از وزن انسان را تشکیل می دهد ولی 25 درصد اکسیژن دریافتی بدن را به تنهایی مصرف می کند.

🔹️سرعت عطسه یک انسان برابر است با 160 کیلومتر در ساعت!

🔹️چشم انسان معادل یک دوربین 135 مگا پیکسل عمل می کند!

🔹️مغز در هنگام خواب فعالتر از وقتی است که تلویزیون می بینید !

🔹️چسبندگی پفک براساس تحقیقات تا هفت بار مسواک هم تمیز نمی شود و موجب بی اشتهایی می شود.

🔹️برنج پرمصرفترین اقلام سفره امروز مردم جهان است که موجب غلظت و فشار خون می شود.

🔹️چای سیاه موجب کم خونی آریتمی قلبی اختلالات گوارشی چروکیدگی پوست و ریزش مو می شود.


🔹️شکر سفید برای کبد مضرو موجب به هم خوردن متابولیسم سلول های کبدی و مواد رنگ بر قند و شکر هم مضر می باشد.

🔹️تنها غذائی که خراب نمی شود عسل است.

🔹️پلک زدن زنان دو برار پلک زدن مردان است.

روزانه 14000 نفر به بیماری ایدز مبتلا می شوند.

🔹️زمانیکه عطسه میکنید قلب شما به اندازه یک میلیونم ثانیه ایستاد میشود.

🔹️مقاوم تریم ماهیچه در بدن زبان است.

🔹️لایه پوستی که آرنج دست را پوشیده هر ده روز یکبار عوض میشود.

🔹️جنین انسان بعد از هفده هفته می تواند خواب هم ببیند.

🔹️طول قد هر انسان سالم برابر هشت وجب دست خود اوست.


🔹️شبکه چشم انسان 135 ملیون سلول احساس دارد که مسسوولیت گرفتن تصاویر و تشخیص رنگها را بر عهده دارند.

🔹️بدن انسان پنجاه هزار کیلومتر رشته عصبی دارد.


🔹️تنها موجود ایکه میتواند به پشت بخوابد انسان است.


🔹️چشم سالم انسان میتواند ده ملیون رنگ مختلف را ببیند و از هم دیگر جدا نماید.

🔹️بدن انسان قادر است در ظرف یک ساعت دو لیتر عرق تولید کند.
داكتر احمد طيب (واحدي)

01/04/2022

💉🔬آزمایش تست حاملگی یا BetaHCG

🔴هورمون hCG در حین حاملگی تولید می شود. این هورمون توسط جفت که تخم را پس از لانه گیری در رحم تغذیه می کند، ایجاد می شود . hCG اولین بار حدود 11 روز پس از لقاح در خون و بین 12 تا 14 روز پس از لقاح در ادرار قابل اندازه گیری است .
🔴 به طور طبیعی مقدار HCG هر 72 ساعت دوبرابر می شود . سطح این هورمون در هفته های 8 تا 11 به حداکثر خود رسیده و سپس در ادامه حاملگی کاهش می یابد.

📈مقدار این هورمون در حاملگی طبیعی از روز ششم تا دهم بعد از لقاح در سیروم مادر بالا می رود ( حتی گاه از روز سوم لقاح هم قابل شناسایی است. )

▪️معمولا25 -20 روز پس از آخرین قاعدگی ( و نه زودتر از آن ) مقدار این هورمون در ادرار مادر به اندازه ای می رسد که قابل اندازه گیری باشد .

🗓معمولاچه زمانی این تست انجام می شود؟
این هورمون در حاملگی طبیعی 4 – 6 هفته بعد از شروع بارداری افزایش چشم گیر پیدا کرده وسپس کم کم افت پیدا می کند . اما در موارد حاملگی خارج رحمی – حاملگی مولار- برداشت کل رحم – کورتاژ پس از حاملگی سیر نزولی سریعتر آن را شاهد هستیم .
⭕️کاربردهای تست حاملگی یا هورمون بتا اچ سی جی(Beta H.C.G)🔬🔬

