Mjeket e Shendetit Publik

14/03/2022

Autor: Mariglen Mërtiri – Qendra Alert Produktet e rrezikshme për konsum që vijnë në Shqipëri nga Bashkimi Europian, në kohë reale informojnë autoritet shqiptare, por mungesa e reagimit ka sjelle konsumimin e dhjetëra tonëve ushqime të kontaminuara nga shqiptarët. Një muaj më parë,...

31/01/2022

👉Studim për korrelacionin midis vitaminës D dhe HbA1c në pacientët me diabet të tipit 2

👉Konkluzioni: U vu re se kishte një lidhje të anasjelltë midis vitaminës D dhe HbA1C në pacientët me diabet mellitus të tipit -2. Nivelet e ulëta të vitaminës D shoqërohen me kontroll të dobët të glicemisë. Kjo do të thotë – Vit D e ulët – HbA1C e lartë.

👉Mungesa e vitaminës D është e përhapur në diabetin mellitus tip 2, kështu që me plotësimin e vitaminës D ne mund të përmirësojmë kontrollin e glicemisë në pacientët me Diabet mellitus tip 2.

Duke përmirësuar kontrollin e glicemisë, ne mund të reduktojmë komplikimin e Diabetit.

Correlation between Vitamin D and HbA1c in Type 2 Diabetic Patients Correlation between Vitamin D and HbA1c in Type 2 Diabetic Patients Sudhir Chandra Jha Associate Professor, Department of Medicine, Darbhanga Medical College and Hospital, Darbhanga, Bihar India Himanshu Kumar PG Resident, Departmen...

27/01/2022

🖐Në shumicën e infeksioneve virale, sistemi imunitar arrin të luftoje virusin vetë dhe sëmundja zakonisht shërohet pa pasoja. Ndonjëherë virusi qëndron në trup dhe shkakton rikthime, sic eshte rasti i herpesit.
Kur ekziston një vaksinë, atehere ky është parandalimi më i mirë kundër viruseve.
Antibiotikët janë të paefektshëm kundër sëmundjeve virale.
Trajtimi i viruseve është simptomatik: antipiretikë, analgjezik, antiemetikë, antidiarre, antiseptikë...
Antiviralët mund të përdoren në raste të caktuara, si për gripin apo HIV, etj, apo dhe ne raste te tjera kur studimet e aprovojne ate.

👉Viruset janë mikroorganizma që mund të shkaktojnë sëmundje virale pak a shumë serioze dhe gjithmonë ngjitëse. Ato mund të transmetohen shumë shpejt, duke shkaktuar një epidemi, apo edhe një pandemi si me koronavirusin aktual.

👉Është e mundur që viruset të jenë shumë të vjetër, ndoshta më të vjetër se bakteret më të vjetra.

1/ viruset përmbajnë vetëm një lloj acidi nukleik (ADN ose ARN) që përbën gjenomën virale.
2/ viruset riprodhohen nga materiali i tyre gjenetik dhe nga riprodhimi.
3/ viruset janë të pajisur me parazitizëm absolut brendaqelizor.

Per ta ditur:
👇👇👇

👉Viruset luajnë një rol të rëndësishëm si vektorë natyrorë në të ashtuquajturat transferime horizontale të gjeneve (në krahasim me të ashtuquajturat transferime vertikale nga prindi tek pasardhësit) midis individëve të ndryshëm dhe madje specieve të ndryshme, duke lejuar një rritje të diversitetit gjenetik, dhe përhapja e inovacioneve gjenetike përtej pasardhësve të individëve që bartin një mutacion gjenetik të caktuar.
Në veçanti, transduksioni dhe endogjenizimi janë zakonisht evolucione gjenetike që mund të ndodhin vetëm me ndihmën e viruseve.

Nuk ka dyshim se faktori gjenetik luan një rol të rëndësishëm në ndjeshmërinë ndaj infeksioneve ne pergjithesi. Por variantet gjenetike mbrojtëse të identifikuara deri më tani përfaqësojnë vetëm një pjesë të vogël të variacioneve totale. Ka shumë mundësi që shumë variante të tjera janë ende të panjohura. Në një përpjekje për të eksploruar pamjen më të madhe, studiuesit italiane analizuan gjenomin në 52 popullata të ekspozuara ndaj një shumëllojshmërie të gjerë të viruseve në pjesë të ndryshme të botës.

