19/05/2020
تب (Fever ):
تب یک علامه و یا عرض است نه مرض،
زمانی که درجه حرارت بدن شما به درجه ای بالاتر از حد نورمال برسد، شما تب دارید. درجه حرارت نورمال حدوداً 37 سانتیگريد است. که نظر به سن, جنس، زمان و مکان تغیر یافته میتواند.
درجه حرارت نورمال در اطفال و کودکان بین
97.9°F (36.6°C--- 99°F (37.2°C)
درجه حرارت نورمال در کاهلان بين
97°F (36.1°C) --- 99°F (37.2°C)
تب نشانهٔ مبارزهٔ يا عکس العمل سيستم معافيتي بدن در مقابل عوامل بیماری است، و در صورتی که مقدار آن خیلی زیاد نباشد، مورد تداوي قرار نميگیرد.
از دیدگاه و اصول صحت وسلامتی تب علامه و یا عرض موجودیت یک بیماری مکروبی و یا التهابی در بدن است.
علت تب و مکانیسم آن
درجه حرارت بدن توسط هیپوتالاموس تنظیم میشود. عوامل تب (پیروژنها) موجب پاسخ و عملکرد هیپوتالاموس میشوند. عوامل تب میتوانند خارجی (همچون مواد سمی چون لیپوپلیساکارید موجود در غشای حجروی باکتریها) یا داخلی (چون سیتوکینهای ترشحشده توسط فاگوسیتها) باشند.
ماکروفاژها با بیگانهخواری و هضم باکتریهای مولد عفونت، سم باکتری، موسوم به (آندوتوکسین) را آزاد میکنند. این مواد موجب ترشح موادی به نام اینترلوکین-1(1 IL-) توسط ماکروفاژ میگردند. این ماده باعث میشود هیپوتالاموس، پروستاگلاندین بیشتری تولید کند. این ماده علت اصلی بروز تب است.
انواع تب:
1- تب مداوم يا دوامدار (Continues )
که بتدریج بالا رفته و مدت چند روز به حالت ثابت مانده و بیشتر از ۱ درجه تغییری ندارد و بتدریج افت میکند. از بیماریهای منجر به این نوع تب میتوان به سینه بغل (pneumonia)، تب تیفوئید( Typhoid) انتنات طرق بولی(UTI) اشاره نمود
2- تب زمانی با افزایش و کاهش سریع: مانند نوع اول است اما با سرعت بیشتر بالا و پايين ميرود.
۳-تب متناوب موجی ( Remittent ): که در طول بیماری حرارت بدن پیوسته بالا میماند اما شدت آن بصورت موجی و منظم کم و زیاد (بیشتر از ۱ درجه) میشود. بیماریهای دارای این نوع تب اندوکاردیت (Endocarditis) قلب
4- تب متناوب متقاطع ( Intermittent): در بیمار بهصورت متناوب و موجی رخ داده ولی در یک دوره زمانی منظم تب قطع شده و دوباره حرارت بدن بالا میرود. در بیماریهای مالاریا، (سپتیسمی) اين نوع تب ديده ميشود.
5- تب موجی ( Undulant ):از همان نوع تب متناوب بوده ولی سرعت تغییرات حرارت بدن در بیمار کندتر است.
6-تب عودکننده(Relapsing): تب عودکننده در بیماری لنفوم هوچکین دیده میشود و در آن در یک دوره زمانی (مثلاً دو هفته) در بیمار بطور متناوب تب و يا بهبود با سرعت زیاد در تغییر حرارت بدن دیده میشود.
هایپرپایرکسیا(Hyperpyrexia)
عبارت است از بسيار زياد بلند رفتن درجه حرارت بدن که نظر به اسباب آن متفاوت بوده ميتواند، معمولآ درجه حرارت بدن از
(۴۰ تا ۴۱,۱ )درجه سانتيګريد يا( ۱۰۴ تا ۱۰۶,۷ )درجه فارنهايت بالا ميرود. که اين حالت يک واقعه عاجل طبی يا medical emergency ميباشد، که سبب آفات جدي و تخريبات مغز (brain damage)و حتی مرگ شده میتواند،
اسباب معمول آن خونریزی داخل مغزی
(intra cranial bleeding )
sepsis
Kawasaki syndrome,
neurolepti malignant syndrome,
drug overdose,
serotonin syndrome,
thyroid storm
بعضی امراض ویروسی مانند سرخکان و سرخکانچه و انتانات مربوط انتیرو ویروس interovirus هم سبب آن میشود.
