https://www.facebook.com/887420641373362/

ጤናዎ በፌስቡክ ገፅዎ, Bahir Dar (2026)

17/09/2021

ምች የሚባል በሽታ ግን ምንድነው ?
( ምች በፀሐይ ይመጣል ወይስ አይመጣም?)

🔘 ምች የሚባለው በሽታ በእንግሊዘኛው herpes labialis የሚባለው ሲሆን ዋናው የበሽታው ምልክት ደሞ ሄድ መጣ የሚሉ ትናንሽ ዉሃ የቋጠሩ በከንፈር ዙሪያ የሚወጡ ቁስሎች ናቸዉ።

የምች መንስኤው ምንድነው?

የበሽታው ዋናው መንስኤው herpes simplex የሚባለው ቫይረስ ሲሆን በመሳሳም ወይም በ ሌሎች አካላዊ ግንኙነቶች አማካኝንት ከአንድ ሰዉ ወደ ሌላዉ ሰዉ በቀላሉ የሚተላለፍ ነው ::

ምልክቶቹ

- የመጠቅጠቅና የማሳከክ ስሜት
- ዉሃ የቋጠሩ ቁስሎች
- ትኩሳት
-የራስ ምታት
- የጡንቻ ላይ ህመም
-የአንገት ላይ ንፍፊትቶች እብጠት

-ለምች የሚያጋልጡ ነገሮች ምንድናቸው?

1. ለፀሃይ ብርሃን መጋለጥ

ፀሐይ ብርሃን ለብቻው ምች አያመጣም።
ነገር ግን ምች የሚያመጣው ቫይረስ (herpes simplex 1) ቀድሞ ይዞን እራሱ ነርቭ ህዋሶች ዉስጥ ይደብቃል ።

የፀሐይ ብርሃን ዉስጥ ባለው ultraviolet የሚባለው ጨረር ደሞ ሊነሳሳው (re activate ሊያረገው) እና ከተደበቀበት የነርቭ ስር ዉስጥ በ መውጣት ድጋሚ ወደ ቆዳ አካባቢ በመሄድ ሄድ መለስ የሚል ቁስል ሊያመጣ ይችላልይችላል
2. ቅባት ያለዉ ምግብ መመገብ
3. ጭንቀት
4. ኤች አይ ቪ ኤድስ
5. የካንሰር ህክምና
6. የወር አበባ ዑደት ጊዜ የሆርሞን መለዋወጥ

የጤና ባለሙያ ማማከር ያለብን መቼ ነው ?

- የበሽታ መከላከል ብቃት መቀነስ/የተዳከመ ከሆነ
- ቁስሉ በሁለት ሳምንት ጊዜ ዉስጥ ካልዳነ
- የህመሙ ምልክቶች ከፍተኛ ከሆኑ
- ህመሙ በተደጋጋሚ ከተከሰተ
-በአይን የመቆጥቆጥ ስሜት ሲሰማ

ሕክምናውስ ምንድን ነው?
-ጸረ- ቫይረስ መድሃኒት እና የህመም ማስታገሻ መድሐኒት መዉሰድ
- በቫይታሚንሲ የበለጸጉ እንደ ሎሚ፣ብርቱካን እና ፓፓያ ያሉ ምግቦችን
-በቀዝቃዛ ዉሃ በተነከረ ጨረቅ ወይም በበረዶ ቁራጭ በቀን ዉስጥ ለተወሰኑ ጊዜያት ከ5-10 ደቂቃ በቦታዉ ላይ መያዝ
- የአእምሮ ዉጥረትን/ ጭንቀትን መቅነስ
- ዳማከሴ (Ocimum Lamiifolium) የተባለዉ ተክል ቅጠል በማሸት ቁስሉ ላይ ማድረግ/መቀባት

( በነገራችን ላይ ዳማከሴ በተወሰነ ደረጃ ቢሆንም ቫይረስን የመቆጣጠር እና የማጥፋት ባህሪ እንዳለው ብዙ ጥናቶች ጠቁመዋል ።)

-ዉሃ የቋጠረ ቁስል ባለበት ወቅት የቆዳ ለቆዳ ንክኪ እንዳይኖር መከላከል፤
- ቫይረሱ በከፍተኛ ሁኔታ የሚዛመተዉ በሚያዥበት/ዉሃ በሚቋጥርበት ጊዜ ስለሆነ ሌላዉን የሰዉነት ክፍልዎን እንዳይነኩ መጠንቀቅ :- በተለይ አይንንና የብልት አካብቢ ለቫይረሱ በጣም ተጋላጭ ስለሆኑ ላለመንካት መጠንቀቅ፤
- የመገልገያ ዕቃዎችን በጋራ ያለመጠቀም፡- እንደ ፎጣ፣ መመገቢያ ዕቃዎችንና የመሳሰሉትን
-የእጅን ንፅህና መጠበቅ፡- ሌላ ሰዉ ከመንካት በፊት እጅዎን በደንብ ይታጠቡ ።