Dr. Blerta Brati

17/01/2022

Ne rang global, shkencëtarët tani po parashtrojnë teori mjaft optimiste për fundin e mundshëm të epidemisë pas përfundimit të valës së Omicron.
Ata shpjegojne 8 pika kyce!
👇👇👇

👉1.Skenari më i keq është larguar”.

Për epidemiologun Arnaud Fontanet, "skenari i rastit më të keq po largohet, rënia ka filluar, kulmi i infeksioneve ka kaluar.
"Një periudhë qetësie duhet te hapet para nesh”.
Sepse "niveli i përgjithshëm i mbrojtjes së popullsisë do të jetë mjaft i lartë" "ndoshta brenda gjashtë javësh", falë vaksinimit.

👉2.Omicron shkakton "forma më pak të rënda".

Sipas eksperteve, ata sugjerojnë se kur je i infektuar me Omicron, je imun ndaj Delta. Kemi arsye të besojmë se Delta nuk do të rikthehet me forcat që kishte gjatë vjeshtës.
Probabiliteti për të pasur nevojë për kujdes intendiv me Omicron është tre herë më i ulët se sa ishte me Delta”.

👉3.Drejt fundit të valës aktuale në mars?

Alain Fischer është i sigurt: "Në mars, ne duhet të jemi në gjendje të kontrollojmë shumë mirë valën aktuale."
Dhe kjo falë vaksinimit masiv, pa llogaritur mbrojtjen e shkaktuar nga infeksioni.

👉4.Modele që ndjekin trendin e fundit të kësaj vale.

Në të gjithë skenarët, piku i shtrimeve në spital pritet në gjysmën e dytë të janarit, me një ndikim maksimal në zënien e shtretërve në fund të janarit - gjatë muajit shkurt. Kulmi i infeksioneve pritet në mes të janarit.

👉5.Vala Omicron në Evropë.

Kulmi i valës Omicron mund të arrijë rreth javës së tretë të janarit me pak a shumë përparim në varësi të vendit”, sipas Antoine Flahaut.

👉6.Frika nga variantet e reja.

Shkencëtarët mbeten të kujdesshëm sepse ky virus i ka befasuar të gjithë që në fillim.

👉7.Drejt nje virusi sezonal.

Covid do të bëhej endemik si gripi, një sëmundje sezonale që do të duhet të akomodohet. Covid nuk do të zhdukej por do të shkaktonte më pak probleme. Vaksinat, si infeksionet natyrore, do të ofrojnë mbrojtje afatgjatë për format e rënda. Fitimi i imunitetit pothuajse kolektiv do ta bëjë atë më pak të rrezikshëm.
Njerëzit më të brishtë do të vaksinoheshin, të tjerët jo domosdoshmërisht. Valët do të ishin më të ndara, masat sanitare do të ruheshin por më pak kufizuese.

👉8.Pse Mbretëria e Bashkuar ka frikë nga një valë këtë verë?

Sepse anëtarët e këshillit te eksperteve evokojnë një rifillim epidemie nga fillimi i verës për shkak të rifillimit të aktivitetit shoqëror dhe uljes së imunitetit.

Dr. Blerta Brati

10/01/2022

Duhet të kuptojmë se po përballemi me një variant të ri, fatmirësisht më pak serioz, por me një ngjitje të fortë kundër të cilit nuk mund të luftojmë.
Zgjidhja është t'i kthehemi mjekësisë së arsyes së shëndoshë. "Kur keni simptoma, qëndroni në shtëpi dhe izolohuni. Kur nuk keni simptoma, përdorni barrierat e larjes së duarve dhe një maskë për të mbrojtur të tjerët.”
👉Sa më shumë të testojmë, aq më shumë gjejmë raste pozitive, dhe aq më shumë na zë paniku.
👉Dhe te jetosh ne panik dhe stres eshte e tmerrshme.
👉Mbase politikat testo, gjurmo, izolo ishin eficente kur nuk dinim shume dhe kur ende skish vaksine!
Mjeku urgjences ne France Gérald Kierzek,
shprehet se situata aktuale po shkakton stres të madh në popullatë. Mendoj veçanërisht për fëmijët”, - thote ai. “Ne po krijojmë një brez hipokondriakësh dhe ankthi"

