27/01/2020
Χρειάζομαι ψυχοθεραπεία;
Θα με βοηθήσει, αξίζει να το προσπαθήσω;
Η μόνη περίπτωση να μη μπορείς δυνητικά να επωφεληθείς από την ψυχοθεραπεία είναι εάν ήδη μπορείς να χαίρεσαι τη ζωή σου, να αγαπάς και να είσαι δημιουργικός και λειτουργικός σε όλα τα επίπεδα.
Πράγμα αρκετά δύσκολο που φαίνεται από το γεγονός ότι... ακόμη και όταν είσαι αρκετά καλά, επειδή δεν την έχεις κατακτήσει αυτή την απόλυτη αρμονία, κάποια στιγμή κάτι μπορεί να σε βγάλει πάλι εκτός ισορροπίας, για να μπορέσεις μετά να βρεις ξανά το δρόμο προς τα πάνω..
Πιστεύω πώς το βίωμα αυτής της εσωτερικής αρμονίας είναι το πεπρωμένο όλων μας. Η ζωή από μόνη της μέσα από εμπειρίες (και αρκετά πισογυρίσματα) μας οδηγεί όλο και περισσότερο προς τη σοφία, την αρμονία και την αγάπη. Έτσι κι αλλιώς δηλαδή, η ζωή θα σε μάθει, θα σε ωριμάσει, θα σε αναγκάσει κάποια στιγμή να αντιμετωπίσεις και το πιο μικρό σκοτάδι μέσα σου, για να μπορέσεις να φέρεις το φως. Δε χρειάζεται να κάνεις τίποτα συγκεκριμένο.
Η ψυχοθεραπεία για μένα είναι ένα υπέροχο εργαλείο που μπορεί να σε βοηθήσει (εφόσον εσύ ο ίδιος το θελήσεις) να κάνεις πιο γρήγορα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση της προσωπικής εξέλιξης, και έτσι να νιώσεις χαρά, δύναμη, ηρεμία και αγάπη- να φέρεις αυτές τις ενέργειες μέσα σου και να τις βλέπεις όλο και περισσότερο να εμφανίζονται σε τομείς της ζωής σου που προηγουμένως υπήρχαν σε πολύ μικρότερο βαθμό. Η εξέλιξη σου δε θα φτάσει στο τέλος της, αλλά από ένα σημείο και μετά, εφόσον δουλευτούν κάποια πράγματα μέσα σου (τραύματα, μπλοκαρίσματα, δυσλειτουργικές πεποιθήσεις για σένα, τους άλλους, τη ζωή) η διαδικασία θα σου είναι πιο ευχάριστη ή τουλάχιστον, θα αναγνωρίζεις και θα βρίσκεις τον τρόπο να υπερνικάς τις εσωτερικές δυσκολίες πιο εύκολα και γρήγορα.
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει αποτελεσματικά σε όλα τα προβλήματα ψυχικής υγείας (αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη, απώλεια, πένθος, φοβίες, εμμονές, μετατραυματικό στρες, διατροφικές διαταραχές, κ.α.), εκτός από τη σχιζοφρένεια και τις ψυχώσεις, στις οποίες είναι απαραίτητη παρακολούθηση και από ψυχίατρο. Πολλές φορές δεν υπάρχει “πρόβλημα” με την έννοια της παθολογίας, αλλά αυτός που αποφασίζει να δει κάποιο ψυχολόγο απλώς θέλει να μάθει να ζει καλύτερα ή προσπαθεί να καταφέρει να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα κάποια -ακόμη και απλά- θέματα που τον ταλαιπωρούν. Μπορεί να θέλει να δουλέψει τη σχέση του με τον εαυτό του, την υπερκόπωση ή σωματοποίηση του άγχους, κάποιες επαναλαμβανόμενες καταστάσεις στις σχέσεις του με τους άλλους, την αλλαγή από μια φάση ζωής σε μια άλλη, το φόβο του θανάτου, τη δυσκολία του να πάρει αποφάσεις, μπλοκαρίσματα στη δημιουργικότητά του ή το πώς να αντιμετωπίζει το στρες της δουλειάς και το δύσκολο αφεντικό του. Η λίστα είναι ατελείωτη.
