17/02/2026
Depresioni klinik përkufizohet si një çrregullim afektiv që karakterizohet nga humor i ulët, humbje interesi për aktivitete të zakonshme, ndryshime në oreks dhe gjumë, si dhe ulje e energjisë
Studime shkencore tregojnë se depresioni lidhet me:
• Reduktim të volumit të hipokampit
• Ulje të faktorëve neurotrofikë si BDNF
• Disfunksion të korteksit prefrontal (sidomos dorsolateral)
• Hipereaktivitet i amygdalës
• Dobësim i lidhjeve funksionale midis rrjeteve të kontrollit kognitiv dhe atyre emocionale
Këto ndryshime përfaqësojnë një ngurtësim të rrjeteve neurale, ku truri "ngulitet" në modele të përsëritura negative të përpunimit emocional dhe kognitiv.
Neuroplasticiteti është aftësia e trurit për të riformuar këto rrjete përmes përvojës, mësimit dhe ndërhyrjeve terapeutike.
Mekanizmi teorik i BWRT dhe lidhja me neuroplasticitetin
BWRT është një terapi e fokusuar në ndërhyrjen para aktivizimit të plotë emocional të një kujtimi apo skeme negative. Punon në nivelin e përpunimit të pavetëdijshëm të stimujve.
Në aspektin biologjik lidhet me:
a) Ndërprerjen e rrugëve automatike amygdala - korteks
Amygdala aktivizohet shumë shpejt në përgjigje të stimujve emocionalë. BWRT synon të ndërhyjë përpara se ky cikël të përforcohet plotësisht, duke:
• Reduktuar fuqizimin e lidhjeve sinaptike maladaptive
• Lehtësuar krijimin e përgjigjeve të reja më adaptuese
Ky proces përputhet me parimin e " Neuronet që aktivizohen së bashku, lidhen së bashku " duke ndryshuar aktivizimin e përsëritur, ndryshohet rrjeti.
b) Rekonsolidimi i kujtesës
Kujtimet emocionale bëhen të përkohshme të paqëndrueshme kur riaktivizohen dhe mund të modifikohen përpara se të rikonsolidohen.
BWRT, punon në momentin e riaktivizimit të përfaqësimeve të brendshme, duke:
• Ndikuar në procesin e rikonsolidimit
• Lejuar zëvendësimin e një përgjigjeje emocionale maladaptive me një tjetër më funksionale
c) Aktivizimi i korteksit prefrontal
Ndërhyrjet terapeutike që përfshijnë riformulim kognitiv dhe përpunim të drejtuar nga vemtëdija rrisin aktivizimin e korteksit prefrontal dorsolateral, i cili:
• Inhibon hiperaktivitetin e amygdalës
• Përmirëson kontrollin emocional
• Forcon rregullimin top-down
Në këtë kuptim, BWRT ndërhyn në rritjen e kontrollit ekzekutiv mbi përgjigjet emocionale automatike.
3. Pse BWRT është veçanërisht relevante në depresion?
Depresioni karakterizohet nga:
• Mendime të vazhdueshme negative (Rumination kronik)
• Vetëvlersim i ulët
• reagime emocionale automatike ndaj stimujve të përditshëm
Këto janë modele të fortifikuara neurale dhe BWRT, duke punuar në nivelin e përgjigjeve automatike synon:
• Të ndërpresë ciklin e përsëritjes sinaptike
• Të krijojë lidhje të reja adaptuese
• Të reduktojë përforcimin e rrjeteve depresogjene