10/01/2022

👉Kur jeni më ngjitës nëse merrni COVID?
Këtu janë më të fundit nga CDC (Qendra për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve)
Varianti Omicron ka ndryshuar disa nga ato që shumë njerëz mësuan për koronavirusin dhe mënyrën se si përhapet, por tani me udhëzime të reja nga Qendra për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, disa po pyesin se kur janë më ngjitës dhe për sa kohë pas ekspozimin me virusin ?
Udhëzimi më i ri i CDC-së zhvendosi kohën për izolim dhe karantinë pasi disa ekspertë thonë se afati kohor kur njerëzit janë më ngjitës është më i hershëm.
Siç kemi parë që këto variante të reja qe zhvillohen si delta, tani omicron ajo që po shohim është se gjithçka përshpejtohet nga perspektiva e COVID.
Duhet më pak kohë nga momenti kur dikush është i ekspozuar ndaj COVID për të zhvilluar një infeksion potencial. Duhet më pak kohë për të zhvilluar simptoma, po i duhet më pak kohë që dikush mund të jetë infektiv dhe për shumë njerëz u duhet më pak kohë për t'u shëruar. Shumë nga kjo ndodh sepse shumë më tepër njerëz janë vaksinuar.
👉Kur janë personat me COVID më ngjitës?
CDC thotë se udhëzimet e saj u përditësuan për të pasqyruar prova në rritje që sugjerojnë se transmetimi i COVID-19 ndodh shpesh një deri në dy ditë para fillimit të simptomave dhe gjatë dy deri në tre ditë më pas.
Kjo ka të bëjë me të dhënat nga CDC që vërtet treguan pas shtatë ditësh se nuk ka praktikisht asnjë rrezik transmetimi në këtë pikë.Dhe në atë dritare pesë deri në shtatë ditë, ju e dini, qe kjo varet nëse njerëzit janë vaksinuar, kane sëmundje shoqeruese, etj., por rreziku bie shumë dhe perceptimi është se në popullatën e përgjithshme, e kombinuar me vendosjen e maskave, etj. rreziku është vërtet shumë i ulët.
Për ata pa simptoma, udhëzimi i CDC thotë se ato konsiderohen ngjitëse të paktën dy ditë para testit të tyre pozitiv.
👉Kur është koha më e mirë për t'u testuar pas ekspozimit?
CDC thekson se kushdo që mund të ketë qenë i ekspozuar ndaj dikujt me COVID duhet të testohet pesë ditë pas ekspozimit të tij, ose sapo të shfaqen simptomat.
Nëse shfaqen simptoma, individët duhet të karantinohen menjëherë derisa një test negativ të konfirmojë se simptomat nuk i atribuohen COVID-19.
Kohët e inkubacionit mund të ndryshojnë, por ata që testohen herët duhet të vazhdojnë testimin edhe nëse marrin rezultate negative.
Nëse jeni simptomatik, bëni testin menjëherë.
👉Sa kohë duhet të karantinoni apo izoloheni?
Së pari, ata që besojnë se kanë qenë në kontakt me dikë që ka COVID dhe janë të pavaksinuar duhet të vendosen në karantinë.
Ata që rezultojnë pozitivë, pavarësisht nga statusi i vaksinimit, duhet të izolohen, sipas CDC.
👉Karantina
Njerëzit që jane plotësisht të vaksinuar - të cilat CDC i ka përcaktuar se kanë dy doza të vaksinave Pfizer ose Moderna, ose një dozë të vaksinës Johnson & Johnson - mund të përjashtohen nga karantina.
Ata që janë të dy plotësisht të vaksinuar dhe të përforcuar nuk kanë nevojë të karantinohen nëse janë në kontakt të ngushtë me dikë me COVID, por duhet të mbajnë maskë për të paktën 10 ditë pas ekspozimit.
E njëjta gjë vlen edhe për ata që janë plotësisht të vaksinuar dhe ende nuk kanë të drejtë për vaksinën e tyre përforcuese.
👉Izolimi
Njerëzit që janë pozitivë me COVID duhet të qëndrojnë në shtëpi për pesë ditë, duke ndryshuar udhëzimet nga 10 ditët e rekomanduara më parë.
Në fund të periudhës, nëse nuk keni simptoma, mund t'i ktheheni aktiviteteve normale, por duhet të mbani maskë kudo - edhe në shtëpi rreth të tjerëve - për të paktën pesë ditë të tjera.
Nëse keni ende simptoma pas izolimit për pesë ditë, qëndroni në shtëpi derisa të ndiheni më mirë dhe më pas filloni pesë ditët e mbajtjes së maskës gjatë gjithë kohës.
👉Pra, si e llogaritni periudhën tuaj të izolimit?
Sipas CDC, "dita 0 është dita juaj e parë e simptomave". Kjo do të thotë që Dita 1 është dita e parë e plotë pas shfaqjes së simptomave tuaja.
Për ata që rezultojnë pozitivë për COVID, por nuk kanë simptoma, dita 0 është dita e testit pozitiv.
Ata që zhvillojnë simptoma pas testimit pozitiv duhet të fillojnë llogaritjet e tyre nga e para, megjithatë, me ditën 0 që bëhet dita e parë e simptomave.
Dr.Erisela Dino