Πιστεύω πολύ στη ψυχοθεραπεία, και δε το λέω απλά επειδή την εξασκώ, αλλά έχω δει ανθρώπους να μεταμορφώνονται, να ηρεμούν, να αποβάλλουν τη θλίψη και συμπτώματα άγχους, να νιώθουν πιο υγιείς και δυνατοί σωματικά, να αρχίζουν να εκπέμπουν μια αύρα γλυκιάς ήρεμης δύναμης, να επικοινωνούν αυθεντικά και να τα μεταφέρουν όλα αυτά στη ζωή τους. Αν και όλοι (τουλάχιστον κάποια στιγμή στη ζωή τους) μπορούν δυνητικά να επωφεληθούν από την ψυχοθεραπεία, δε τη θεωρώ μια ξεκάθαρη, προβλέψιμη διαδικασία.
«Να κάνω ψυχοθεραπεία, θα με βοηθήσει;»
Εξαρτάται.
Η κάθε ατομική απόπειρα εμπλοκής σε προσωπική ψυχοθεραπεία είναι μοναδική και ιδιαίτερη και το αποτέλεσμά της εξατομικευμένο γιατί τα κίνητρα και οι ικανότητες θεραπευτή και θεραπευόμενου είναι μοναδικά, και οι δυο τους συνδέονται με μοναδικό τρόπο.
Ας ξεκινήσουμε με εσένα..τον θεραπευόμενο. Βασική προυπόθεση είναι να θες να πάς και κυρίως, να θες να ασχοληθείς πραγματικά με το να φέρεις αλλαγές στη ζωή σου (είτε σε πρακτικό επίπεδο, είτε μέσα σου, στο πώς σκέφτεσαι και βλέπεις τα πράγματα). Και αυτό γιατί είναι στην ουσία δικός σου δρόμος και δική σου διαδικασία- η ψυχοθεραπεία, είπαμε, είναι απλώς ένα πολύ βοηθητικό εργαλείο στη διάθεσή σου.
Αν έχεις πεποιθήσεις όπως «δεν είμαι προβληματικός εγώ για να πάω, οι άλλοι έχουν το θέμα»/ «τα προβλήματά μου τα αντιμετωπίζω μόνος μου» / «μπορώ να μιλώ και στους φίλους μου για τα θέματά μου, τι παραπάνω θα μου πεί ο ψυχολόγος»/ «δε μπορεί να με βοηθήσει ο ψυχολόγος, εγώ έχω σοβαρό πρόβλημα, με την κουβέντα δε λύνεται τίποτα» το πιθανότερο είναι να μη φτάσεις καν μέχρι το γραφείο του ψυχολόγου.
Αν πάλι πας, αλλά έχεις νοοτροπία «ας το δοκιμάσουμε και αυτό, για να δούμε τι μπορεί να κάνει ο ψυχολόγος!», δε ξέρω πόσο μακριά μπορείς να φτάσεις.. γιατί δε το βλέπεις σωστά εξ αρχής.
Μπορεί να πας πρόθυμα και να πιστεύεις οτι θέλεις να βοηθήσεις τον εαυτό σου. Αλλά αν το εξετάσεις με ειλικρίνεια, να δεις οτι ποτέ δεν ήσουν διατεθειμένος να αναλάβεις τις ευθύνες της ζωής σου και να αλλάξεις συνήθειες. Χρειάζεται να είναι και ο κατάλληλος χρόνος για σένα, να είσαι έτοιμος να ξεκινήσεις την αλλαγή αυτή τώρα. Ίσως να μην είσαι έτοιμος αυτή τη στιγμή να αφήσεις πίσω προβλήματα που σε πονούν αλλά είναι γνώριμα, μπορεί να φοβάσαι την αλλαγή πιο πολύ απ’ότι την θέλεις.
