01/05/2026
Travma tetikləndikdə insan çox vaxt bunu “birdən gələn narahatlıq” kimi yaşayır. Heç bir real təhlükə yoxdur, amma bədən sanki təhlükə içindəymiş kimi reaksiya verir. Bu vəziyyət çaşdırıcıdır, çünki məntiq deyir ki, hər şey qaydasındadır, amma hisslər tamam fərqli olur.
Bunun səbəbi ondadır ki, travma yalnız xatirə kimi qalmır. O, sinir sistemində də iz buraxır. Travmatik hadisə zamanı beyin bunu adi bir yaddaş kimi yox, “təhlükə siqnalı” kimi saxlayır. Sonradan həmin hadisəni xatırladan ən kiçik detal — bir səs, bir söz, bir mühit — bu reaksiyanı yenidən aktivləşdirə bilər.
Bu anlarda bədən avtomatik reaksiya verir: ürək sürətlənir, nəfəs dəyişir, bədəndə gərginlik artır, bəzən ani qorxu hissi yaranır. Eyni zamanda zehin də təsirlənir — düşüncələr qarışır, “nəsə p*s olacaq” hissi yaranır və insan özünü təhlükədə kimi hiss edir. Bəzən isə bu o qədər güclü olur ki, sanki keçmiş hadisə yenidən yaşanır.
Bu reaksiyalar zəiflik deyil. Bu, bədənin səni qorumağa çalışmasının nəticəsidir. Sadəcə problem ondadır ki, bədən keçmişlə indini hər zaman ayırd edə bilmir.
Belə anlarda əsas məqsəd bu hisslərlə mübarizə aparmaq yox, bədənə “indi təhlükəsizsən” mesajını verməkdir. Nəfəsi yavaşlatmaq, ətrafa fokuslanmaq və özünü indiki ana qaytarmaq kömək edə bilər.
Əgər bu hallar tez-tez təkrarlanırsa, psixoloq dəstəyi ilə sinir sistemi tədricən yenidən tənzimlənə bilər.
Unutma:
Bu reaksiyalar sənin zəif olduğun anlamına gəlmir.
Bu, sadəcə bədəninin səni qorumağa çalışmasıdır.
📍Səməd Vurğun 244
SMM
milvusinkisafmerkezi