25/06/2021

👉Në shkencë, merita i takon njeriut që bind botën, jo të cilit i lind ideja për herë të parë.

Francis Darvin

Me poshte eshte lista e 12 epidemiologeve më te mire në botë ndër vite.

Epidemiologjia sigurisht që ka shumë më shumë kontribues sesa mund të përshkruhet në një artikull të vetëm.

Por kjo është një listë e 12 prej epidemiologëve më të njohur që kanë ndikuar kryesisht në këtë fushë.

Vini re se ata janë renditur sipas datës dhe jo sipas rëndësisë së kontributit.

1. Hipokrati

2. Girolamo Fracastoro

3. John Graunt

4. Thomas Sydenham

5. Percivall Pott

6. James Lind

7. Edward Jenner

8. Edwin Chadwick

9. William Farr

10. John Snow

11. Ignaz Semmelweis

12. Austin Bradford Hill

Për më shumë lexoni artikullin.

Dr.Erisela Dino

12 Famous Epidemiologists and WhyBy George Choueiry - PharmD, MPH In science, credit goes to the man who convinces the world, not to whom the idea first occurs.Francis Darwin Epidemiology certainly has much more contributors than can be described in a single article. So this will be a list of 12 of....

31/05/2021

Angazhohu për të lënë sot duhanin! 🚭

👉🏻 Dita Botërore pa Duhan, e organizuar më 📆 31 Maj të çdo viti, u jep përdoruesve të duhanit 🚬 një mundësi të re për të lënë duhanin dhe patur një jetë më të shëndetshme. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), "Kur doli lajmi se duhanpirësit kishin më shumë të ngjarë të zhvillonin sëmundje të rëndë me COVID-19 krahasuar me joduhanpirësit, kjo bëri që miliona duhanpirës të dëshironin të linin duhanin ..." .

🚭 Dita Botërore pa Duhan përqendrohet në rritjen e ndërgjegjësimit për rreziqet e përdorimit të duhanit dhe mënyrën se si një numër i problemeve shëndetësore mund të trajtohen më mirë nga mjekët ose të shmangen kur dikush lë pirjen e duhanit.

📌 Theksojmë: "Sot mund të jetë dita e parë e një përpjekje për të lënë duhanin.“

08/05/2021

8 Maj 2021

Dita Botërore e Talasemisë

Dita Ndërkombëtare e Talasemisë organizohet çdo vit në 8 maj nё vende tё ndryshme tё botёs, dhe ka si synim tё rrisё ndёrgjegjёsimin e popullatёs mbi kёtё sёmundje.

Kjo ditë, u kushtohet pacientëve me talasemi dhe u ofron atyre një shans të veçantë për të jetuar si gjithë njerëzit e tjerë dhe për të parandaluar përhapjen e sëmundjes në shoqëri, shtet, bashkësi, vend, etj.

Talasemia është një shqetësim ndërkombëtar. Rreth 7% e popullatës në mbarë botën është bartëse e një hemoglobinopatie, dhe çdo vit lindin mesatarisht 300.000-500.000 fëmijë me hemoglobinopati.
Studimet e deritanishme e kanë shndërruar talaseminë nga një sëmundje fatale të fëmijërisë në një sëmundje kronike, por akoma jo të mirëmenaxhuar për të sigururar cilësi të jetës së tyre.

Termi Talasemi rrjedh nga fjala greke "Thalassa" që do të thotë "deti " dhe “emia” do të thote “gjak” pasi pacientët fillimisht janë identifikuar në zonën e Mesdheut. Gjithashtu cilësohet si "Anemia Mesdhetare" e identifikuar së pari nga Cooley & Lee në1925, kështu quhet edhe si Anemia e Cooley.

Çfarë ёshtё talasemia?