01/07/2021

ፎረፎርን ለማጥፋት የሚረዱ መፍትሄዎች

ፎረፎር ወይንም ሴቦሪክ ደርማቲቲስ ተብሎ የሚታወቀው ብዙ ሰው ላይ የሚታይ የጭንቅላት ቆዳ በሽታ ነው። በደረቅ ወይም በተቆጣ ቅባታማ ቆዳ ምክንያት ሊከሰት ይችላል። ጭንቅላት ላይ የሚያድጉ ባክቴርያ እና ፈንገሶችም የበሽታው መንስኤ ሊሆኑ ይችላሉ። በሽታው የጭንቅላታችን ቆዳ እንዲደርቅ እና እንዲያሳክከን ያደርጋል።

የጸጉርን ጤና በመጠበቅ የበሽታውን ስሜቶች መቆጣጠር ይቻላል። ወይም እንዳማራጭ ቤት ውስጥ በምናዘጋጃቸው መፍትሄዎች በሽታውን መቆጣጠር እንችላለን።

1) የኮኮናት ዘይት

የኮኮናት ዘይት ውስጡ ባለው የጸረ ፈንግስ ንጥረ ነገር ፎረፎርን ለማከም ጥሩ መፍትሄ ነው። የጭንቅላታችንንም ቆዳ ልስላሴ በመስጠት የሚያሳክከንን ስሜት ለማጥፋት ይረዳናል።

መጀመርያ የኮኮናት ዘይቱን ከሱ በመጠን ግማሽ ከሚያንስ የሎሚ ጭማቂ ጋር ማቀላቀል። ከዛ ጭንቅላታችን ላይ ለተወሰን ደቂቃ ማሸት። ከ20 ደቂቃ በኋላ ጸጉራችንን መታጠብ። ይህንን መፍትሄ በሳምንት ሁለት ወይም ሶስት ግዜ መደጋገም ያስፈልጋል።

2) አፕል ሲደር (አችቶ)

የራስ ቅላችንን በአፕል ሲደር አችቶ ማከም ለፎረፎር ፍቱን መፍትሄ ይሆናል። ራስ ቅላችን ላይ ያለውን የፒኤች መጠን ወደ ተፈጥሮአዊ መጠኑ በመመለስ ጸጉራችን ላይ የፈነገስ እድገትን ይገታል።
ሁለት የሻይ ማንኪያ አችቶ ከሁለት ሻይ ማንኪያ ውሃ ጋር በማቀላቀል ጸጉራችንን ማሸት ይኖርብናል። ለተወሰነ ደቂቃ አቆይተነው ጸጉራችንን መታጠብ እንችላለን። መፍትሄውን በሳምንት ሁለት ወይም ሶስት ግዜ መደጋገም ይኖርብናል።

3) የመጋገርያ እርሾ

እርሾ በጭንቅላታችን ላይ የሞቱ ሴሎችን ለማስወገድ ይረዳል። ጭንቅላታችን ላይ ያለውን ትርፍ ዘይት ይመጣል። የቅላችንን ፒኤች መጠን በማመጣጠን የጸጉር ፈንገስ ይቀንሳል።

መጀመርያ ጸጉራችንን አርጥበን የአንድ መዳፍ መጠን የሆነ እርሾ ጸጉር ላይ አድርጎ ማሸት። ከተወሰነ ደቂቃ በኋላ ጸጉራችንን በሙቅ ውሃ መታጠብ። ለተወሰኑ ሳምንታት በሳምንት አንድ ወይም ሁለት ግዜ ማድረግ በቂ ነው።

4) የወይራ ዘይት

የራስ ቅል መድረቅን ልስላሴ ይዘት ባለው በወይራ ዘይት መታከም ይቻላል።

የወይራ ዘይቱ ትንሽ ሞቅ እስኪል እሳት ላይ መጣድ
ጭንቅላታችን ላይ ካሹ በኋላ ጸጉራችንን በፎጣ መጠቅለል
ለ45 ደቂቃ እንደተጠቀለለ መተው። ከዛ ጸጉራችንን በደንብ መታጠብ
መፍትሄውን በሳምንት ለተወሰኑ ግዚያቶች መደጋገም አስፈላጊ ነው።

