13/06/2022
Τα ψάρια, ως τρόφιμο, θεωρούνται απαραίτητα στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης υγιεινής διατροφής. Αποτελούν τις κύριες πηγές των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, τα οποία προσφέρουν πολλαπλές ευεργετικές ιδιότητες στην ανθρώπινη υγεία. Περιέχουν ποικίλα θρεπτικά συστατικά, όπως η βιταμίνη D και το σελήνιο, πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, ενώ έχουν ελάχιστη περιεκτικότητα σε κορεσμένα λίπη.
Η συστηματική κατανάλωση ψαριού συνδέεται με το μειωμένο κίνδυνο εκδήλωσης σοβαρών παθήσεων όπως η καρδιοπάθεια και το Αλτσχάιμερ.
Ωστόσο, οφείλουμε να προειδοποιήσουμε για τον κίνδυνο έκθεσης σε υδράργυρο λόγω της κατανάλωσης ψαριού.
Πώς μπορούμε να εντάξουμε το ψάρι στη διατροφή μας χωρίς να θέσουμε σε κίνδυνο την υγεία μας;
Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αποφεύγουμε το ψάρι και τα θαλασσινά. Το μυστικό βρίσκεται στη σωστή αναλογία.
Ο βασικός κανόνας είναι ο εξής: Τα πάντα με μέτρο και με σωστό πρόγραμμα.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Να τρώμε άφοβα ψάρι ή θαλασσινά 2 με 3 φορές την εβδομάδα, χωρίς όμως να τρώμε το ίδιο ψάρι/θαλασσινό πάνω από 2-3 φορές το μήνα.
Μερικοί κανόνες για να επιλέγουμε ψάρια και θαλασσινά σωστά είναι οι εξής:
1. Αποφεύγουμε τα μεγαλόσωμα ψάρια – θηρευτές (ξιφίας, τόνος φρέσκος / κονσέρβα, χέλι, μικρά καρχαριοειδή όπως γαλέος, μεγαλόσωμο σκουμπρί). Τα ψάρια αυτά ζουν περισσότερα πολλά χρόνια και καταναλώνουν πολλά μικρά ψάρια στη διάρκεια της ζωής τους, με αποτέλεσμα να συσσωρεύουν περισσότερα βαρέα μέταλλα και επιβλαβείς ουσίες. Με βάση δε τις οδηγίες της EFSA και του WHO, τα συγκεκριμένα ψάρια καλό είναι να αποφεύγονται εντελώς στη διάρκεια της εγκυμοσύνης καθώς και από τα μικρά παιδιά κάτω των 10 ετών.
2. Το καλό ψάρι χωράει ολόκληρο στο πιάτο μας: Προτιμούμε γενικά μικρόσωμα ψάρια, δηλαδή είτε ψάρια νεαρότερα σε ηλικία (μικρό σκουμπρί, μικρό λαβράκι), είτε μικρά είδη ψαριών (π.χ. γαύρος, σαρδέλα, σαργός, γόπα). Το χταπόδι και τα καλαμάρια έχουν επίσης υψηλή περιεκτικότητα σε ω3 λιπαρά και χαμηλή περιεκτικότητα σε υδράργυρο. Έτσι λοιπόν, όταν ο ερασιτέχνης ψαράς της παρέας επιστρέφει με μια σακούλα μικρά ψαράκια κι ένα χταποδάκι, μπορούμε να τον συγχαρούμε ειλικρινά.
3. Προτιμούμε ψάρια αλιευμένα σε περιοχές με χαμηλή θαλάσσια μόλυνση (π.χ. παράλια Βόρειας Αφρικής, Αιγαίο, Ειρηνικός Ωκεανός), και αντίστοιχα αποφεύγουμε ψάρια αλιευμένα σε περιοχές υψηλής θαλάσσιας ρύπανσης. Η Βαλτική, ο Ατλαντικός και η Μαύρη Θάλασσα έχουν κατηγορηθεί για υψηλή θαλάσσια ρύπανση. Εννοείται ότι αποφεύγουμε την κατανάλωση ψαριών που αλιεύτηκαν σε περιοχές όπου συνέβη κάποιο βιομηχανικό ατύχημα (π.χ. τόνος αλιευμένος κοντά στην Ιαπωνία μετά το ατύχημα της Φουκουσίμα).
4. Επιλέγουμε ποικιλία, εναλλάσσουμε τα είδη και τις προελεύσεις. Στην Κύπρο έχουμε την τύχη να έχουμε μεγάλη ποικιλία ψαριών και θαλασσινών, ας την τιμήσουμε. Ακολουθούμε την εποχικότητα, εναλλάσσουμε άγριο ψάρι και ψάρι ιχθυοτροφείου, δεν ξεχνάμε τα θαλασσινά (σουπιές, καλαμάρι, χταπόδι, όστρακα), εναλλάσσουμε μεταξύ φρέσκου και κατεψυγμένου (συνήθως από τον ωκεανό, αποφεύγοντας τον Ατλαντικό) κι έτσι μπορούμε να τρώμε ψάρι τακτικά χωρίς κίνδυνο.
5. Ψήνουμε το μεγαλύτερο ψάρι και δεν το καταναλώνουμε ποτέ ωμό, καθώς με το ψήσιμο μειώνεται ο λιπώδης ιστός, που έχει αποδειχθεί ότι συγκεντρώνει τις περισσότερες τοξίνες. Σούσι και παρασκευές tartare μπορεί να είναι νόστιμες, αλλά πρέπει να αποφεύγονται.
6. Δεν καταναλώνουμε την πέτσα του σολομού και των μεγάλων ψαριών, καθώς σύμφωνα με τον WHO οι τοξίνες συσσωρεύονται συνήθως στο δέρμα των ψαριών.