Talasemia është një sëmundje gjaku e trashëguar që shkaktohet nga një defekt në prodhimin e hemoglobinës, një pjesë e rëndësishme e qelizave të kuqe të gjakut. Kur nuk ka hemoglobinë të mjaftueshme, qelizat e kuqe të gjakut nuk funksionojnë siç duhet, jetojnë për periudha më të shkurtra kohore dhe ka më pak qeliza të kuqe të shëndetshme në gjak.
Defekte të ndryshme gjatë prodhimit të hemoglobinës shkaktojnë lloje të ndryshme talasemie.
Talasemia mund të jetë në formë të lehtë, të mesme apo të rëndë (talasemia minor ose talasemia major).

Eshtë një çrregullim i trashëguar i gjakut që kalon nga prindërit te fëmijët.

Duke patur një tipar talasemie, një person mund të mos ketë asnjë simptomë, por mund t’ja kalojë atë tipar fëmijëve duke rritur rrezikun e tyre për të pasur talasemi.

Një person i cili ka talasemi minor mund të mos ketë asnjë simptomë ose mund të ketë vetëm anemi të lehtë, ndërsa një person me talasemi major mund të ketë simptoma të rënda dhe mund të ketë nevojë për transfuzione të rregullta gjaku.
Qelizat e kuqe të gjakut çojnë oksigjen në të gjitha qelizat e trupit, të cilin ato e përdorin për të funksionuar normalisht. Në personat me talasemi, qelizat e kuqe të gjakut nuk prodhohen në sasi dhe cilësi normale. Kur nuk ka sasi të mjaftueshme të qelizave të kuqe të gjakut, nuk ka edhe oksigjen të mjaftueshëm për të gjitha qelizat e tjera të trupit. Njerëzit me talasemi mund të kenë anemi të lehtë apo të rëndë e cila mund të dëmtojë organet.

Cilat janë simptomat e talasemisë?

A e dini se shumica e bebeve me beta-talasemi dhe lloje të caktuara të talasemisë alfa nuk kanë simptoma deri në moshën 6 muajsh, sepse thuhet se të posalindurit kanë një lloj tjetër hemoglobine, të quajtur hemoglobinë fetale?

Pas 6 muajsh, hemoglobina normale fillon të zëvendësohet dhe simptomat mund të shfaqen si:

• Përgjumje dhe lodhje

• Dhimbje gjoksi

• Vështirësi në frymëmarje

• Rrahje të shpeshta të zemrës

• Rritje e vonuar

• Dhimbje koke

• Verdhëz dhe lëkurë e zbehtë

• Marrje mendsh dhe parehati,etj

Kush është më i rrezikuar nga talasemia?

Talasemia prek kryesisht personat që janë nga, ose që kanë anëtarë të familjes me origjinë nga:

• Vendet rreth Mesdheut, përfshirë Italinë, Greqinë dhe Qipron
• India, Pakistani dhe Bangladeshi
• Lindja e Mesme
• Kina dhe Azia Juglindore

Si trajtohet talasemia?

Talasemia është një çrregullim që mund të mirëmenaxhohet me transfuzione gjaku dhe terapi. Lloji i trajtimit që merr një person me talasemi varet nga forma e talasemisë.

Transfuzione të gjakut - transfuzione të rregullta të gjakut trajtojnë dhe parandalojnë aneminë; në raste të rënda këto janë të nevojshme rreth një herë në muaj
Terapi chelation - trajtim me ilaçe për të hequr hekurin e tepërt nga trupi që ndërtohet si rezultat i transferimit të rregullt të gjakut; disa njerëz me talasemi kanë një grumbullim hekuri edhe pa transfuzione dhe kanë nevojë për trajtim për këtë

Transplanti i qelizave burimore ose të palcës së kockave është kurimi i vetëm për talaseminë, por nuk bëhen shumë shpesh për shkak të rreziqeve të rëndësishme të përfshira.

Një diete e shëndetshme, bërja e ushtrimeve të rregullta dhe mos pirja e duhanit dhe alkoolit gjithashtu mund t'ju ndihmojë të qëndroni sa më shëndetshëm.

Ka shumë efekte emocionale, psikologjike dhe sociale për personat me talasemi dhe familjarët e tyre, veçanërisht pasi vetë-menaxhimi është kaq i rëndësishëm.
Mbështetja psikologjike është e rëndësishme në administrimin e terapisë së chelation dhe sëmundjeve të tjera bashkë shoqëruese.