5) የሎሚ ጭማቂ

የሎሚ ጭማቂ ጸረ ፈንገስ የሆነ አሲዳማዊ ይዘት አለው። የማሳከክ ስሜት ለማጥፋትም ይረዳናል።

ግማሽ ሎሚ ከሩብ ስኒ እርሾ ጋር ቀላቅለን ማቀላቀል።
ውህዱን ጸጉር እና ራስ ቅላችን ላይ ማሸት።
ለ20 ደቂቃ ጭንቅላታችን ላይ ከተውነው በኋላ ማጠብ
በሳምንት ለተወስነ ግዜ ማድረግ ያስፈልጋል።

6) አስፕሪን

አስፕሪን በውስጡ ሳሊሳይክሊክ አሲድ የሚባል ፎረፎርን መቆጣጠር የሚችል ንጥረ ነገር ይዟል።

ሁለት የአስፕሪን ክኒኖችን ማድቀቅ
ከትንሽ ሻምፑ ቅባት ጋር ማቀላቀል።
ጸጉራችንን በውህዱ ካሸን ብኋላ ለተወሰኑ ደቂቃዎች መተው።

7) እሬት (ኦሊ ቬራ)

በፎረፎር የተገጎዳ ቆዳን እሬት መቀባት የሞቱ ህዋሳቶችን ከማስወገዱም ባሻገር ለፀጉር እድገት አይነተኛ ሚና እንዳለውም ይታመናል።

25/06/2021

የጉበት ስብ ክምችት በሽታ(Fatty Liver Diseases)

ይህ በሽታ የሥብ ክምችት በጉበት ውስጥ ከመጠን በላይ ሲሆን የሚከሰት ነው፡፡ ይህም ችግር በጉበት የሚመረተው የሥብ (ቅባት) መጠንና የሚወገደው ቅባት መጠን አለመመጣጠን የሚያመጣው ችግር ነው፡፡

ችግሩ እንዴት ሊፈጠር ይችላል/የሚከተሉት ሊሆኑ ይችላል ተብሎ ይታሰባል፡-

1. በጉበት ውስጥ ያሉ ህዋሳቶች የስብ አፀግብሮችን በትክክል ማካሄድ ሳይችሉ ሲቀሩ፣

2. ከመጠን በላይ ስብ ሲመረት ወይም ከመጠን በላይ ስብ ወደ ጉበት ሲገባ፣

3. የጉበት ህዋሳቶች የተመረተውን ስብ በትክክል ከጉበት እንዲወጣና ወደ ሌላ ህዋሳት ክፍል እንዲሸራሸር ማድረግ ሳይችሉ ሲቀሩ ነው፡፡