هایپرترمیا(Hyperthermia)
هایپرترمیا یک نمونه از درجه حرارت بلند بدن بوده و آما تب نیست، مثلا Heat stroke, یا گرمی زده گی که هوای بسیار گرم سبب آن میشود.
عوامل ایجادکنندهٔ تب :
تب نتیجهٔ پاسخ سیستم معافیتی بدن در برابر انتانات مانند باکتریا ها، ویروس ها، فنگس ها، پرازیت ها، و برخی دواها، توکسین های دیگر و برخی امراض است:
امراض انتانی چون
آنفلوآنزا( Influenza)
سرماخوردگی(Common cold)
ملاریا( Maleria)
محرقه (Typhoid fever)
انتانات دماغی( Meningitis, Encephalitis, Abscess)
گاستروآنتریت ( Gastroenteritis)
انتانات طرق بولى و تناسلى(UTI,PID)
مونونوکلئوز (Infection mononucleosis)
امراض التهابی روده( Inflammatory bowel disease)
امراض روامتیک( Rheumatic fever)
انتانات جلدی( Skin infections) چون، آکنه و آبسه
بیماریهای کاهش معافيتي سارکوئیدوز(Sercoidosis)
لوپوس اریتمتوزس ( Lupus erythematous)
تخریب نسجها همچون Hemolysis (تخریب کرويات سرخ)، آنفارکتوس(Inferction) (مرگ ناگهانی همه یا بخشی از حجرات یک نسج )،
رابدومیولیز(Rhabdomyolysis)
خونریزی مغزی( Cerebral hemorrhage)
ایدز(HIV AIDS)
انتانات مختلف ويروسي
تبهای حاصل از مصرف داروهایی چون پروژسترون و نیز شیمو تراپی؛ تبهای حاصل از مصرف برخی داروها به عنوان اثر جانبی دارو (همچون آنتیبیوتیک)؛ و تبهای حاصل از قطع برخی داروها چون هروئین و فنتانیل، بعضی واکسين ها،
سرطانها( cancers)، بهخصوص سرطان خون، سرطان لنف و سرطان کلیه
برخی اختلالات متابولیسم چون نقرس و پورفیری
اعراض و علایم :
با توجه به علت تب، علائم و نشانه های تب عبارتند از:
• عرق متناوب
• لرزه، سردی و تکان خوردن
• سردرد
• درد مفاصل و عضلات
• کاهش اشتها
• کم شدن آب بدن
• ضعف، کسالت عمومی و گیچی سرخی جلد و پوست سرعت ذربان قلب يا تپش قلبی
تب بالا بین 41.1 - 39.4 درجه سانتیگراد ممکن است سبب بروز علائم ذیل شود:
• توهم، هزيان،
• گیجی
• تحریک پذیری
• تشنج
• کم شدن آب بدن
اندازه گیری درجه حرارت
درجه حرارت بدن با ترمامتر طبی اندازهگیری میشود. درجه حرارت بدن میتواند از راه دهان (زیر زبان)، مقعد (دقیقترین شیوه؛ که برای نوزادان و کودکان خردسال استفاده میشود)، زیر بغل یا پردهٔ گوش انجام گیرد.
درجه حرارت به دست آمده از طریق دهان و زیر بغل نسبت به درجه حرارت به دست آمده از طریق مقعد پایینتر هستند (تفاوتی برابر ۰٫۴°C برای اندازهگیری از طریق دهان؛ ۰٫۸°C از طریق زیر بغل)؛ بنابراین این تفاوت باید به هنگام اندازهگیری میزان تب مورد توجه قرار گیرد
در هريسون Harrison کتاب طب داخله تب را چنين تعريف کرده است.