▪️در مردان در موارد تشخیص تومورهای بیضه و نئوپلاسم آن کاربرد دارد که همراه با آلفا فیتو پروتئین تست می شو د . در بعضی بدخیمی ها از قبیل کوریوکارسینوما – امبریونال سل کارسینوما و نیز حاملگی خارج رحمی میزان BeteHCG به شدت بالا می رود و اندازه گیری های مرتب آن برای سنجش پاسخ بیمار به شیمی درمانی ضروری است.
✍🏻این آزمایش چه زمانی وبه درخواست چه کسی قابل انجام است⁉️

▪️این آزمایش را هرزمان که مشکوک به حاملگی طبیعی ویا حتی موارد خارج رحمی باشیم انجام دهیم و درخواست آن بوسیله خود بیمار هم قابل قبول است.

▪️بعلاوه در موارد بدخیمی هائی که نامبرده شد ویا حین درمان آنها نیز کاربرد دارد.(برای ارزیابی چگونگی پاسخ بیمار به درمان)

چه موقع فرد میتواند مراجعه کند⁉️آیا ناشتائی ویا سایر شرایط دیگری باید رعایت شود⁉️

▪️ناشتا بودن لازم نیست. مصرف آب مانعی ندارد و حتی قطع داروهای دیگر فرد ضروری نیست.

این آزمایش باچه نمونه ای انجام میشود وچقدر طول میکشد⁉️

▪️چون هورمون ابتدا در خون ظاهر میشود سپس بعد از شروع متابولیزه شدن در ادرار آمده ودفع میشود پس آزمایش خون حساستر است وزودتر مثبت میشود.درموارد حاملگی خارج رحمی هم که حتما باید خون تست شود.

⏱مدت زمان آزمایش نیم ساعت است ودر هرساعت شبانه روز قابل انجام میباشد.

18/03/2022

(Physiology of Endocrine System)
(بخش دوم)

غده نخاميه (hypophysis / pituitary gland)

موقعيت: Sella turcica

تقسيمات عده نخامیه
(1) نخاميه قدامي (anterior pituitary) يا adenohypophysis: از rathke’s pouch منشأ میگیرد.
(2) نخاميه خلفي (posterior pituitary) يا neurohypophysis: ازhypothalamus منشأ میگیرد.
(3) بخش Pars intermedia در بين (1) و (2) قرار دارد.

انواع حجرات غده نخاميه قدامي
‌أ. Somatotropes (50%) مؤلد human growth hormoneهستند.
‌ب. Mammotropes(20%) مؤلد prolactin هستند.
‌ج. Thyrotropes(5%)مؤلد TSHهستتند.
‌د. Corticotropes(20%)مؤلد ACTHهستند.
‌ه. Gonadotropes(5%)مؤلد FSH & LHهستند.

تومورهاي acidophilic
سوماتوتروف ها (Somatotrope ها) توسط acid dyes تلوين ميشوند بناً بنام acidophil ها هم ياد ميشوند. تومورهاي غده نخاميه كه هورمون رشد اضافي را ترشح مينمايند بنام تومورهاي acidophilic ياد ميشوند.

انواع حجرات غده نخاميه خلفي
غده نخاميه خلفي مركب است از حجرات مشابه گليا كه بنام pituicyte ها ياد ميشود. اين غده هورمون ها را افراز نمي نمايد بلكه الياف عصبي نهايي و نهايات هسته های supraoptic و paraventricular را كه از هايپوتلاموس منشا ميگيرد حمایه مينمايند.

محلات تشكل و انتقال هورمون هاي غده نخامیه خلفي
محلات تشكل
1. هسته هایSupraoptic هورمون ADH را میسازند.
2. هسته های paraventricular اوکسیتوسین را میسازند.

انتقال
هورمون ADH و Oxytocin با پروتين ناقل كه بنام neurophysin ياد ميشود تركيب شده و از هسته های paraventricular و Supraoptic به نهايات عصبي كه در غده نخاميه خلفي قرار دارند، منتقل ميشود.

سیستم Hypothalamic-hypophysial portal system
عروق شعريه در median eminence (پايين ترين قسمت neurohypophysis ) ← اوعيه پورتل Hypothalamic-hypophyseal را ميسازد ← داخل ساینس های نخاميه قدامي ميشود ←اين بنام Hypothalamic-hypophysial portal system ياد ميشود.

