26/02/2026
«ԿԱԿՏՈՒՍ» 🌵
🔱 ԳՐԱՖԻԿԱԿԱՆ ՄԵԹՈԴԻԿԱ
«ԿԱԿՏՈՒՍ» 🌵
🔱 ԳՐԱՖԻԿԱԿԱՆ ՄԵԹՈԴԻԿԱ
ℹ️ Այս մեթոդիկան նախատեսված է 3 տարեկանից բարձր երեխաների հետ աշխատելու համար: Այն կարելի է կիրառել նաև դեռահասների և մեծահասակների հետ: Այս մեթոդիկայի շնորհիվ հնարավոր է հասկանալ երեխայի (և մեծահասակի) հուզական վիճակը, նշել ագրեսիայի առկայությունը, դրա ուղղվածությունն, ինտենսիվությունը և այլն:
✍🏻 Առաջադրանք.
🖼️ Սպիտակ թղթի վրա նկարիր կակտուս՝ այնպիսին, ինչպիսին դու ես պատկերացնում։
❗Նկարելու ընթացքում լրացուցիչ հարցեր կամ բացատրություններ չեն թույլատրվում:
📝 Անհրաժեշտ նյութեր.
Հետազոտության ընթացքում փորձարկվողին տրվում է A4 ֆորմատի սպիտակ թուղթ և հասարակ սև մատիտ (HB կարծրությամբ): Կարելի է նաև օգտագործել Լյուշերի թեստին հատուկ 8 գույներից կազմված մատիտներ, որոնց դեպքում արդյունքների մեկնաբանության ժամանակ հաշվի են առնվում նաև այդ գույների լյուշերյան բնութագրերը:
❓ Հարցեր նկարչությունից հետո.
✅ Նկարն ավարտելուց հետո երեխային կարելի է տալ լրացուցիչ հարցեր, որոնք կօգնեն ավելի ճշգրիտ հասկանալ նկարի իմաստը.
1️⃣ Սա տնայի՞ն թե վայրի կակտուս է:
2️⃣ Կակտուսը շա՞տ փշոտ է: Կարելի՞ է դիպչել նրան:
3️⃣ Կակտուսին դո՞ւր է գալիս, երբ նրան խնամում են, ջրում, պարարտացնում:
4️⃣ Կակտուսը միայնա՞կ է աճում, թե՞ որևէ այլ բույսի հարևանությամբ: Եթե կողքին այլ բույս էլ է աճում, ապա ի՞նչ բույս է դա:
5️⃣ Երբ կակտուսը մեծանա, ինչպե՞ս այն կփոխվի (փշեր, չափ, ճյուղեր):
💡 Մեկնաբանություն.
Մեկնաբանության ժամանակ հաշվի են առնվում բոլոր գրաֆիկական մեթոդներին բնորոշ տվյալները՝ նկարի տարածական տեղակայումը, չափը, գծերի բնութագիրը, մատիտի սեղման ուժգնությունը: Բացի այդ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում այս մեթոդիկային բնորոշ ցուցանիշներին. կակտուսի պատկերը (վայրի, սենյակային, պարզունակ, մանրամասն նկարված և այլն), փշերի բնութագիրը (չափը, դասավորությունը, քանակը):
🖼️ Նկարում կարող են արտացոլվել հետազոտվողի հետևյալ անձնային որակները. ⤵️
😡 Ագրեսիա. փշերի առկայություն: Երկար, սուր, միմյանց մոտ տեղակայված փշերը վկայում են բարձր ագրեսիվության մասին:
⚡ Իմպուլսիվություն. կտրուկ գծեր, մատիտով գծերն արված են ուժեղ սեղման արդյունքում։
🎯 Եսակենտրոնություն, առաջնորդ լինելու ձգտում. խոշոր չափսի նկար թղթի կենտրոնում:
😣 Անվստահություն, կախվածություն. փոքր չափսի նկար թղթի ներքևի մասում:
💃🏻 Ցուցադրականություն. կակտուսի վրա նկարված լրացուցիչ արտահայտիչ տարրեր։
🔒 Գաղտնիություն, զգուշավորություն. կակտուսի եզրագծի երկայնքով կամ ներսում զիգզագների առկայություն։
🤩 Լավատեսություն. վառ գույների կիրառում, «ուրախ» կակտուսներ (գունավոր մատիտներով տարբերակի դեպքում):
😱 Տագնապայնություն. մուգ գույների կիրառում (գունավոր մատիտներով տարբերակի դեպքում), շտրիխավորումներ կակտուսի ներսի հատվածում:
👒 Կանացիություն. զարդարանքների, ծաղիկների փափուկ գծերի ու ձևերի առկայություն:
👥 Էքստրավերսիա. նկարում կակտուսի կողքին այլ կակտուսների, բույսերի կամ ծաղիկների առկայություն:
😶 Ինտրովերսիա. նկարում միայն մեկ կակտուս է պատկերված:
👨👩👧 Ընտանեկան պաշտպանության ձգտման և ընտանեկան միասնականության զգացման առկայություն. կակտուսը պատկերված է ծաղկամանի մեջ՝ որպես սենյակային բույս:
🙍🏻♀️ Միայնակության զգացում, ընտանեկան պաշտպանության ձգտման և ընտանեկան միասնականության զգացման բացակայություն. վայրի, «անապատային» կակտուս:
⚠️ Ուշադրություն.
Եվս մեկ անգամ ուզում եմ ուշադրություն հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ անհրաժեշտ է չափազանց զգույշ մոտենալ թեստի արդյունքների մեկնաբանմանը: Բացի նկարչական հմտություններից, մանկական պատկերացումներից ու տարիքային առանձնահատկություններից՝ նկարի վրա կարող են ազդել նաև այլ գործոններ (օրինակ՝ երեխայի տանն առկա կոնկրետ տեսակի կակտուսի առկայությունը, վերջերս կարդացած ինչ-որ գիրք անապատային կակտուսների մասին և այլն)։
Այս թեստը, ինչպես նաև գրաֆիկական այլ մեթոդներ, արդյունավետ են միայն հոգեբանական դասական մեթոդների հետ համակցված կիրառման դեպքում:
⚠️ Հ.Գ.՝ մեթոդիկայի արդյունքում ստացված տեղեկատվությունը համարվում է հուսալի, երբ այն իրականացվում է միայն համապատասխան մասնագիտական կրթություն ունեցող հոգեբանի կողմից, հատուկ պայմաններում և թեստավորման համար նախատեսված հատուկ պարագաներով։
📚 Գրականություն.
Панфилова М,А. "Игротерапия общения: Тесты и коррекционные игры". Практическое пособие для психологов, педагогов и родителей. -М.: «ИздательствоГНОМиД», 2001. — 160 с. (В помощь психологу)
#հոգեբանություն #հոգեբան #թեստ