የችግሩ መነሻ ምክንያቶች

1. ከ60 ግራም መጠን በላይ አልኮል በቀን በመጠጣት፣

2. ሌሎች በሽታዎች እንደ ውፍረት(በተለይ የማዕከላዊ ሰውነት ውፍረት)፣ የስኳር በሽታ፣የምግብ እጥረት እና ሌሎች፤

3. ልዩ ልዩ መድሃኒቶች፣

4. በእርግዝናም ሊፈጠር ይችላል፣

ሆኖም ግን የችግሩ መነሻ በአብዛኛው የአልኮል መጠን ነው፡፡

የሽታው ምልክቶች

- ድካም፣የምግብ ፍላጎት መቀነስ፣የሆድ ህመምና የዓይን ቢጫ መሆን፤

- የችግሩ መጠን ከፍ እያለ ሲሄድ ደግሞ የሆድ እብጠት እና የእግር እብጠት ያመጣል፤

- የጉበት እብጠት ሊከሰት ይችላል፤

- ከፍ ሲልም በአፍ ደም መምጣት (የጨጓራ መድማት)፤

- ህሌናን መሳት ሊያስከትል ይችላል፡፡

የጉበት ምርመራ

ደም ከጉበት ናሙና በመውሰድ እና በልዩ ልዩ ምስል ምርመራዎች ይካሄዳል፡፡

የህክምና አይነቶች፡-

- መጠጥ ማቆም ወይም የችግሩን ምንጭ ማቆም ወይም መቀነስ፣

- ክብደት መቀነስ ከ10% ያላነሰ፣

- የተመጣጠን እንቅስቃሴ ማድረግ፣

- አመጋገብን ማስተካከል፣

- ፍቱን የተባለ መድሃኒት ባይኖረውም የስብ መቀነሻ መድሃኒቶችና የተለያዩ ንጥር ነገሮች ሊጠቅሙ ይችላሉ፡፡

የበሽታው ደረጃዎች

ይሄ በሽታ የተለያዩ ደረጃዎች አሉት

እነዚህም ፡-

- የስብ ክምችቶች ብቻ (Simple steatostais )፣

- ቁስለት ያለው የስብ ክምችት (Steatohepatitis)፣

- ከፍተኛ የሆነ የጉበት ጠባሳ (Cirrhosis)፣

የህመሙ የመጨረሻ ውጤት

· የመጀመሪያ ሁለቱ ደረጃዎች ሙሉ በሙሉ ወደ ነበረበት ጤናማ ጉበት ሊመለሱ ይችላሉ፤ ስለሆነም ሁሉም መንስኤዎች ቶሎ በማስወገድ እና የላይኞችን ምክሮች መተግበር ያስፈልጋል፡፡

· የመጨረሻው ደረጃ ግን ሙሉ በሙሉ ሊመለስ የሚችል አይደለም፤ መሻሻል ግን ይኖረዋል፡፡

· አንድ ጊዜ ከጠፋ በኋላ የመመለስ እድል ስለሚኖረው ከላይ የተዘረዘሩትን ምክንያቶች ሙሉ በሙሉ ማስወገድ ይኖርብናል፡፡

23/06/2021

ሪህ(Gouty Arthritis)

ሪህ የመገጣጠሚያ መቆጣት ወይም ብግነት ከሚያመጡ የተለመዱ ህመሞች ዉስጥ አንዱ ሲሆን ከፍተኛ የሆነ ህመም በመገጣጠሚያ ላይ እንዲከሰት ያደርጋለ፡፡ ሪህ በአንድ ጊዜ የሚያጠቃዉ ወይም የሚከሰተዉ በሰዉነታችን ዉስጥ አንድ መገጣጠሚያ ላይ ሲሆን በብዛት ደግሞ የእግር ትልቁን አዉራ ጣት ያጠቃል፡፡
ሪህ የሚመጣዉ በደም ዉስጥ ያለዉ የዩሪክ አሲድ መጠን ሲጨምርና ይህም ዩሬት ክርስታልስ በመገጣጠሚያ ላይ በመጠራቀም የመገጣጠሚያ መቆጣት እንዲከሰት በሚያደርግበት ወቅት ነዉ፡፡
ዩሪክ አሲድ የሚመረተዉ ሰዉነታችን ፒዩሪን የሚባለዉን ኬሚካል በሚሰባብርበት ወቅት ነዉ፡፡

ሪህ እንዴት ይከሰታል?
ሪህ የሚከሰተዉ በሰዉነታችን ዉስጥ የዩሪክ አሲድ መጠን በከፍተኛ መጠን በሚጨምርበት ወቅት ነዉ፡፡ ሰዉነታች ዉስጥ ዩሪክ አሲድ የሚሰራዉ ከምንመገበዉ ምግብና በሰዉነታችን ዉስጥ ካለዉን ፒዩሪንን ከሚባለዉ ኬሚካልን/ንትረነገር በሚሰባብርበት ወቅት ነዉ፡፡ በሰዉነታችን ዉስጥ ከመጠን ያለፈ ዩሪክ አሲድ በሚኖርበት ወቅት የዩሪክ አሲድ ክርስታልስ በመገጣጠሚያዎች፤ በፈሳሾችና ህብረህዋሶች( tissues) ዉስጥ ይጠራቀማል፡፡

ለሪህ መከሰት እድልን የሚጨምሩ ነገሮች
የሚከተለው ለሪህ መከሰት ምክንያት የሆነዉን የዩሪክ አሲድ መጠን በሰዉነታችን ወስጥ መጨመር ምክንያት ሊሆኑ ይችላሉ
ሀ. የፒዩሪን ይዘታቸዉ ከፍተኛ የሁኑ ምግቦችንን መመገብ፡- የፒዩሪን ዘታቸዉ ከፍተኛ የሆኑ ምግች ዉስጥ ቀይ ስጋ፣ የባህር ምግቦች፣ ጉበት፣ኩላሊት፣ አንጎልና የመሳሰሉት
ለ. ወንድ መሆን
ሐ. ወፍራም መሆን (የሰዉነት ክብደት ከፍተኛ መሆን)
መ. የአልኮሆል መጠጥ መጠጣት:- ማንኛዉም ኢታኖል ያላቸዉ መጠጦች
ሰ. የፍሩክቶስ ይዘታቸዉ ከፍተኛ የሆኑ ምግቦችን መመገብ፡- የፍራፍሬ ጭማቂ፣በስካር የጣፈጡ ሶዳ መጠጦች
ረ. የተወሰኑ ህመሞች፡- የልብ ድካም፣ የደም ግፊት፣የስኳር ህመም፣ የኩላሊት የመስራት አቅም መድከምና ሌሎችም

ሪህ እንዴት ይታከማል?