تب عبارت است از درجه حرارت دهنی بدن که هنګام صبح بالاتر از ۳۷,۲ درجه سانتيگرید یا (۹۸,۸) درجه فارنهاید باشد،
یا بعد آز ظهر بالاتر آز ۳۷,۸درجه سانتیگراد یا ۹۹,۹درجه فارنهاید باشید. البته در محیط نارمل که تفاوت درجه حرارت ۰,۵ درجه سانتيگرید یا ۰,۹ درجه فارنهاید باشد.
بعضی ريفرنس ها تب را چنین معرفی کرده اند.
در اطفال و بزرگسالان
درجه حرارت مقعدی ۳۸ سانتیگرید(۱۰۰,۴ فارنهاید) یا بالای آن
درجه حرارت دهنی ۳۷,۸ سانتیگرید(۱۰۰ فارنهاید) یا بالای آن
درجه حرارت زیر بغل ۳۷,۲سانتیگرید(۹۹فارنهاید) یا بالای آن
با این وجود، موارد بسیاری هستند که در تغییر درجه حرارت بدن نقش دارند؛ و باید هنگام اندازهگیری مورد توجه قرار گیرند. سن، لباسهای فرد، درجه حرارت اتاق و ساعات مختلف در طول روز در درجه حرارت بدن تغییر میگذارند. درجه حرارت بدن در طول شبانهروز بهطور طبیعی تغییر میکند. کمترین درجه حرارت بدن در حدود ساعت ۴ صبح، و بیشترین آن حدود ساعت ۱۸ میباشد (البته به شرط این که عادت فرد این باشد که در روز بیدار باشد و در شب بخوابد). به این ترتیب، درجه ۳۷٫۵ درجهٔ سلسیوس که از طریق دهان و به هنگام عصر گرفته شده باشد، الزاماً تب نیست؛ در حالی که همین دما صبحگاه تب محسوب میشود.
به هنگام اندازهگیری درجه بدن از طریق دهان باید در نظر داشت که خوردن، نوشیدن و سگرت کشیدن حداقل ۲۰ دقیقه قبل از اندازهگیری موجب تغییر حرارت دهان میشود. درجه حرارتبدن پس از صرف غذا افزایش مییابد.
نکتهٔ دیگر این است درجه حرارت طبیعی افراد نسبت به یکدیگر، و حتی نسبت به روزهای مختلف متغیر است. در زنها درجه حرارت بدن با توجه به عادت ماهوار نیز تغییر میکند (بهطور متوسط، درجه حرارت بدن زنان به مدت ۱۴ روز پس از تخمکگذاری ۱°C افزایش مییابد).
برای بررسی درجه حرارت خود یا فرزندتان می توانید از انواع مختلف ترمامتر استفاده نمایید که درجه حرارت بدن را از طریق دهان، مقعد، گوش و پیشانی اندازه گیری می کنند. شما می توانید از یک ترمامتر دهانی برای اندازه گیری درجه حرارت زیر بغل استفاده نمایید، اگرچه این روش دقیق ترین راه نیست:
• ترمامتر را در زیر بغل قرار دهید و دست خود یا فرزندتان را بر روی قفسه سینه قرار دهید.
• یک دقیقه یا آلی زنگ ترمامتر منتظر بمانید. درجه حرارت زیر بغل کمی پایین تر از درجه حرارت دهان است.
اندازه گیری درجه حرارت مقعد در شیرخواران:
• یک ژل روغنی بر روی سطح ترمامتر قرار دهید.
• کودک را بر روی شکم قرار دهید.
• با دقت ترمامتر را به میزان 1-0.5 اینچ وارد رکتوم کودک کنید.
• به مدت یک دقیقه یا آلی زنگ ترمامتر منتظر بمانید.
• درحالیکه ترمامتر داخل بدن کودک شماست، آن را حرکت ندهید. اگر کودک حرکت کند ممکن است ترمامتر سبب آسیب شود.
