24/12/2025
Wist je dat de kerstman eigenlijk teruggaat op oude volksverhalen over Odin?
Lang vóór de kerstman bestond, geloofden mensen in Noord-Europa dat Odin, de oppergod uit de Noorse mythologie, tijdens de donkere winternachten door de lucht reed op zijn achtbenige paard Sleipnir. Hij leidde de beroemde Wilde Jacht, een stoet van geesten & ruiters die door de nacht trokken.
Niet om angst te zaaien, maar om orde & wijsheid te brengen in een tijd van kou & duisternis. Zijn raven Hugin & Munin vlogen altijd voorop en vertelden hem alles wat ze zagen. Zo hield Odin toezicht & beschermde hij de wereld, terwijl hij ook de daden van mensen observeerde.
Kinderen leerden in die tijd braaf te zijn. Ze leerden respect voor elkaar te hebben, voor het leven & voor de wereld om hen heen. Ze zetten hun schoenen bij het vuur & legden er hooi of wortels in voor Sleipnir. Volgens het volksverhaal liet Odin soms een klein geschenk achter. Of een zegen. Of simpelweg bescherming.
Rond Yule, het keerpunt van het jaar, kreeg Odin een andere gedaante: die van wachter van het terugkerende licht. Wanneer de dagen op hun donkerst waren, herinnerde hij de mensen eraan dat het licht nooit verdwijnt — het keert altijd terug. Groen werd in huis gehaald, vuren werden aangestoken. Niet om de nacht te verdrijven, maar om haar te eren.
Kerstmis, of Yule, was van oorsprong geen luid feest. Het was een stil, nachtelijk moment. Een keerpunt in het jaar, waarin het donker op zijn diepst is & het licht net begint terug te keren. Precies daarom werd deze periode zo heilig. Niet omdat alles licht was, maar omdat hoop bleef bestaan, zelfs wanneer ze nauwelijks zichtbaar was — de hoop dat het licht opnieuw geboren wordt vanuit het donkerste.
Deze oude verhalen zijn nooit verdwenen. Ze zakten dieper weg onder lagen van tijd, geloof & traditie — om later terug te keren in een vorm die we vandaag kennen als Kerstmis. De winterreiziger bleef. De nachtelijke tocht bleef. Het idee dat iemand waakt terwijl de wereld slaapt, bleef ook. Alleen veranderde het gezicht van het verhaal. De strenge god Odin werd een vriendelijke figuur. De jacht werd een zachte reis. Wat ooit wijsheid & orde bracht, werd warmte, zorg & gulheid.
Toen het christendom zich verspreidde, verdwenen deze verhalen niet. Ze veranderden van vorm. Odin werd geen god meer, de essentie ervan bleef wel bestaan. Het verhaal leefde voor int Sint-Nicolaas — een echte man, een bisschop uit de vierde eeuw, bekend om zijn zorg voor kinderen & armen.
De nachtelijke reiziger bleef. De winterwachter ook. Alleen kreeg Odin een menselijk gezicht.
Eeuwen later namen Europese immigranten al deze lagen van betekenis mee naar Amerika. Daar groeide Sint-Nicolaas uit tot Santa Claus. Het beroemde gedicht A Visit from St. Nicholas gaf hem vaste contouren: hij reisde ’s nachts, bracht geschenken & bewoog zich door de lucht. Het waren oude Noorse symbolen, in een nieuwe taal. Dit verhaal keerde uiteindelijk in de twintigste eeuw terug naar Europa. Het paard werd een slee met rendieren, verwijzend naar het noorden. De Wilde Jacht werd een feestelijke tocht. De duisternis verloor haar dreiging & werd een achtergrond voor licht.
Santa Claus kennen we allemaal wel als reclamefiguur, echter is het geen reclamefiguur. Hij is de echo van Odin. De nachtelijke reiziger, de winterwachter, de stille gever. In de jaren dertig kreeg hij zijn iconische beeld van Coca-Cola: een vrolijke, ronde man in rood, met witte bontafwerking & een vriendelijke glimlach.
Het was marketing, ja — maar geen uitvinding. Het gaf alleen een gezicht aan iets dat al eeuwen bestond. Het rode pak versterkte het merk, maar straalde ook dezelfde warmte uit die Odin & Sint-Nicolaas al eeuwen symboliseerden.
Zo is Santa Claus meer dan een reclame-icoon. Hij is een verhaal dat zich aanpast, een oeroud archetype dat blijft reizen door tijd & cultuur. Hij herinnert ons eraan dat licht niet altijd zichtbaar hoeft te schijnen om er te zijn, dat geven een daad van liefde is & dat zelfs in de donkerste nacht iemand waakt.
Maar onder al die lagen blijft één boodschap onveranderd:
- Wie ben je wanneer het donker is?
- Wie ben je wanneer niemand kijkt?
- Hoe ga je om met elkaar wanneer de wereld stiller wordt?
Misschien vieren we met Kerstmis meer dan we denken. Misschien eren we geen figuur, geen god, geen man in rood — maar een oeroud idee: dat er in elke winter een wachter is, dat vriendelijkheid een kracht is, en dat aandacht & zorg het verschil maken wanneer het donker wordt.
Het thema van Kerstmis is nog steeds het oeroude thema: aandacht hebben voor elkaar wanneer het donker is. Stilstaan bij wat echt telt wanneer de wereld vertraagt. Geven, niet vanuit overvloed, maar vanuit verbondenheid. Het geven van cadeaus is geen uitvinding van de moderne tijd. Het is een echo van een oud gebaar: iets achterlaten in de nacht, zonder gezien te worden. Een teken dat je niet alleen bent. Dat er over je gewaakt wordt. Dat zelfs in de donkerste periode iets zachts kan ontstaan.
Misschien is dat wel de kern van Kerstmis. Niet de figuur in rood. Niet de versiering. Maar het oeroude idee dat licht niet schreeuwt — het verschijnt stil, precies op het juiste moment. Het oude verhaal van Odin leeft over heel de wereld voort. Niet als mythe, maar als herinnering. Elke keer wanneer we met Kerst kiezen voor zachtheid, voor aandacht, voor elkaar.
© Energy-Health
