27/01/2026
"Sağlam olun" rubrikasında bu dəfə əl-ayaq-ağız xəstəliyi: uşaqlarda geniş yayılmış Enterovirus infeksiyası ilə bağlı suallara Şirvan Şəhər Mərkəzi Xəstəxanasının həkim-infeksionisti Xəyalə Ağayeva aydınlıq gətirib.
O bildirdi ki, əl-ayaq-ağız xəstəliyi (Hand, Foot and Mouth Disease – HFMD) Enterovirus cinsinə aid, Picornaviridae ailəsindən olan Koksakivirus tərəfindən törədilən yoluxucu xəstəlikdir. Xəstəlik dünya miqyasında geniş yayılmışdır; daha çox yaz və payız aylarında müşahidə olunsa da, ilboyu rast gəlinə bilər. İnsanlar xəstəliyin yeganə təbii rezervuarıdır.
Virus əsasən fekal–oral yol (çirklənmiş əllər, oyuncaqlar) və tənəffüs yolu (asqırma, öskürək) ilə ötürülür. Yoluxma uşaq kollektivlərində, oyun mərkəzlərində, uşaq evləri və sığınacaqlarda, eləcə də qocalar evlərində daha sıx müşahidə olunur.
Xəstəlik daha çox uşaqlar arasında yayılır və adətən yüngül gedişlidir. Qızdırma olmaya bilər və ya subfebril xarakter daşıyır (bədən temperaturu adətən 38°C-dən yüksək olmur). Xəstələrdə ağız boşluğunun selikli qişasında (dodaqlar, dil, əsnək, damaq) yayılmış, ağrılı, 4–8 mm ölçüdə, bəzən xoralaşa bilən vezikullar müşahidə olunur ki, bu da qidalanmanın pozulmasına səbəb ola bilər.
Əllərdə və barmaqlarda, ovuc içində, ayaqlarda və ayaq altında, eləcə də omba, qasıq və cinsiyyət nahiyəsində 3–7 mm ölçüdə, bəzən ağrılı və qaşınan səpgilər yaranır. Səpgilər makulopapulyoz, vezikulyoz və ya pustulyoz xarakterli ola bilər. Onlar adətən bir həftə ərzində spontan sağalır; vezikullardan sonra qabıqlanma və dərinin soyulması müşahidə edilə bilər.
Xəstəliyin spesifik antiviral müalicəsi mövcud deyil, müalicə əsasən simptomatikdir. Bəzən əl-ayaq-ağız xəstəliyi suçiçəyi və digər səpgili xəstəliklərlə qarışdırıla bilər. Dəqiq diaqnozun qoyulması, ağırlaşmaların qarşısının alınması və məsləhət üçün həkimə müraciət etmək vacibdir.