Χρειάζεται ακόμα να είσαι πρόθυμος και αρκετά ικανός για αυτοαποκάλυψη. Να έχεις δηλαδή τη δυνατότητα να αντιλαμβάνεσαι και να επικοινωνείς την εσωτερική σου εμπειρία (τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου). Εννοείται οτι δε χρειάζεται να το κάνεις τέλεια (η ίδια η ψυχοθεραπεία μπορεί να σε βοηθήσει σε αυτό), αλλά όσο πιο πολύ μπορείς να ανοιγεσαι και να επικοινωνείς, τόσο περισσότερες δυνατότητες ανοίγονται και στη ψυχοθεραπεία.
Η έκβαση της ψυχοθεραπείας σχετίζεται και με τα συγκεκριμένα θέματα που φέρνεις στη θεραπεία. Εάν γενικά είσαι καλά μέσα σου και στη ζωή σου και αναζητάς βοήθεια για ένα θέμα που προέκυψε ή για ενα θέμα συγκεκριμένο που δεν αφορά όλες τις πτυχές της ζωής σου, μπορεί να μη χρειαστεί να επενδύσεις ιδιαίτερα στη ψυχοθεραπεία και ίσως αισθανθείς πιο εύκολα οτι παίρνεις αυτό που χρειαζόσουν.
Εάν αισθάνεσαι πιο ευάλωτος και κουβαλάς τραυματικές εμπειρίες από το παρελθόν που περεμβαίνουν σε μεγάλο βαθμό στη ζωή σου, το βίωμα της ψυχοθεραπείας μάλλον θα είναι διαφορετικό. Χρειάζεται να δει κανείς αν έχει τη θέληση, τη ψυχική δύναμη και δυνατότητα να δουλέψει με αυτά που κουβαλά μέσα του τώρα.
Δεν εξαρτάται μόνο από εσένα, είναι και ο ίδιος ο θεραπευτής μέρος της εξίσωσης..
Οπως ισχύει για σένα, έτσι, για να δουλέψει η διαδικασία, χρειάζεται και αυτός να έχει ορισμένα χαρακτηριστικά. Πρέπει να είναι έντιμος και επαρκής. Χρειάζεται να έχει πραγματικό ενδιαφέρον να σε καταλάβει, να σε ακούσει, να είναι δίπλα σου, να σε βοηθήσει να εξερευνήσεις πράγματα- αυτό, δυστυχώς, δεν ισχύει πάντα στον απαραίτητο βαθμό. Αλλά χρειάζεται να είναι και ικανός, ώστε να μπορεί κατανοεί τις διαδικασίες που λαμβάνουν χώρο στη ψυχοθεραπεία και να τις χειρίζεται με βοηθητικό τρόπο (και έτσι να κάνει πολύ περισσότερα από απλώς να ακούει!), να έχει και αυτογνωσία, ώστε να μην επιτρέπει στο εγώ του να θολώνει το τοπίο (για παράδειγμα, προβάλλοντας τα δικά του θέματα πάνω σε εσένα τον θεραπευόμενο), να θέλει και να μπορεί να επικοινωνεί αυθεντικά και αυτός την αλήθεια του, να θέτει κατάλληλα όρια κ.α.