شیرخواران:
تب بدون علت در شیرخواران و کودکان در مقایسه با بزرگسالان نگران کننده تر است. در موارد ذیل با داکتر کودکتان تماس بگیرید:
• سن کودک کمتر از 3 ماه باشد و درجه حرارت رکتوم 38 سانتیگراد یا بالاتر باشد.
• سن کودک 6-3 ماه باشد و درجه حرارت بدن به 38.9 درجه سانتیگراد رسیده و کودک تحریک پذیر و بی حال باشد یا درجه حرارت بدن به بالاتر از 38.9 درجه سانتیگراد برسد.
• سن کودک 24- 6 ماه باشد، درجه حرارت بدن بالاتر از 38.9 درجه سانتیگراد باشد، بیش از یک روز دوام داشته و هیچ علامت دیگری نداشته باشد. اگر کودک شما علائم دیگری مانند سرماخوردگی، سرفه یا اسهال داشت با توجه به شدت بیماری ممکن است سریع تر با داکتر تماس بگیرید.
• درجه حرارت بدن نوزاد کمتر از حد طبیعی (36.1 درجه سانتیگراد) باشد. کودکان بسیار کم سن ممکن است در زمان بیماری قادر به تنظیم دمای بدن نباشند.
در صورتیکه شک دارید که درجه حرارت بدن کودکتان به صورت غیرطبیعی بالا یا پایین است، با داکتر تماس بگیرید.
کودکان:
اگر کودک شما تب دارد اما با شما تماس چشمی برقرار می کند، به حالات چهره و صدای شما واکنش نشان می دهد، مایعات می نوشد و بازی می کند، وجود تب نگران کننده نیست. مواردی که باید با داکتر تماس بگیرید عبارتند از:
• کودک بی توجه یا تحریک پذیر است، مکرراً استفراغ می کند، سردرد یا معده درد شدید دارد یا هر گونه علائم دیگری که سبب ناراحتی قابل توجه شود.
• تب بیشتر از 3 روز طول بکشد (در کودکان 2 ساله و بزرگتر).
• کودک بی توجه باشد و تماس چشمی ضعیف با شما برقرار کند.
از داکتر درباره شرایط خاص مانند ابتلای کودک به مشکلات سیستم ایمنی یا بیماری های دیگر راهنمایی بخواهید.
بزرگسالان:
در شرایط زیر با داکتر خود تماس بگیرید:
• درجه حرارت 39.4 درجه سانتیگراد یا بالاتر باشد.
• تب بیشتر از 3 روز طول بکشد.
۰ در صورتی که تب همرا بايد اعراض ذيل باشد
استفراق
سردردی شديد
درد سينه
شخی ګردن
رش های جلدي
پنديدګی های ګلو
علاوه براین، در صورتیکه هر کدام از علائم و نشانه های زیر را داشتید، فوراً به دنبال اقدامات طبی باشید:
• سردرد شدید
• تورم شدید گلو
• رش های جلدي غیرعادی به خصوص اگر رش ها به سرعت در حال بدتر شدن هستند.
• حساسیت غیرمعمول به نور
• خشکی و درد گردن در هنگام خم کردن سر به جلو
• گیجی
• استفراغ مداوم
• تنفس سخت یا درد قفسه سینه
• بیحالی یا تحریک پذیری شدید
• درد شکمی یا درد در هنگام ادرار کردن
• ضعف عضلانی یا تغییرات حسی که ممکن است نشان دهنده اختلال در عملکرد اعصاب، نخاع یا مغز باشد.
• تشنج
• هر گونه علائم و نشانه های غیرقابل توضیح دیگر
عوارض ناشی از تب عبارتند از:
• کم آبی شدید بدن(Dehydration )
• توهم و هزيانات(Hallucinations )
• تشنج یا اختلاج (Seizure) ناشی از تب، در تعداد کمی از کودکان 6 ماهه تا 5 ساله
تشنج یا اختلاج ناشی از تب( Fibrille convulsion)
تشنج یا اختلاج ناشی از تب معمولاً سبب از دست دادن هوشیاری و سپزم و تکان خوردن دست و پا در دو سمت بدن می شود. اغلب تشنج های ناشی از تب سبب بروز عوارض ماندگار نمی شوند.