ሪህን በመድሃኒት እንዲሁም እራስ በራስ በሚደረግ ህክምናና እንክብካቤ በደንብ ማከም ይቻላል፡፡ የጤና ባለሙያዎ የሚከተሉትን ህክምናዎች እንዲደርጉ ሊመክርዎት ይችላሉ፡፡
1.ህመሙን ወይም መቆጣቱን ማቆም፡- ይህ እንደ አይቡፕሮፌን፣ስቴሮይድ፣እና ኮልችሲን የሚባሉ አንቲ-ኢነፍላማቶሪ መድሃኒቶችን በመጠቀም
2.ወደፊት ድጋሚ ህመሙና መቆጣቱ እንዳይመጣ መከላከል፡- በአመጋገብዎና በአኗኗር ዘይቤዎ ላይ ለዉጥ ማድረግ ( ክብደት መቀነስ፣ አልኮል መቀነስ/አለመጠጣት፣ እንደ ቀይ ስጋ፣ ጉበትና ጨጓራ ያሉ የፕዩሪን ይዘታቸዉ ከፍተኛ የሆኑ ምግቦችን መቀነስ ወይም አለመመገብ፣እንዲሁም በደም ዉስጥ ዬሪክ አሲድ መጠን እንዲጨምር የሚያደርጉ መድሃኒቶችን አለመዉሰድ
3.የኩላሊት ጠጠርንና በቆዳ ስር የሚከሰትን ቶፋይ የሚባለዉን እብጠት መከላከል፡- ስር የሰደደ ዩሪክ አሲድ በደም ዉስጥ መኖር የኩላሊት ጠጠርና ቶፋይ እንዲከሰት ያደርጋል፡፡ ቶፋይ ጠንካራ የሆነ በቆዳ ስር የሚጠራቀም የዩሪክ አሲድ ክርስታል ጥርቅም ነዉ፡፡ ስለሆነም ይህን ለመከላከል በደም ዉስጥ ያለዉን ዩሪክ አሲድ መጠን የሚቀንሱ መድሃኒቶችን እንደ አሎፕዩሪኖል ያሉ በመጠቀም መጠራቀሙን መቀነስ ይቻላል፡፡
ከህክምናዉ በተጨማሪ ሪህን አንድ ሰዉ በራሱ በሚወስዳች እርምጃዎችና ዘዴዎች መከላከል ይቻላል፡፡

ሪህን እንድ ሰዉ እንዴት በራሱ መከላከልና ጤናማ ኑሮ መኖር ይችላል?