Politikëbërësit së bashku me autoritetet shëndetësore duhet të zhvillojë në mënyrë efektive, shumë masa parandaluese për kontrollin e Talasemisë. Qeveria duhet të inkurajojë popullatën që të dhurojë e gjak sidomos gjeneratat e reja. Njerëzit që vuajnë nga Talasemia duhet të vizitojnë spitalet për marrjen e masave të duhura dhe të hershme parandaluese.

Një test i thjeshtë gjaku do të tregojë nëse jeni bartës. Kjo është bërë në mënyrë rutinore gjatë shtatëzënësisë dhe pas lindjes, por mund të kërkoni që të bëni testin në çdo kohë.
Njerëzit duhet të jenë të motivuar të bëjnë testin para martesës për të diagnostikuar sëmundjen e Talasemisë dhe gjithashtu të mbrojnë fëmijën që të trashëgojë nga një person te tjetri.


Pse është kaq i rendesishem transfuzioni i gjakut ?

Transfuzioni i gjakut është i domosdoshëm për jetën e një talasemiku sepse:

• U garanton indeve dhe organeve sasi të mjaftueshme oksigjeni.
• Ndihmon palcën e kockave për të mos u sforcuar në prodhimin e rruazave të kuqe në mënyrë që kockat të rriten normalisht.
• Parandalon ose pengon zmadhimin e shpretkës dhe sforcimin e organeve të tjera.

Prandaj jep dhe ti kontributin që te takon ,vrapo shpejt ,mos u kurse:


Dhuro gjak, shpёto jetё!

Pergatiti Dr.Erisela Dino

28/04/2021

👉Mitet dhe faktet rreth vaksinave COVID-19

💉💉Si mund ta di se cilat informacione të vaksinave COVID-19 janë të sakta?

Mund të jetë e vështirë të dihet se cilit burim informacioni mund t’i besoni. Para se të merrni në konsideratë informacionin e vaksinës në Internet, kontrolloni që informacioni të vijë nga një burim i besueshëm dhe të jetë azhurnuar rregullisht.

👶💉A është e sigurt për mua të marr një vaksinë COVID-19 nëse do të dua te bëj një fëmijë?

Po. Nëse jeni duke u përpjekur të mbeteni shtatzënë tani ose dëshironi të mbeteni shtatzënë në të ardhmen, mund të merrni një vaksinë COVID-19 kur njëra të jetë në dispozicion për ju.

Aktualisht nuk ka asnjë provë që vaksinimi COVID-19 shkakton ndonjë problem me shtatzëninë, përfshirë zhvillimin e placentës. Për më tepër, nuk ka asnjë provë se problemet e pjellorisë janë një efekt anësor i çdo vaksine, përfshirë vaksinat COVID-19.
Si të gjitha vaksinat, shkencëtarët po studiojnë vaksinat COVID-19 me kujdes për efektet anësore tani dhe do të vazhdojnë t'i studiojnë ato për shumë vite.

🧬🧬A do të më ndryshojë vaksina COVID-19 ADN-në time?

Vaksinat COVID-19 nuk ndryshojnë ose bashkëveprojnë me ADN-në tuaj në asnjë mënyrë.

Aktualisht ekzistojnë dy lloje të vaksinave COVID-19 që janë autorizuar dhe rekomanduar për përdorim :
-vaksinat dërguese të ARN (mARN)
-vaksinat vektoriale virale

Të dy vaksinat e ARN-së dhe vektorit viral COVID-19 japin udhëzime (material gjenetik) në qelizat tona për të filluar ndërtimin e mbrojtjes kundër virusit që shkakton COVID-19. Sidoqoftë, materiali nuk hyn kurrë në bërthamën e qelizës, e cila është vendi ku ruhet ADN-ja jonë. Kjo do të thotë që materiali gjenetik në vaksina nuk mund të ndikojë ose të ndërveprojë me ADN-në tonë në asnjë mënyrë. Të gjitha vaksinat COVID-19 punojnë me mbrojtjen natyrore të trupit për të zhvilluar në mënyrë të sigurt imunitetin ndaj sëmundjeve.

💉💉A eshte marrja e një vaksinë COVID-19 me detyrim?

Jo. Nëse një shtet apo qeveri lokale ose punëdhënës, për shembull, mund të kërkojë vaksinimin COVID-19 është një çështje e shtetit dhe e legjislacionit ne fuqi. Ju lutemi kontaktoni autoritetet shendetesore perkatese ne shtetin tuaj nëse keni pyetje të tjera në lidhje me procesin e vaksinimit te COVID-19

🧪🧪++Pas marrjes së një vaksine COVID-19, a do të testohem pozitiv për COVID-19 në një test viral?

