04/05/2026
🔵 Մելանոմայի համաշխարհային օր
🟠 Մելանոմայի համաշխարհային օրվա նպատակն ու նշանակությունը
🔹 Յուրաքանչյուր տարի մայիս ամսվա առաջին երկուշաբթի օրը (2026 թվականին՝ մայիսի 4-ին) նշվում է Մելանոմայի համաշխարհային օրը (World Melanoma Day)։ Այս նախաձեռնությունը մեկնարկել է որպես մաշկի առողջության պահպանմանն ուղղված գլոբալ արշավ, որի նպատակն է բարձրացնել հանրային իրազեկվածությունը մելանոմայի՝ մաշկի քաղցկեղի ամենաագրեսիվ տեսակի վերաբերյալ։ Օրվա շրջանակներում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման բացասական ազդեցությանը, արհեստական արևայրուքի (սոլյարիների) վտանգներին և կանխարգելիչ հետազոտությունների՝ սքրինինգների կարևորությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս հայտնաբերել խնդիրը վաղ փուլերում։
🔷 Բժշկական ակնարկ և գլոբալ վիճակագրություն
🔸 Մաշկի գունակ արտադրող բջիջներից ձևավորվող ուռուցքային հիվանդությունները հանդիսանում են լուրջ մարտահրավեր ժամանակակից բժշկության համար։ Թեև մելանոման կազմում է մաշկի բոլոր չարորակ հիվանդությունների ընդամենը 1%-ը, այն համարվում է ամենամահաբերը՝ արագ մետաստազավորման և ագրեսիվ ընթացքի պատճառով։ Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալների՝ վերջին տասնամյակներում մելանոմայով հիվանդացության ցուցանիշներն ամբողջ աշխարհում ունեն աճման միտում, ինչը պայմանավորված է թե՛ բնապահպանական գործոններով, թե՛ բնակչության վարքագծային առանձնահատկություններով։
🟠 Գիտականորեն հաստատված է, որ մելանոման ոչ միշտ է հնարավոր կանխարգելել, սակայն հանրային իրազեկվածության մակարդակի բարձրացումը և մաշկի պարբերական հետազոտությունները զգալիորեն նվազեցնում են մահացության ռիսկերը։ Հատկապես կարևորվում է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից պաշտպանվելու մշակույթի ձևավորումը, քանի որ այն հանդիսանում է մելանոմայի զարգացման կառավարելի ռիսկի գործոններից մեկը։ Միջազգային այս օրվա շրջանակներում իրականացվող իրազեկման ծրագրերն ուղղված են մաշկի առողջության նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորմանը և հիվանդության վաղ հայտնաբերման մեխանիզմների հզորացմանը։