ሪህ የሥራ እና የመዝናኛ እንቅስቃሴዎችን ጨምሮ ብዙ የዕለት ተዕለት ኑሮን ይነካል ፡፡ እንደ እድል ሆኖ ሪህ ያለባቸውን ሰዎች የኑሮ ደረጃ ለማሻሻል የተረጋገጡና ብዙ ዋጋ የማያስከፍሉ የራስ-አያያዝ ስልቶች አሉ፡፡ ከእነዚህም ዉስጥ፡-
1.ጤናማ አመጋገብ መከተል፡- ሪህ እንዲቀሰቀስ የሚያደርጉ ምግቦችን ማስወገድ፤ የፕዩሪን ይዘታቸዉ ከፍተኛ የሆኑ እንደ ቀይ ስጋ፣ የባህር ምግቦች፣ ጉበትና ጨጓራ እንዲሁም አልኮሆል መጠጦችን መቀነስ
2.የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ፡- ይህ ቢያንስ በቀን ለ30 ደቂቃዎችና በሳምንት ለ7 ቀናት በባለሙያዎች የሚመከር ነዉ፡፡ በአካል ብቃት እንቅስቃሴ ወቅት ብዙ ፈሳሽ ከሰዉነትዎ ስለሚወጣ ለተጨማሪ የዩሪክ አሲድ መጠን መጨመር እንዳይዳርጎት ፈሳሽ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ከማድረግዎ በፊት፣ እደረጉና ካደረጉ በኃላ መጠጣትዎን አይዘንጉ፡፡
3.ክብደት መቀነስ፡- የሰዉነት ክብደት መጠናቸዉ ከፍተኛ ወይም ወፍራም የሆኑ ሰዎች ክብደት መቀነስ በክብደት ተሸካሚ መገጣጠሚያቸዉ ላይ የሚደርስን ጫና በተለይ በዳሌና ጉልበት ላይ የሚደርስን ጫና ለመቀነስ ይረዳል፡፡ ጤናማ ክብደት እንዲኖርዎ ማድረግ የመገጣጠሚያ ህመምን ይቀንሳል፣ ተግባራቸዉን ያሻሽላል እንዲሁም የመገጣጠሚያ መቆጣት( አርትራይትስ) መከሰትን ያዘገያል፡፡
4.የመገጣጠሚያዎችን ጤና መጠበቅ፡- በመገጣጠሚያዎች ላይ አደጋ መከሰት አርትራይትስ እንዲባባስ ያደርጋል፡፡ ለመገጣጠሚያ ምቹ የሆኑ እንደ እርምጃ፣ ሳይክል መንዳትና ዉሃ ዋና ያሉ እንቅስቃሴዎችን ተመራጭ ማድረግ፡፡ እነዚህ በመገጣጠሚያዎች ላይ ዝቅተኛ ተፅእኖ ያላቸው እንቅስቃሴዎች በመገጣጠሚያዎች ላይ የመቁሰል አደጋን የማምጣት አቅማቸዉ አነስተኛ ከመሆናቸውም በላይ በመገጣጠሚያዎች ላይ ከመጠን በላይ ጫና አይፈጥሩም ወይም አይጨምሩም፡፡

23/06/2021

?
•---•---•
✅ሽንት ኩላሊት ደምን አጣርቶ የሚያስወጣው ፈሳሽ ሲሆን 95% ውሀ 5% ኤሌክትሮላይቶች እና ቆሻሻዎች ናቸው። ጤናማ እና በቂ ፈሳሽ በሚዎስዱበት ጊዜ ሽንትዎ ብዙ እና መካከል ነው::
•---•---•
✅በቂ ፈሳሽን በማይወስዱበት ጊዜ ሽንትዎ ይበልጥ የተከማቸ ሲሆን ወደ ጠቆር ያለ ቢጫ ወይም የዓምበር ቀለም ይለወጣል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ የሽንት ቀለም እና መጠን እየዎሰዱ ያሉትን የውሀ መጠን ፣ ምግብ ፣ ቫይታሚን ጠቋሚ ነው። የተወሰኑ ምግቦች ፣ አንቲባዮቲኮች ፣ የህክምና ሁኔታዎች እና ቀለሞች እንዲሁ ለጊዜው የሽንት ቀለም ይቀይራሉ፡፡
•---•---•

✅ከዚህ ቀጥሎ የተለያዩ የሽንት ቀለም አይነቶች እና ምክንያቶች እናያለን።
•---•---•
➡️1. ከሆነ ከመጠን በላይ ውሀ እየጠጡ እንደሆነ ያመለክታል። ይህም የተለያዩ በደም ውስጥ የሚገኙ ንጥረ ነገሮችን በተለይም ፓታሽየም እና ሶድየም መጠናቸው እንዲያንስ ያደርጋል ይህም የልብ ጡንቻን ይጎዳል።

➡️2. - ይህም በቂ ውሀ እየወሰዱ እንዳልሆነ ወይም ኬቶን በሽንት ውስጥ መኖር ሊሆን ይችላል። በቂ ውሀ አለመውሰድ ደግሞ ለኩላሊት ጠጠር ፣ የሰውነት ፈሳሽ መቀነስ ፣ የኤሌክትሮላይት መዛባት ያስከትላል። ኬቶን የሚፈጠረው ሰዉነታችን በቂ የሆነ ስኳር (glucose ) ሳያገኝ ሲቀር እና ቅባትን (fat) የሰውነት ሴሎች ለጉልበት ማመንጫነት ሲጠቀሙበት ነው። ይህም በሽንት መልክ ይወጣል። ከፍተኛ የኬቶን መጠን አደገኛ የስኳር በሽታ ጉዳትን (DKA) ተከትሎ ሊመጣ ይችላል። አነስተኛ መጠን ከሆነ ለረጅም ጊዜ ካልተመገብን ሊከሰት ይችላል።

