16/12/2025
İnsanın inandığı bir şeylə zidd düşən məqamları qəbul etməsi çətin bir işdir. Buna görə də inancımıza zidd düşən fikirləri çox vaxt qəzəblə qarşılayır, bunu deyən insanlara qarşı düşmənlik bəsləyə bilirik. Bəzən bu aqressiya alçaltma yolu ilə də boşaldıla bilir.
Psixoterapevt olaraq elmi əsaslı üsullarla işləməyin önəmindən danışanda, bəzən kolleqalarımdan bəzilərinin qəzəbinə tuş gəlirəm. Anlayıram — uzun illər inanılan bir yanaşmaya zidd bir iddia eşitmək xoş deyil. Ancaq psixoterapiya edən şəxslər üçün qazanılması ən vacib xüsusiyyətlərdən biri bu mexanizmləri tək pasiyentlərində yox, özlərində də tanıya bilməkdir.
Ümumiyyətlə, istənilən sahədə akademik araşdırma bacarıqları qazanmış insanlar elmi olanın nəyə görə daha etibarlı istinad nöqtəsi olduğunu bilirlər. Heç bir üsul möcüzə yaratmazkən, inancın gücü ilə qısa vədədə sağalma vəd etmək zərərvericidir.
Oxşar təcrübəni yeni məzun olduğum illərdə mən də yaşamışam. Bir çox psixologiya tələbəsi kimi psixoanalizdən valeh olmuşdum. Buna görə də çox inandığım psixoanalizi gücdən sala biləcək hər hansı yanaşmaya, eləcə də Koqnitiv Terapiya ilə bağlı edilən kiçiltmələrə qoşulur, içimdə onu ucaldanlara qarşı qəzəb hiss edirdim.
Bu, terapiya otağında bir şeyi aydın şəkildə gördüyüm zaman dəyişdi: insanlar dərin analizlər edərkən bundan zövq almırdılar, sadəcə sağalmaq istəyirdilər. Bəzən isə bu “eşib-qazmalar” onların əzabını davam etdirirdi. Məhz bu səbəbdən CBT-ni daha dərindən öyrənməyə qərar verdim. Gördüyüm mənzərə o oldu ki, əslində inanmaq istəmədiyim üçün, görmək istəmədiyim üçün, nə qədər faydalı ola biləcəyinə dair məlumatları qaçırmışam.
Əslində terapiya yanaşmalarının təməli bir-birindən çox da fərqli deyil və heç birinə aşiq olmaq, ya da düşmən kəsilmək lazım deyil. Əgər hədəfim intellektual görünmək, özümü insanlardan üstün hiss etmək və ya möcüzələrlə yadda qalmaq deyilsə, hər terapiya yanaşmasının faydalı olduğu sübut edilmiş tərəflərindən yararlana bilərəm.
Mənim üçün yeganə qırmızı xətt xürafələrin və metafizik anlayışların terapiya adı altında təqdim edilməsidir. İnsanlar istədiklərinə inanmaqda sərbəstdirlər. Ancaq bunların psixoterapiya adı altında edilməsi artıq peşədən sui-istifadədir.