در صورت بروز تشنج:
• کودک را به یک سمت بخوابانید یا معده را بر روی زمین قرار دهید.
• هر نوع شیء تیز را از مجاورت کودک دور کنید.
• لباس های تنگ کودک را شل کنید.
• به منظور جلوگیری از جراحت کودک را نگه دارید.
• چیزی در دهان کودک قرار ندهید.
بیشتر تشنج ها خود به خود متوقف می شوند. در اسرع وقت پس از تشنج کودک را نزد داکتر ببرید تا علت تب مشخص گردد.
روش های تشخیصی:
با در نظرداشت اعراض و علایم و اندازه درجه حرارت بدن توسط ترمامتر تب تشخيص ميشود.
اقداماتی که داکتر ممکن است برای بررسی تب انجام دهد عبارتند از:
• درمورد علائم و سابقه صحی شما سوالاتی مطرح کند.
• معاینه فیزیکی انجام دهد.
• در صورت لزوم و بر اساس تاریخچه طبی شما و معاینه فیزیکی دستور انجام آزمایش خون یا عکس از قفسه سینه را دهد. تا علت تب را معلوم نمايد. تب به خصوص در 28 روز اول تولد ممکن است نشان دهنده وجود یک بیماری جدی باشد، بنابراین ممکن است کودک شما برای انجام آزمایشات و درمان در شفاخانه بستری شود.
تداوي :
هر تبی لزوماً مورد درمان مستقیم قرار نمیگیرد. تب نشانهٔ مبارزهٔ بدن در مقابل عوامل بیماری است، و در صورتی که مقدار آن خیلی زیاد نباشد، مورد تداوي قرار نميگیرد. اغلب داروهایی برای درمان بیماری که سبب تب میشود تجویز میشود نه برای درمان مستقیم تب.
با این وجود، برای جلوگیری از افزایش تب و ایجاد نقص در بدن، تب باید دائماً کنترل شود.
در بزرگسالان تب ناخوشایند است اما معمولاً نگران کننده نیست، مگر اینکه به 4/39 درجه سانتیگراد یا بالاتر برسد. برای شیرخواران و کودکان نوپا، افزایش مختصر دما ممکن است نشان دهنده یک عفونت جدی باشد
اما تب بالا خطرناک است و پایین آوردن تب به روشهای گوناگونی امکان پذیر است
• استراحت کنید. شما برای بهبودی نیاز به استراحت دارید و فعالیت بدنی می تواند درجه حرارت بدن شما را افزایش دهد.
۰ به بیمارانی که تب دارند توصیه میشود به مقدار کافی مایعات بنوشند، چرا که تب موجب تبخیر آب بدن میشود برای کودکان کمتر از یکسال، از محلول خوراکی مانند Pedialyte جهت تامین مایعات بدن استفاده کنید. این محلول ها شامل آب و نمک برای تامین مایعات و الکترولیت های بدن هستند
به طور کلی داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند (پاراستامول) یا ایبوپروفن می تواند باعث کاهش تب شود
علاوه بر مصرف دارو، استفاده از لباس یا حولهٔ مرطوب و خنک، تربند و حمام با آب شیرگرم و ملایم موجب کاهش حرارت بدن میشود. میتوانید تکه یا دستمال را با آب سرد تر کرده بالای سر، پیشانی، گردن ، زیر قول و دست و پای مریض بگذاریم. تا تب پایین بیاید.
• لباس سبک بپوشید. حرارت اتاق را پایین نگاه دارید و فقط از یک پتوی سبک برای خواب استفاده نمایید
همچنین حرارت بدن میتواند از طریق تبخیر (عرق کردن) یا جریان همرفتی کاهش یابد.
• استامینوفن یا ایبوپروفن. این داروها را با توجه به دستورالعمل ذکر شده بر روی دارو یا طبق توصیه داکتر استفاده نمایید. از دریافت بیش از حد دارو خودداری نمایید. مصرف مقادیر زیاد استامینوفن یا مصرف طولانی مدت آن ممکن است سبب آسیب کبد یا کلیه شده و مصرف زیاد آن ممکن است مرگ آور باشد. اگر بعد از دریافت دارو تب کودک کاهش نیافت، داروی بیشتری به کودک نداده و با داکتر تماس بگیرید..