Jo. Asnjë nga vaksinat e autorizuara dhe të rekomanduara COVID-19 nuk ju bën të dilni pozitivisht në testet virale, të cilat përdoren për të parë nëse keni një infeksion aktual.

Nëse trupi juaj zhvillon një përgjigje imune ndaj vaksinimit, i cili është qëllimi, ju mund të dilni pozitiv në disa teste të antitrupave. Testet e antitrupave tregojnë se keni pasur një infeksion të mëparshëm dhe se mund të keni një nivel mbrojtjeje ndaj virusit. Ekspertët aktualisht po shikojnë se si vaksinimi COVID-19 mund të ndikojë në rezultatet e testimit të antitrupave.

🤧🛌A mund të semurem me COVID-19 nga marrja e një vaksinë per COVID-19?

Jo. Asnjë nga vaksinat e autorizuara dhe të rekomanduara per COVID-19 aktualisht në zhvillim në botë nuk përmbajnë virusin e gjallë që shkakton COVID-19. Kjo do të thotë që një vaksinë COVID-19 nuk mund të ju bëjë të sëmureni me COVID-19.

Vaksinat COVID-19 i mësojnë sistemeve tona imune se si të njohin dhe luftojnë virusin që shkakton COVID-19. Ndonjëherë ky proces mund të shkaktojë simptoma, të tilla si ethe. Këto simptoma janë normale dhe janë shenja që trupi po ndërton mbrojtje kundër virusit që shkakton COVID-19

Zakonisht duhen disa javë që trupi të krijojë imunitet (mbrojtje ndaj virusit që shkakton COVID-19) pas vaksinimit. Kjo do të thotë se është e mundur që një person mund të infektohet me virusin që shkakton COVID-19 pak para ose menjëherë pas vaksinimit dhe akoma të sëmuret. Kjo pasi vaksina nuk ka pasur kohë të mjaftueshme për të siguruar mbrojtje.

Referenca CDC

Dr.E.Dino

17/04/2021

Dita botërore e Hemofilise| 17 prill 2020

Dita Botërore e Hemofilisë është një ditë ndërgjegjësimi ndërkombëtar për hemofiline dhe çrregullime të tjera të gjakderdhjes. Ajo mbahet çdo vit, më 17 Prill, data e ditëlindjes së Frank Schnabel, themeluesit të Federatës Botërore të Hemofilisë.

Që nga viti 1989, Dita Botërore e Hemofilisë është dita kur komuniteti i gjithe çrregullimeve të gjakderdhjes mblidhet për të festuar përparimet e vazhdueshme në trajtim, ndërsa ndërgjegjëson dhe sjell mirëkuptimin dhe vëmendjen për çështjet që lidhen me kujdesin e duhur për publikun e gjerë.

Hemofilia shpesh quhet "Sëmundja Mbretërore" sepse Mbretëresha Viktoria e Anglisë (1837-1901) ishte një bartëse e gjenit të hemofilisë dhe e kaloi sëmundjen te disa familje mbretërore.

Fëmija i tetë i Viktoria, Leopold, kishte hemofili dhe vuante nga hemorragji të shpeshta, të cilat u raportuan në Revistën Mjekësore Britanike në 1868. Leopold vdiq në moshën 31 vjeç nga një hemorragji trurit. Vajza e Leopoldit, Alice, ishte një bartëse dhe djali i saj, Viscount Trematon, lindi me hemofili. Viscount vdiq në 1928, nga një hemorragji e trurit e ngjashme me atë që vrau gjyshin e tij.

Por cfare eshte Hemofilia?

Hemofilia është zakonisht një sëmundje e trashëguar e gjakderdhjes, në të cilën gjaku nuk mpikset siç duhet. Kjo mund të çojë në gjakderdhje spontane, si dhe gjakderdhje pas lëndimeve ose operacioneve. Gjaku përmban shumë proteina të quajtura faktorë të koagulimit që mund të ndihmojnë për të ndaluar gjakderdhjen. Njerëzit me hemofili kanë nivele të ulëta të faktorit VIII (8) ose faktorit IX (9). Ashpërsia e hemofilisë që ka një person përcaktohet nga sasia e faktorit në gjak. Sa më e ulët të jetë sasia e faktorit, aq më e mundshme është që të ndodhë gjakderdhje e cila mund të çojë në probleme serioze shëndetësore.