وظيفه
اين سيستم پورتل فكتورهاي افرازكننده را از median eminence به غده نخاميه قدامي انتقال ميدهد.
هورمون ها یا فکتورهای آزادکننده و نهی کننده
1. هورمون آزاد كننده هورمون رشد ((GHRH
2. هورمون نهي كننده هورمون رشد (GHIH)
3. هورمون آزاد كننده Thyrotropin(TRH)
4. هورمون آزاد كننده Corticotropin (CRH)
5. هورمون آزاد كننده Luteinizing hormone (LHRH) باعث آزادشدن هردو LH و FSH میشود.
6. هورمون نهي كنننده Prolactin (PIH)

تخريب ساقه نخامي
وقتيكه ارتباط بين هايپوتلاموس و نخاميه قدامي قطع شود (تخريب ساقه نخامي) ← ترشح تمام هورمون هاي نخاميه قدامي تنقيص میابد به استثناي پرولكتين كه تزايد مينمايد ← ترشح پرولكتين تزايد مینماید بخاطريكه يك منبع مهم نهي (PIF) از بين رفته است.
علت كاهش هورمون رشد اينست كه فكتور اساسي كه ترشح انرا كنترول مينمايد عبارت ازGHRH است.

سندروم Sheehan
غده نخاميه در حاملگي از سبب بزرگ شدن بيشتر مساعد به احتشا ميشود بعضي اوقات اگر ولادت مترافق با ضياع شديد خون باشد، شاك متعاقب آن باعث تشنج شريانچه ها در غده نخاميه شده و بالاخره منتج به نكروز اسكيميك ميشود. بعضي از درجات hypopituitarism در 32% خانم ها كه مترافق با خونريزي بعداز ولادت بوده است گزارش داده شده است. اعراض آن متفاوت بوده و وابسته به وسعت و موقعيت تخريب نخامي ميباشد.

پدیده Gonadotropin down regulation
در سيستم hypothalamo-pituitary آزاد شدن هورمون ها بشكل نوساني است. يك استثنا عبارت از سيستم تایراید ميباشد. آزاد شدن نوساني GnRH از down regulation اخذه هاي خود در گونادوترپهاي غده نخاميه قدامي جلوگيري مينمايد. زرق GnRH ثابت باعث كاهش در آزاد شدن LH, FSH خواهد شد.

حالت Hyperprolactinemia
ممكن از سبب تداوي (با انتاگونست هاي دوپامين) يا امراض كه هايپوتلاموس يا ساق نخامي را متاثر بسازد، بوجود ايد مثلاً ادينوما هاي افراز كننده پرولكتين در نخاميه قدامي. نزد خانم ها باعث ammenorhea، galactorrhea و كاهش سويه استراديول ميشود. نزد مردان باعث galactorrhea ، كاهش libido ،عدم اقتدار جنسی و هايپوگوناديزم ميشود. سويه تستوسترون معمولاً پايان است. تداوي مشتمل بر برداشتن تومور توسط عمل جراحي يا تداوي طبي توسط bromocrpine (dopamine agonist) ميباشد.

هورمون رشد (Growth hormone GH)
بنام somatotropin يا somatotropic hormone نيز ياد ميشود.

محل ترشح
سوماتوتروف Somatotrope ها (حجرات اسيدوفيليك) در نخاميه قدامي

طبيعت: پروتيني

اعمال هورمون رشد
(الف) بالاي متابوليزم پروتين (انابوليك)
1. تزايد دخول امينواسيدها به حجرات، مانند انسولين
2. تزايد سنتيز پروتين توسط رايبوزوم ها از سبب تأثیر مستقيم بالاي رايبوزم ها
3. تزايد ترانسکرپشن DNA برای تشكل mRNA ← تزايد سنتیز پروتين
4. کاهش متابوليزم پروتين. بخاطريكه هورمون رشد اسيدهاي شحمي آزاد را براي تامين انرژي بسيج مينمايد.
5. کاهش gluconeogenesis از پروتين ها
6. باعث موازنه منفي N2 ميشود.