➡️3. - ከበቂ በላይ ሰው ሰራሽ ቫይተሚን ቢ እየወሰዱ ከሆነ ሊከሰት ይችላል።

➡️4. #ቀይ - ይህ የሚፈጠረው ደም በሽንት ውስጥ ሲኖር ነው። ይህም በኩላሊት ጠጠር ፣ የኩላሊት እና የሽንት ፊኛ ኢንፌክሽን ፣ የፕሮስቴት እጢ ካንሰር ፣ የኩላሊት ካንሰር ፣ ከባድ ስፓርት እና የመሳሰሉት።

➡️5. /ቡናማ - የጉበት ችግር ያመለክታል። የጉበት ፣ የሀሞት ቀረጢትና የቱቦዎች ችግር ተከትሎ የቢሊሩቢን በደም ውስጥ መብዛት ጋር ተያይዞ የሚከሰት ነው።

➡️6. #ሀምራዊ - አነስተኛ ደም በሽንት ውስጥ ሲኖር ወይም ቀይ ስር ከበላን

➡️7. #ሰማያዊ - የካልስየም መብዛት /hypercalcemia

➡️8. - ፕሮቲን በሽንት ውስጥ መኖር ፤ ይህም የኩላሊት ቁስለት ፣ የኩላሊት ጠጠር ፣ የልብ እና የኩላሊት መድከም ፣ የተለያዩ የካንሰር አይነቶች

➡️9. - በሽንት ውስጥ የስኳር መኖር ነው ፤ ይህም የስኳር በሽታ ያመለክታል።

22/05/2021

የአስም ህመምተኞች እና አመጋገባቸው
10 ጥቆማዎች

ለአስም ህመምተኞች የሚሆኑ እና የማይሆኑ ተብለው የተለዩ ምግቦች የሚከተሉት ናቸው፡፡

1. ቡና

በየጊዜው ቡናን የተመለከቱ መረጃዎች ይወጣሉ፡፡ ይጠቅማል ይጎዳል የሚሉ፡፡ አስምን በተመለከተ ግን ቡና ጥቅሙ ያመዝናል፡፡ በቡና ላይ የተደረጉ ሰባት ጥናቶችን የመረመረ አንድ የሳይንቲስቶች ቡድን ቡና ከተጠጣ በኋላ ባሉ አራት ሰዓታት የአየር ቧንቧዎች በተሻለ ሁኔታ እንዲሰሩ እንደሚያደርግ ደርሼበታለሁ ብሏል፡፡ ኒዮርክ በሚገኘው የሌኖክስ ሂል ሆስፒታል የውስጥ ደዌ ስፔሻሊስት የሆኑት ዶ/ር ሮበርት ግራሃም ‹‹ካፌይን አየር መተላለፍን ያሻሽላል፡፡ ጥቁር ሻይም ጠቃሚ ነው፡፡›› ሲሉ የቡና አስተዋፅኦ የማይናቅ መሆኑን ይገልፃሉ፡፡

2. አፕል

በእንግሊዝ የተካሄደ አንድ ጥናት በሳምንት ከ2 እስከ 5 አፕል የሚመገቡ ሰዎች አስማቸው የመቀስቀሱ መጠን በ32% ዝቅ ብሎ መገኘቱን ገልጧል፡፡ በፍሬው ውስጥ የሚገኘው Flovonoids የተሰኘው ንጥረ ነገር ለዚህ ውጤት መገኘት አስተዋፅኦ ሳይኖረው እንደማይቀርም ተገምቷል፡፡

3. ካሮት

በሰውነት ወደ ቫይታሚን ኤ የሚቀየረውን ቤታካሮቲን የተሰኘ አንቲኦክሲደንት በካሮት ውስጥ በብዛት ይገኛል፡፡ በቤታካሮቲን ላይ እየተካሄዱ ያሉ ቅድመ ጥናቶች ንጥረ ነገሩ በእንቅስቃሴ የሚነሳ አስምን ለመቆጣጠር ያስችላል፡፡ ካሮት ለአይን ጤንነት እና ለበሽታ መከላከል አቅም ከሚሰጠው ጥቅም በተጨማሪ ከልብ፣ ከካንሰርና ከመርሳት (አልዛይመር) በሽታዎች ይጠብቃል፡፡ ቤታካሮቲን በስኳር ድንች እና በቃርያ ውስጥም ይገኛል፡፡

