25/03/2026
Արմեն Ջիվանյան
Պատմվածքի և լուսանկարի հեղինակ՝ 44-օրյա պատերազմի մասնակից Նարեկ Վարդանյան
Գեղարքունիքի մարզի Վերին Գետաշեն գյուղում բարի օր է բացվել։ Արմենը վերցնում է բահն ու գնում կարտոֆիլի դաշտը վարելու, դժվարությամբ, անտանելի ցավերով դաշտը վարում-ցանում, հողին պահ տալիս իր ընտանիքի ապրուստը։
«Մարտունու շրջանի վերին Գետաշեն գյուղում եմ ծնվել։ Մայրս Սասունից էր, հայրս՝ Ալաշկերտից, եղեռնի տարիներին են գաղթել, հաստատվել վերին Գետաշենում։ Դեռ շատ փոքր էի, բայց աղոտ հիշում եմ. մայրս իր անուշ ու խրոխտ ձայնով հայրենասիրական երգեր էր երգում ինձ քնեցնելիս, Սասունի քաջերից, մեր ֆիդայիներից էր պատմում։ Իսկ երբ տառերը սովորեցի ինքս սկսեցի կարդալ մեր պատմավեպեն ու պատմությունը»,- պատմում է Արմենը։
Դեռ դպրոցում էր սովորում, երբ սկսվեց ղարաբաղյան առաջին պատերազմը՝ «գյուղից պոստեր տղերքին սնունդ, սիգարետ էին տանում մեր գյուղացիները։ Մի անգամ կարողացա համոզել ինձ էլ պոստեր տանեն։ Միանգամից սիրահարվեցի մեր սարերին, ֆիդայիների զենքերին։ Չնայած փոքր տարիքիս, այնուամենայնիվ ջոկատներից մեկը ընդունեցին (դժվարությամբ) »։
Մի քանի շրջաններում մասնակցում էր ինքնապաշտպանական մարտերին՝ մոր սովորեցրած ֆիդայական երգերը երգելով, երբ Հորադիզ կայարանը պաշտպանելիս ծանր վիրավորվեց։ Մինամյոտի արկի բեկորները վնասել էին մարմնի աջ կողմը, մեջքը։ Հրաշքով ողջ էր մնացել, բայց մեջքի բեկորներն ու ծանր կոնտուզիան արեցին իրենց սև գործը՝ Արմենը անկողնուն գամվեց։ Մի քանի վիրահատություններն ու բժիշկների ջանքերը ապարդյուն չեղան՝ Արմենը քիչ- քիչ ոտքի էր կանգնում։
«Կազդուրվելուց հետո ամուսնացա։ Երջանիկ էի, երեխա ունեինք։ Բայց իմ կյանքում ոչինչ հեշտ չի ստացվում։ Կինս չէր ուզում մեր գյուղում ապրել, ես էլ ծնողներիս չէի կարող թողնել այլ տեղ ապրել, արդյունքում բաժանվեցինք»,- պատմում է Արմենը։ «Միշտ կարևորել եմ հայրենիքին օրինապահ ու հայրենասեր քաղաքացիներ պարգևելու ու դաստիարակելու գործը»: Արմենը տարիներ անց նորից ամուսնացավ ու երեք երեխա ունեցան։
Արմենը որպես փորձառու զինվորական միշտ հայրենիքի պաշտպանության համար խիստ անհրաժեշտ պահերին առաջնագիծ էր գնում՝ զինվորի կողքին լինելու՝ կատարելով անհնարին թվացող մարտական խնդիրներ։ 2020թ.-ն էլ բացառություն չէր, թողներով մանկահասակ երեխաներին ու ընտանիքը Արմենը Քարավաճառ է գնում՝ որպես վերին Գետաշեն գյուղի ջոկատի հրամանատար։ «44-օրյա պատերազմին էլ մի շարք վերքերով ու սպիներով տուն գնացի»,- պատմում է Արմենը։ Պատերազմից հետո հայրենիքի պաշտպանությանը մասնակցելու երկարամյա նվիրումի համար Արմենը պարգևատրվեց մի շարք մեդալներով և հերթական զինվորական կոչումով։ Արմենին հարցնում եմ՝ ի՞նչ զինվորական կոչում ունես։ Ասում է՝ զինվոր, իմ միակ կոչումը միշտ հայկական բանակի զինվորն է եղել։
Արմենը այժմ Զինվորի տան շահառուն է։ Պարբերաբար Զինվորի տանը վերականգողական բուժում է ստանում, որպեսզի կարողանա աշխատել, իր բազմանդամ ընտանիքը կերակրել և անհրաժեշտության դեպքում հայրենիքի պաշտպանությանը մասնակցել։