(ب) بالاي متابوليزم شحم (Lypolytic)
1. اسيدهاي شحمي را از انساج شحمي بسيج مينمايد.
2. تزايد غلظت اسيدهاي شحمي در مايعات عضويت
3. تزايد تبديل اسيدهاي شحمي آزاد به Acetyl-S-Co A تا براي انرژي به مصرف برسد.
4. کیتوز Ketosis از سبب تزايد تشكل اسيتواسيتيك اسيد توسط كبد
5. كبد شحمي (fatty liver) از سبب بسيج اسيدهاي شحمي آزاد از نسج شحمي

(ج) بالاي متابوليزم كاربوهايدريت (hyperglycemic)
1. كاهش مصرف گلوكوز توسط glycolysis از سبب نهي فيدبك منفي توسط Acetyl-S-Co A زايد (از اسيدهاي شحمي منشا ميگيرد.)
2. تزايد ذخيره سازي گلايوكوجن بخاطريكه غرض تامین انرژي مصرف شده نميتواند.
3. كاهش دخول گلوكوز به حجرات از سبب اشباع گلايكوجن
4. تزايد سويه گلوكوزدر خون (hyperglycemia) از سبب كاهش اخذ آن توسط حجرات

(د) بالاي غضروف ها و عظام
هورمون نشوونما بالاي كبد عمل مینماید ← somatomedins {پروتين هاي كوچك اند كه بنام insulin-like growth hormone (IGF) نيز ياد ميشوند} در كبد ساخته ميشود ← بالاي غضروف و عظام عمل نموده رشد آن ها را تنبیه می نماید.
(ه) بالاي انساج نرم
1. ذخيره سازي نسج ارتباطی
2. ضخیم نمودن جلد
3. تزايد رشد احشا مثلاً كبد، كليتان و غيره
4. تزايد نموي تايمس
5. تزايد ترشح شير از سبب عمل مشابه به پرولكتين خود.
(ي) بالاي رشد
هورمون GH رشد تمام انساج را از سبب (1) تزايد جسامت حجرات و (2) تزايد Mitosis ارتقا ميدهد.

چرا انسولين و قندها براي عمل تقویت دهنده GH لازم اند؟
بخاطريكه:
1. انسولين و قندها انرژي لازمه را براي متابوليزم رشد فراهم ميسازد.
2. انسولين دخول امينواسيد ها را به حجرات كمك مينمايد.

تأثیر Diabetogenic هورمون نشوونما
هورمون GH ← هايپرگلايسيميا ← تنبيه حجرات بيتا توسط (1) هايپرگلايسيميا و (2) تأثیر مستقيم GH ←حجرات بيتا انسولين بیشتر را ترشح مینماید ← حجرات بيتا از سبب فرط تنبيه بيشتر از پيش فعاليت مينمايند ← Diabetes mellitus

دیابت نخامیPituitary diabetes
تزايد GH يا تزايد تمام هورمون هاي غده نخاميه باعث بلندرفتن سويه گلوكوز خون ميشود اين بنام Pituitary diabetes mellitus ياد ميشود.

فرق بين pituitary diabetes و diabetes mellitus
1. در pituitary diabetes مصرف گلوكوز بصورت متوسط به انحطاط مواجه ميشود. در حاليكه در diabetes mellitus گلوكوز هيچ به مصرف نميرسد.
2. در pituitary diabetes گلوكوز خون به مقابل تزریق انسولین عاصی است، بخاطريكه انسولين قبلاً موجود است در حاليكه در diabetes mellitus گلوكوز خون توسط تزريق انسولین تنقيص پيدا مينمايد بخاطريكه در diabetes mellitusفقدان انسولين وجود دارد.
3. عوارض جانبي diabetes mellitus در pituitary diabetes وجود ندارد.