Πέρα από όλα αυτά είναι και χημεία μεταξύ των δύο, θεραπευτή και θεραπευόμενου. Ως θεραπευόμενος, χρειάζεται να νιώθεις καλά με τον ψυχολόγο σου για να συνεχίσεις τη ψυχοθεραπεία. Να νιώθεις εμπιστοσύνη, να εισπράττεις ότι υπάρχει σύνδεση και επικοινωνία που είναι αρκετή για σένα και ότι όλο αυτό σου δίνει κάτι που χρειάζεσαι και θέλεις σε αυτή τη φάση της ζωής σου. Καθώς η διαδικασία ξεδιπλώνεται, εσύ θα κρίνεις αν ο θεραπευτής σου και η μεταξύ σας σχέση σε καλύπτουν για να συνεχίσεις- αν νιώθεις ασφάλεια, υποστήριξη, συνεννόηση, αν σε βοηθά με οποιοδήποτε τρόπο όλο αυτό.
Ο θεραπευτής δεν είναι μάγος και δε θα σε σώσει αυτός, όμως, η ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι μια «μαγική» διαδικασία. Δουλεύει με ποικίλους και παράξενους τρόπους, που αν δε το ζήσεις ίσως δε μπορείς τώρα να το καταλάβεις. Μπορεί εσένα να σε βοηθήσει να σκεφτείς διαφορετικά και αυτό να σε απελευθερώσει και κάποιος άλλος μπορεί να μεταμορφωθεί μόνο με το ειλικρινές ενδιαφέρον που θα εισπράξει από τον ψυχοθεραπευτή. Και τα δυο μπορεί να συμβούν. Εξαρτάται από τις ανάγκες σου, την ιδιοσυγκρασία σου κ.α. Χρειάζεται να είσαι ανοιχτός σε αυτή τη διαδικασία, τη σύνδεση και την αλλαγή αλλά και έτοιμος κάθε στιγμή να επεξεργάζεσαι το μέσα σου, και να πράττεις σύμφωνα με αυτό που εσύ αντιλαμβάνεσαι ως σωστό και καλό για σένα. Μπορεί να κάνεις τρεις συνεδρίες ή 2 χρόνια. Και δε σημαίνει ότι επειδή μπορεί να πάς παρακάτω με περισσότερη ψυχοθεραπεία και πιο βαθιά θέματα, ότι πρέπει πάντα να το κάνεις. Μπορείς να επιλέξεις να σταματήσεις, να ολοκληρώσεις ένα κύκλο και να επανέλθεις εάν και εφόσον το θελήσεις.
Η απάντηση λοιπόν στο ερώτημα αν η ψυχοθεραπεία θα σε βοηθήσει δεν είναι ένα απλό ναι ή όχι. Αν σκέφτεσαι να ξεκινήσεις, ρώτησε τον εαυτό σου αν είσαι έτοιμος να επενδύσεις σε αυτήν.
Θέλεις (έστω σε κάποιο βαθμό) να αναλάβεις ευθύνες στη ζωή σου και να κάνεις αλλαγές μικρές ή μεγάλες;
Εχεις θάρρος να δεις και να βιώσεις εσένα και τα πράγματα διαφορετικά;
Έχεις υπομονή;
Έχεις την ικανότητα να αντιλαμβάνεσαι και να λεκτικοποιείς αυτά που είναι μέσα σου;
Είσαι έτοιμος να αφήσεις πίσω την ιδέα οτι κάποιος θα σου δώσει συμβουλές ή θα σε «σώσει» και πιστεύεις οτι μόνος του θα βρεις το δρόμο με το «φαναράκι» του ψυχοθεραπευτή;
Δε χρειάζεται η απάντηση σε όλα αυτά τα ερωτήματα να είναι ναι για να δοκιμάσεις τη ψυχοθεραπεία και να πάρεις πράγματα από αυτήν, αλλά εάν είναι, έχεις όλες τις προυποθέσεις (με έναν καλό ψυχοθεραπευτή και καλή μεταξύ σας σύνδεση) να βιώσεις αυτή την εμπειρία ως μια από τις πολυτιμότερες της ζωής σου!
Δρ. Ειρήνη Χριστοφόρου
Εγγεγραμμένη Ψυχοθεραπευτική Συμβουλευτική Ψυχολόγος