04/02/2026
Η δύναμη του εικονικού φαρμάκου (placebo) θεωρείται μία από τις πιο εντυπωσιακές ανακαλύψεις της ιατρικής — όχι επειδή θεραπεύει άμεσα ασθένειες, αλλά επειδή αποκαλύπτει πόσο βαθιά μπορεί το μυαλό να επηρεάσει το σώμα.
Το φαινόμενο placebo συμβαίνει όταν ένας ασθενής παρουσιάζει πραγματική βελτίωση μετά τη λήψη μιας ουσίας ή αγωγής χωρίς δραστικό θεραπευτικό συστατικό, απλώς και μόνο επειδή πιστεύει ότι θα βοηθήσει.
Δεν είναι «φαντασία».
Οι αλλαγές είναι βιολογικές: απελευθερώνονται ενδορφίνες, αλλάζει η εγκεφαλική δραστηριότητα, μειώνεται ο πόνος, ακόμη και η αρτηριακή πίεση.
Πώς λειτουργεί;
Η προσδοκία ενεργοποιεί συστήματα στον εγκέφαλο που:
✔️ μειώνουν την αίσθηση του πόνου
✔️ επηρεάζουν το ανοσοποιητικό
✔️ ρυθμίζουν ορμόνες
✔️ τροποποιούν την αντίληψη συμπτωμάτων (ναυτία, κόπωση κ.ά.)
Με απλά λόγια:
όταν πιστεύουμε ότι κάτι θα μας βοηθήσει, ο εγκέφαλος αρχίζει να συμπεριφέρεται σαν να βοηθά.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό στην ιατρική;
Κλινικές δοκιμές
Κάθε νέο φάρμακο συγκρίνεται με placebo για να φανεί αν δουλεύει πέρα από τη δύναμη της προσδοκίας.
Σχέση γιατρού–ασθενούς
Ο τρόπος που μιλά ένας γιατρός, η εμπιστοσύνη, η φροντίδα — όλα μπορούν να ενισχύσουν την πραγματική αποτελεσματικότητα μιας θεραπείας.
Κατανόηση του σώματος
Έδειξε ότι ψυχολογία και βιολογία δεν είναι ξεχωριστές. Είναι ένα σύστημα.
Προσοχή όμως
Το placebo:
❌ δεν θεραπεύει καρκίνους ή λοιμώξεις
❌ δεν αντικαθιστά φάρμακα όταν χρειάζονται
✔️ μπορεί όμως να συμπληρώσει την αγωγή, μειώνοντας συμπτώματα και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής
Υπάρχει και το αντίστροφο: το nocebo effect — όταν η αρνητική προσδοκία κάνει κάποιον να νιώσει χειρότερα, ακόμη κι αν η αγωγή είναι αθώα. 😬