داروهایی که نیاز به نسخه دارند
با توجه به علت تب، داکتر ممکن است داروهایی مانند آنتی بیوتیک را به خصوص اگر شما مشکوک به داشتن انتان باکتریایی مانند برانشيت یا گلو درد هستید، تجویز کند. آنتی بیوتیک ها قادر به درمان عفونت های ویروسی نیستند. تعدادی دارو برای درمان عفونت های ویروسی وجود دارد. بااین حال، بهترین درمان برای بیماری های خفیف ناشی از ویروس استراحت و دریافت کافی مایعات است.
درمان نوزادان:
در صورت تب نوزاد، هرچند خفیف، باید به داکتر مراجعه شود
شیرخواران به خصوص اگر کمتر از 28 روز باشند، ممکن است جهت انجام آزمایشات و درمان نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشد. در کودکان کم سن تب می تواند نشان دهنده یک انتان جدی باشد که نیاز به تجویز داروهای داخل وریدی و نظارت دقیق دارد
تب در نوزادان میتواند موجب تشنج شود. خردسالانی که کمتر از ۵ سال سن دارند، بهویژه نوزادان و کودکان ۶ ماهه تا ۳ ساله آمادگی ابتلا به تشنج در کنار تب را دارند. برای جلوگیری از این حالت، باید حرارت بدن نوزاد به آرامی پایین بیاید
پیشگیری
کاهش مواجه شدن با بیماری های انتانی در پیشگیری از تب موثر است. نکاتی که می تواند در این زمینه به شما کمک کند، عبارتند از:
• دست های خود را به خصوص قبل از غذا خوردن، بعد از استفاده از تشناب، بعد از حضور در مکان های پرجمعیت یا تماس با شخص بیمار، بعد از نوازش حیوانات و در طول سفر بشویید و در این زمینه به کودکان خود نیز آموزش دهید.
• به کودکان خود آموزش دهید که چگونه به طور کامل دست های خود را با صابون و آب بشویند.
• زمانی که آب و صابون در اختیار ندارید از ضدعفونی کننده های دست استفاده نمایید.
• از دست زدن به بینی، دهان یا چشم های خود جلوگیری کنید. زیرا ویروس ها و باکتری ها از این طریق می توانند وارد بدن شما شده و سبب عفونت شوند.
• هنگام سرفه کردن دهان خود و هنگام عطسه کردن بینی خود را بپوشانید و در این زمینه به کودکان نیز آموزش دهید. در صورت امکان در هنگام عطسه کردن یا سرفه کردن از افراد دیگر دور شوید تا از انتقال میکروب به آنها جلوگیری شود.
فواید تب
این که تب برای بدن مفید است یا مضر سؤالی است که به دیدگاه داکتر و کارشناسان بستگی دارد. در هر حال، از لحاظ علمی، تب پاسخی معافیتی است که به بدن کمک می کند تا دربرابر عوامل بیماری زا مقابله کند، و از این نظر مفید است.
درجه حرارت بالای بدن: تب نشانهٔ مبارزهٔ بدن در مقابل عوامل بیماری است،
تب مانع از رشد و حتی موجب مرگ برخی از عوامل بیماری می شود. به علاوه، بالا رفتن حرارت بدن موجب تکثیر کرویات سفید و افزایش بازده آن ها در مقابل میکروبها می شود. تحقیقات نشان می دهند که تب آثار مؤثری بر بهبودی دارد:
– افزایش تحرک کرویات سفید
– تقویت فاگوسیتوز در کرویات سفید
– کاهش اثر آندوتوکسین موجود در غشای حجروی باکتریها
– تکثیر لنفوسیت های تی
– تقویت عملکرد اینترفرون
پیش از آن که آنتی بیوتیکها ابداع شده و به بازار بیایند، برای درمان بعضی امراض، به طور عمدی و مصنوعی، در بیمار تب ایجاد می کردند که این عمل نتیجه بخش هم بود.