Në raste të rralla, një person mund të zhvillojë hemofili më vonë në jetë. Shumica e rasteve përfshijnë njerëz të moshës së mesme ose të moshuar, ose gra të reja që kanë lindur kohët e fundit ose janë në fazat e mëvonshme të shtatëzanisë. Kjo gjendje shpesh zgjidhet me trajtimin e duhur.

Kush preket?

Hemofilia ndodh në rreth 1 nga çdo 5,000 lindje meshkuj. Hemofilia A është rreth katër herë më e zakonshme se hemofilia B, dhe rreth gjysma e të prekurve kanë formën e rëndë. Hemofilia prek njerëzit nga të gjitha grupet racore dhe etnike.

Shkaqet

Hemofilia shkaktohet nga një mutacion ose ndryshim, në një nga gjenet X. Ky ndryshim ose mutacion mund të parandalojë që proteina e mpiksjes të funksionojë siç duhet ose të mungojë krejtesisht. Këto gjene janë të vendosura në kromozomin X. Meshkujt kanë një kromozom X dhe një Y (XY) dhe femrat kanë dy kromozome X (XX). Meshkujt trashëgojnë kromozomin X nga nënat e tyre dhe kromozomin Y nga baballarët e tyre. Femrat trashëgojnë një kromozom X nga secili prind.
Kromozomi X përmban shumë gjen që nuk janë të pranishëm në kromozomin Y. Kjo do të thotë që meshkujt kanë vetëm një kopje të shumicës së gjeneve në kromozomin X, ndërsa femrat kanë 2 kopje. Kështu, meshkujt mund të kenë një sëmundje si hemofili nëse trashëgojnë një kromozom të prekur X që ka një mutacion qoftë në gjenin e faktorit VIII ose në faktorin IX. Femrat gjithashtu mund të kenë hemofili, por kjo është shumë më e rrallë. Në raste të tilla të dy kromozomet X preken ose njëra preket dhe tjetra mungon ose joaktive. Në këto femra, simptomat e gjakderdhjes mund të jenë të ngjashme me meshkujt me hemofili.

Një femër me një kromozom X të prekur është një "bartëse" e hemofilisë. Ndonjëherë një femër që është bartëse mund të ketë simptoma të hemofilise.
Edhe pse hemofilia zhvillohet në familje, disa familje nuk kanë histori paraprake të anëtarëve të familjes me hemofili. Ndonjëherë, ka femra bartëse në familje, por nuk ka djem të prekur, thjesht rastësisht. Sidoqoftë, mund te ndodhe qe foshnja me hemofili është e para në familje që preket me një mutacion në gjen për faktorin e koagulimit.

Shenja dhe simptoma

Shenjat e zakonshme të hemofilisë përfshijnë:

• Gjakderdhje në artikulacione (Kyce apo nyje). Kjo mund të shkaktojë ënjtje dhe dhimbje ose shtrëngim në nyje; shpesh prek gjunjët, bërrylat dhe nyjet e këmbëve.
• Gjakderdhje në lëkurë (e cila është mavijosje) ose muskul dhe indin e butë duke shkaktuar ate që gjaku quhet hematoma.
• Gjakderdhja e gojës dhe mishrave dhe gjakderdhja që vështirë të ndalet pasi të keni humbur një dhëmb.
• Gjakderdhje pas cirkumsicion (operacioni i kryer tek bebet mashkullore për të hequr kapuçin e lëkurës, të quajtur lafshë, qe mbulon kokën e pen*sit).
• Gjakderdhje pasi keni bere injeksione apo shpime, siç janë vaksinimet.
• Gjakderdhje në kokën e një foshnje pas një lindje të vështirë.
• Gjaku në urinë ose jashtëqitje.
• Gjakderdhje hundësh të shpeshta dhe të vështira për t'u ndalur.



Dr. Erisela Dino

Referencat WFH ,CDC

06/04/2021

Jeni duke kërkuar për 1 test ? 🦠🧪💉🔬
Përpara se të kërkoni 1 test, është e rëndësishme të dini saktësisht ç’lloj testi ju nevojitet.

👉RT-PCR & testet e antigjenit tregojnë nëse e keni virusin TANI.
👉Testet e antitrupave tregojnë nëse keni pasur virus NË TË SHKUARËN.

•