تنظيم GH
(الف) فكتور هاي تنبيه كننده
‌أ. هايپوگلايسيمياي حاد
‌ب. هايپوپروتينيمياي مزمن
‌ج. كاهش سويه اسيدهاي شحمي در خون
‌د. Stress ، ترضيض، تهيج و تمرين
‌ه. فاقگي
‌و. Kwasheorkor (مرض فقر پروتين در اطفال)
‌ز. GHRH
‌ح. Serotonin, catecholamine, dopamine
‌ط. Testosterone, estrogen
‌ي. خواب عميق (مرحلهIIو IV )
(ب) فكتورهاي نهي كننده
‌أ. GHIH
‌ب. Glucagon
‌ج. Hyperglycemia
‌د. Hyperlipidemia
‌ه. Hypercholestrolemia

حالت Panhypopituitarism
كاهش ترشح تمام هورمون هاي غده نخاميه بنام Panhypopituitarism ياد ميشود.
انواع
الف. Dwarfism : Panhypopituitarism در اطفال بنام dwarfism ياد ميشود.
خصوصيات
• تمام قسمت های بدن بطور متناسب با همدیگر رشد می کنند اما میزان رشد متناقص است.
• عدم كفايه تایراید وجود ندارد.
• عدم كفايه قشر فوق الكليه وجود ندارد.
• تأخر دماغي وجود ندارد.
• تأخر جنسي از سبب کمبود FSH و LH
• ثلث Dwarf ها صرف فقدان GH دارند اما FSH و LH نزد آنها ترشح میشود بناً آنها تاخر جنسي ندارند.
اسباب
- ولادي
- التهاب غده نخاميه
- ترضيض غده نخاميه
- سندروم Sheehan (خونريزي شديد بعد از ولادت) ← كاهش ارواي دموي غده نخاميه قدامي ← مرگ نسج غدوي ← عدم كفايه ترشح هورمونها
تداوي
توسط هورمون رشد انسانی که توسط E. Coli به کمک recombinant DNA technology توليد ميشود.
لورن دوارف Lorin dwarf
اين حالت از سبب ناتوانی ارثي در تشكل somatomedin درعكس العمل به GH بوجود می اید. (اگرچه ترشح GH نارمل است).
ب. مرض simmond : Panhypopituitarism در كاهلان بنام مرض simmond ياد ميشود.
خصوصيات
- حالت Hypopituitarism
- كاهش ترشح FSH و LH ← معدوميت وظايف جنسي
- خستگی
- تزايد وزن بدن
اسباب
- حالت Craniopharyngeoma و تومورهاي كروموفوب كه غده نخاميه را تحت فشار قرار داده و انرا تخريب مينمايد.
- ترومبوز اوعيه دمويه نخامي

هایپرپتویتریزم Hyperpituitarism
افزایش فعاليت غده نخاميه بنام Hyperpituitarism یاد میشود.
انواع
الف. Gigantism
عبارت از افزایش ترشح GH قبل از بلوغ است كه درينصورت شخص عظيم الجثه شده و بلندي قد آن به 8-9 فيت ميرسد.
خصوصيات
- بلندي قد تا 8-9 فيت
- هايپرگلايسيميا ← حجرات بيتا از سبب فرط تحريك ميسوزند ← diabetes mellitus
اسباب
- تومورهاي اسيدوفيليك (ترشح دهنده GH) نخاميه قدامی
- تزايد تشكل somatomedin
ب. Acromegaly
افزایش ترشح GH بعد از بلوغ بنام Acromegaly ياد ميشود.
خصوصيات
- افزایش نسج نرم و افزایش ضخامت استخوان
- پيشاني بطرف قدام متمايل ميشود.
- جسامت دست و پا بيشتر ميشود.
- فك به قدام بيرون ميشود (prognathism)
- وجه خشن (acromegalic face)
- تزايد جسامت پاها
- کایفوز Kyphosis
- بزرگ شدن لسان، كبد و كليه ها

هورمون ADH (vasopressin)
محل تشكل: هسته های supraoptic هايپوتلاموس

انتقال: ADH از هسته های supraoptic به نهايات عصبي در غده نخاميه خلفي توسط پروتين هاي ناقل كه بنام neurophysin ياد ميشوند، منتقل ميشود.

