23/01/2026
Χρόνια νεφρική νόσος, μια προοδευτική πάθηση που χαρακτηρίζεται από δομικές και λειτουργικές αλλαγές στους νεφρούς λόγω διαφόρων αιτιών.
Ορίζεται συνήθως ως η μείωση νεφρικής λειτουργίας, εκτιμώμενο ρυθμό σπειραματικής διήθησης (eGFR) μικρότερο από 60 mL/min ανά 1,73 m², ή δείκτες νεφρικής βλάβης, όπως λευκωματουρία, αιματουρία, ή ανωμαλίες που ανιχνεύονται μέσω εργαστηριακών εξετάσεων ή απεικονιστικών εξετάσεων και που υπάρχουν για τουλάχιστον 3 μήνες.
Η συχνότητα εμφάνισης της αυξάνεται με την ηλικία και συνήθως εμφανίζεται πιο συχνά σε άτομα με παχυσαρκία, διαβήτη και υπέρταση.
Ύπουλο νόσημα και τα περισσότερα άτομα που έχουν προσβληθεί είναι ασυμπτωματικά μέχρι η νόσος να προχωρήσει και να διαπιστωθεί στις αιματολογικές εξετάσεις ένα eGFR ( (δείκτης νεφρικής λειτουργίας) μικρότερος από 30 mL/min ανά 1,73 m².
Η σταδιοποίηση της χρόνιας νεφρικής νόσου με βάση τον δείκτη GFR έχει ως εξής:
• ΧΝΝ στάδιο 1 με τιμές ≥ 90 Φυσιολογικός Νεφρός
• ΧΝΝ στάδιο 2 με τιμές 60-90, υπάρχει ήπια μειωμένη λειτουργία νεφρών
• ΧΝΝ στάδιο 3a με τιμές 45-59, υπάρχει ήπια προς μέτρια μειωμένη λειτουργία
• ΧΝΝ στάδιο 3b με τιμές 30-44, υπάρχει μέτρια προς σοβαρά μειωμένη λειτουργία νεφρών
• XNN στάδιο 4 με τιμές 15-29, υπάρχει σοβαρά μειωμένη λειτουργία και
• ΧΝΝ στάδιο 5 με τιμές < 15 στάδιο ένταξης σε εξωνεφρική κάθαρση (αιμοκάθαρση )
Σημεία και συμπτώματα νεφρικής ανεπάρκειας προκύπτουν από προοδευτική ουραιμία, αναιμία, ηλεκτρολυτικές ανωμαλίες, διαταραχές μετάλλων και οστών, και οξυαιμία που αναπόφευκτα οδηγούν σε θάνατο εάν δεν αντιμετωπιστεί.
Η φροντίδα διατήρησης των νεφρών είναι μια συντηρητική θεραπεία διαχείρισης με πρωταρχικό στόχο την επιβράδυνση της εξέλιξης της χρόνιας νεφρικής νόσου και διατήρηση νεφρικής λειτουργίας για την αποφυγή αιμοκάθαρσης για όσο το δυνατόν περισσότερο ή, ιδανικά, εντελώς. Αυτή η προσέγγιση επιδιώκει να επιτύχει τη μεγαλύτερη δυνατή επιβίωση, βελτιωμένη καρδιαγγειακή υγεία και ανώτερη ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την υγεία μέσω της αποτελεσματικής θεραπείας των νεφρικών και μη νεφρικών συννοσηροτήτων και των σχετικών συμπτωμάτων τους.
Σε ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια οι τροποποιήσεις του τρόπου ζωής και οι διατροφικές τροποποιήσεις πρέπει να είναι σε προτεραιότητα επειδή αυτές μπορούν να βελτιώσουν την καρδιομεταβολική υγεία και είναι πιθανό να έχουν ευνοϊκές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στους νεφρούς.
Η φροντίδα στην πρωτογενή πρόληψη επικεντρώνεται στην επίτευξη βέλτιστου ελέγχου παραγόντων κινδύνου για χρόνια νεφρική νόσο μέσω της αντιμετώπισης της σωματικής αδράνειας και της παχυσαρκίας, του καπνίσματος, της υψηλής αρτηριακής πίεσης και των υψηλών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Η αντιμετώπιση αυτών των παραγόντων κινδύνου είναι σημαντική σε όλο το φάσμα της νεφρικής λειτουργίας.
