25/03/2026
25 Μαρτίου 1821 🇬🇷
Κατά την περίοδο της Επανάστασης,
η οδοντιατρική φροντίδα δεν ήταν επιστημονική ειδικότητα, αλλά μια «πρακτική ανάγκης» που ασκούνταν κάτω από δύσκολες συνθήκες.
Ακολουθούν μερικά ενδιαφέροντα γεγονότα για εκείνη την εποχή:
1. Οι «Οδοντογιατροί» της εποχής
Δεν υπήρχαν πτυχιούχοι οδοντίατροι. Τις οδοντιατρικές επεμβάσεις (που σχεδόν πάντα περιορίζονταν στην εξαγωγή) αναλάμβαναν:
- Οι πρακτικοί γιατροί (Κομπογιαννίτες):
Περιπλανώμενοι θεραπευτές που χρησιμοποιούσαν βότανα.
- Οι κουρείς (μπαρμπέρηδες): Ήταν οι «χειρουργοί» της καθημερινότητας. Εκτός από το κούρεμα, έκαναν αφαιμάξεις και έβγαζαν δόντια.
- Οι σιδηρουργοί: Λόγω των εργαλείων τους, συχνά καλούνταν να βγάλουν πολύ «γερά» δόντια που απαιτούσαν ωμή δύναμη.
2. Η έλλειψη αναισθησίας
Αυτή ήταν η πιο σκληρή πραγματικότητα. Η έννοια της τοπικής αναισθησίας ήταν άγνωστη. Για να αντέξει ο ασθενής τον πόνο της εξαγωγής, χρησιμοποιούσαν:
- Ρακί ή κρασί: Μεγάλες ποσότητες αλκοόλ για να «μουδιάσει» ο οργανισμός.
- Φυτικά γιατροσόφια: Χρήση οπίου (σε σπάνιες περιπτώσεις) ή βοτάνων όπως ο μανδραγόρας.
- Καθαρή σωματική βία: Συχνά χρειάζονταν δύο-τρία άτομα για να κρατούν ακίνητο τον ασθενή.
3. Τα εργαλεία.
Τα εργαλεία ήταν πρωτόγονα και συχνά κατασκευασμένα από σιδηρουργούς.
Το πιο διαβόητο εργαλείο ήταν η «σκύλα» (οδοντάγρα), μια τσιμπίδα που άρπαζε το δόντι. Επειδή δεν υπήρχε αποστείρωση, οι μολύνσεις μετά την εξαγωγή ήταν συχνές και συχνά θανατηφόρες.
4. Η στοματική υγιεινή των Αγωνιστών.
Οι αγωνιστές του '21 δεν είχαν οδοντόβουρτσες.
Η φροντίδα των δοντιών
γινόταν με:
- Κλαδιά δέντρων.
Μασούσαν την άκρη από μαλακά κλαδιά (όπως της μαστιχιάς ή της ελιάς) μέχρι να γίνουν σαν βούρτσα.
- Σκόνη από άνθρακα ή αλάτι: Τρίψιμο των δοντιών για καθαρισμό.
- Ξύλινες οδοντογλυφίδες.
Πολύ διαδεδομένες για μετά το φαγητό.
5. Η κατάσταση των δοντιών.
Παραδόξως, οι άνθρωποι τότε μπορεί να είχαν λιγότερα σφραγίσματα από εμάς.
Η διατροφή τους ήταν φτωχή σε επεξεργασμένη ζάχαρη, η οποία ήταν ακριβό είδος πολυτελείας. Έτσι, αν και τα δόντια τους φθείρονταν από τη σκληρή τροφή (π.χ. παξιμάδια), η τερηδόνα δεν ήταν τόσο διαδεδομένη όσο στη σύγχρονη εποχή.