ترشح: توسط نهايات عصبي در غده نخاميه خلفي

طبيعت: پولي پپتايدي

اعمال ADH
مكانيزم عمل
(1) بالاي كليه
هورمون ADH ← افزایش نفوذپذيري توبیول های جمع كننده و duct ها در مقابل آب ← افزایش جذب آب از جوف توبیول های جمع كننده و duct ها ← كاهش آب در ادرار (ادرار غليظ) ← آب عضويت را حفظ مينمايد.
(2) بالاي عضله لشم اوعيه
هورمون ADH ← تقبض شريانچه ها ← افزایش فشار شرياني
(3) ساير اعمال
- تقلص عضلات لشم ساير قسمت هاي بدن. مثلاً طرق معدي معايي، قنات صفراوي و رحم
- تزايد احتباس بولي
تنظيم ADH
(1) فكتورهاي تنبيه كننده
- افزایش غلظت سوديم يا افزایش ازمولرتي ECF
- حجم پايين ECF خون يا فشار پايين خون
-ترضيض، درد، اضطراب
- مورفين، نيكوتين، transquilizer ها و انستتيك ها
(2) فكتورهاي نهي كننده
- كاهش غلظت سوديم يا كاهش ازمولرتي ECF
- افزایش حجم خون يا افزایش فشار خون
- الكول

دیابتس انسپیدوس Diabetes insipidus
مرضيست كه توسط عبور آب زايد در ادرار از سبب عدم موجوديت ADH مشخص ميشود.
اسباب
- تخريب هسته های supraoptic
- تومور هايپوتلاموس يا نخاميه كه باعث تخريب هسته های supraoptic ميشود.
خصوصيات
‌أ) Polyurea = 4-6 لیتر ادرار در روز
‌ب) تزايد اخذ آب Polydepsia=

تداوي: تزريق ADH

سندروم Syndrome of inappropriate ADH secretion (SIADH)
يك مرضي است كه توسط كاهش غلظت سوديم در ECF از سبب افزایش ترشح ADH مشخص ميشود.

سبب
ترشح زايد ADH توسط
- تومورهاي ناحيه قاعدوي دماغ
- كارسينوماي برانكوجنيك ريه ها

چرا غلظت سوديم كاهش ميابد؟
هورمون ADH زايد ← افزایش احتباس اب← افزایش حجم خون← افزایش فشار خون ← Pressure diuresis و pressure natriuresis ← آب توسط ADH جذب شده ميتواند اما اطراح سوديم ادامه پيداميكند ← كاهش غلظت سوديم در ECF

اوكسيتوسين (Oxytocin)
محل تشكل : هسته هایParaventricular هايپوتلاموس
انتقال : اوكسيتوسين از هسته های Paraventricular به نهايات عصبي غده نخاميه خلفي توسط neurohypophysin منتقل ميشود.
ترشح: توسط نهايات عصبي در غده نخاميه خلفي
ماهيت: پولی پپتایدی

اعمال اوكسيتوسين
1. بالاي رحم
رحم محمول را تاختم حاملگي تنبيه مينمايد
2. بالاي دفع شير
باعث افزایش دفع شير در ثديه شيرده ميشود.
مكانيزم
نوزاد نوك ثديه را ميمكد ← سيالات موصله به هسته های Paraventricular هايپوتلاموس ← اوكسيتوسين آزاد ميشود ← اوكسيتوسين توسط خون به ثديه منتقل ميشود ← باعث تقلص حجرات myoepithelial كه اطراف اسناخ را احاطه نموده ، میشود ← دفع شير
3. بالاي القاح
اوكسيتوسين هنگام ج**ع توسط عكسه عصبي آزاد ميشود ← تقلص رحم ← تأثیر مكنده بالاي مايع منوي ← انتقال مايع منوي رابه طرف fallopian tube تسهيل مينمايد ← زمينه را براي القاح مساعد ميسازد.
4. بالاي اوعيه دموي
در دوزهاي بلند باعث توسع وعايي و كاهش فشار خون ميشود.
5. بالاي غده نخاميه
- ترشح پرولكتين
- نهي افراز ADH

(ادامه دارد)

نگارش: داکتر احمد طيب (واحدي)