Η επιβράδυνση της εξέλιξης της χρόνιας νεφρικής νόσου μπορεί να επιτευχθεί μέσω μιας σειράς στρατηγικών τρόπου ζωής και διατροφής οι οποίες περιλαμβάνουν:
• Διασφάλιση καλής διατροφικής κατάστασης μέσω επαρκούς διατροφικής πρόσληψης
• Αντιμετώπιση υπέρβαρου και παχυσαρκίας, απώλεια βάρους με επίτευξη ενός αρνητικού ισοζυγίου ενέργειας με στόχο την επίτευξη ενός υγιούς σωματικού βάρους
• Μείωση λιπώδους μάζας σώματος, μείωση ΔΜΣ και περιφέρειας μέσης
• Περιορισμό πρωτεϊνών στη διατροφή ανάλογα με το στάδιο νεφρικής ανεπάρκειας που βρίσκεται ο ασθενής και έμφαση σε φυτικές πρωτεϊνες όπου περίπου το 50% της προσλαμβανόμενης πρωτεΐνης πρέπει να προέρχεται από μη ζωικές πηγές (δηλαδή όσπρια, ξηρούς καρπούς, σπόρους, δημητριακά ολικής αλέσεως και λαχανικά ) καθώς κλινικές μελέτες έχουν αποδείξει τα οφέλη των φυτικών πρωτεϊνών στην νεφρική λειτουργία. Ωστόσο στα οφέλη του περιορισμού της πρωτεΐνης στη διατροφή πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πιθανοί κίνδυνοι για απώλεια πρωτεϊνικής πρόσληψης και απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης, ιδιαίτερα σε άτομα με ευθραυστότητα ή άνω των 80 ετών.
• Υιοθέτηση ενός διατροφικού προτύπου μεσογειακής διατροφής
• Βελτίωση επιπέδων σακχάρων του αίματος και επίτευξη ενός πιο άρτιου γλυκαιμικού ελέγχου
• Ρύθμιση και αυστηρός έλεγχος αρτηριακής πίεσης με περιορισμό προσλαμβανόμενου διατροφικού νατρίου από έτοιμα συσκευασμένα επεξεργασμένα και υπερεπεξεργάσμενα τρόφιμα αλλά και από προσθήκη επιτραπέζιου νατρίου στο πιάτο μας η οποία υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί είτε αιτία είτε συνέπεια της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας
• Ρύθμιση και βελτίωση λιπιδίων του αίματος
• Περιορισμός διατροφικού καλίου και διατροφικού φωσφόρου γιατί η συχνότητα εμφάνισης υπερκαλιαιμίας και υπερφωσφαταιμίας αυξάνεται καθώς η νεφρική λειτουργία μειώνεται και χορηγείτε φαρμακευτική αγωγή ( όπως αναστολείς ΜΕΑ, ανταγωνιστές υποδοχέων αγγειοτενσίνης και ανταγωνιστές των υποδοχέων μεταλλοκορτικοειδών όπου αυξάνουν τον κίνδυνο υπερκαλιαιμίας ή υπερφωσφαταιμία)
• Συστηματική σωματική άσκηση
• Περιορισμός κατανάλωσης αλκοόλ
Το παγκόσμιο βάρος της χρόνιας νεφρικής νόσου είναι σημαντικό και αυξανόμενο. Περίπου το 10% των ενηλίκων παγκοσμίως επηρεάζονται από κάποια μορφή χρόνιας νεφρικής νόσου, η οποία έχει ως αποτέλεσμα 1,2 εκατομμύρια θανάτους και 28,0 εκατομμύρια χρόνια ζωής που χάνονται κάθε χρόνο.
Μέχρι το 2040, η χρόνια νεφρική νόσος εκτιμάται ότι θα γίνει η πέμπτη κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως, μία από τις μεγαλύτερες προβλεπόμενες αυξήσεις οποιασδήποτε κύριας αιτίας θανάτου.
Nutrition is the raw material for the human body, the fuel for its growth, maintenance and good heal