4. እንቁላል

በአንዳንድ ሰዎች ላይ ሽፍታ በመፍጠር እንቁላል አለርጂ ለመቀስቀስ ምክንያት ነው፡፡ አስም ሊነሳ ሊያደርግም ይችላል፡፡ የእንቁላል አለርጂ በተለይ በህፃናት ላይ የሚታይ ሲሆን እያደጉ ሲሄዱ ብዙዎችን ይተዋቸዋል፡፡ ልጅዎ የእንቁላል አለርጂ ካለበት(በሃኪም ተመርምሮ መታወቅ ይገባዋል) እንቁላልና በእንቁላል የተሰሩ ምግቦችን እንዳይመገብ ያድርጉ፡፡ ብናኝ በሚበዛባቸው፣ እምክ እምክ በሚሸቱ ቢሮዎችና ቤቶች የሚሰሩና የሚኖሩ ሰዎች የአስም ስሜት እንዳይዳብርባቸው ሲባል እንቁላልን አዘውትረው እንዲመገቡ አይመከርም፡፡

5. ተልባ

ተልባ በኦሜጋ-3 አሲዶችና በማግኒዥየም የበለጸገ ነው፡፡ አንዳንድ ጥናቶች በዓሳ ውስጥም በከፍተኛ መጠን የሚገኘው ኦሜጋ-3 ለአስም ጥሩ ነው ለማለት የሚያስችል ቀዳሚ ውጤት እንዳገኙ ይገልፃሉ፡፡

6. ነጭ ሽንኩርት

ለበርካታ ዘመናት የፈዋሽ ምግቦችን ዝርዝር በቁንጮነት ሲመራ ኖሯል፡፡ አሁንም ተወዳዳሪ አልባ መሆኑን የተለያዩ ጥናቶች እየመሰከሩለት ነው፡፡ ለአስም ፈዋሽ እንደሆነም ዶ/ር ግርሃም ይመሰክራሉ፡፡ እ.ኤ.አ በ2009 የተካሄደ አንድ ጥናት ግን ካንሰር አማጪ ፍሪ ራዲካልሶችን የሚያጠፋው allicin የተሰኘ ንጥረ ነገር በነጭ ሽንኩርት እንደይገኝ ገልጾ ነበር፡፡

7. ወተት

አንዳንድ መረጃዎች ወተትና ውጤቶቹ አስምን እንደሚቀሰቅሱ ይገልፃሉ፡፡ ጥቂት ሰዎች ደግሞ የወተት አለርጂ አለባቸው፡፡ ይህ አለርጂ ለመተንፈስ መቸገር፣ ሳል እና ሌሎች የመተንፈሻ አካል ችግሮችን ይፈጥራል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ወተት የቫታሚን ዲ ምርጥ መገኛ በመሆኑ የአስም ምልክቶችን ለማለዘብ ይረዳል፡፡ ኤክስፐርቶች አስምን ለመቆጣጠር ዋናው መላ አለርጂ ቀስቃሾችን በይፋ ማወቁ ላይ ነው ይላሉ፡፡

8. ኦቾሎኒ

በአንዳንድ ሰዎች ላይ አደገኛ አለርጂ ይቀሰቅሳል፡፡ በሌሎች ላይ ደግሞ የአስም አለርጂ ይፈጥራል፡፡ አንድ ጥናት የኦቾሎኒ አለርጂ ያለባቸው ሕፃናት ከሌሎች በተለየ በአስም የመጠቃ እድላቸው ከፍተኛ መሆኑ ተገልጧል፡፡ በርካታ አስም ያለባቸው ለኦቾሎኒ አለርጂ የሆኑ ህፃናት በሳር፣ በአረም፣ በድመቶች፣ በአቧራ፣ በአበባ ብናኝ እና በመሳሰሉት አስማቸው ሊቀሰቅስ ይችላል፡፡ ብዙዎቹም ሆስፒታል በመተኛት ህክምና ለመከታተል ይገደዳሉ፡፡

9. ጨው

አየር መተላለፊያ ትቦዎችን ያጠባል፣ በሰውነት ውስጥ የውሃ እጥረት እንዲፈጠር ያደርጋል፡፡ ‹‹የአስም ምልክቶች የሚታያቸው ሰዎች ዝቅተኛ ጨው መመገብ ይኖርባቸዋል›› ይላሉ ዶ/ር ግራሃም፡፡

10. ወይን

በርካታ ጥናቶች በውስጡ የሚገኘው sulfites የተሰኘ ንጥረ ነገር አስም እንዲቀሰቀስ እንደሚያደርግ ፅፈዋል፡፡ ሌሎች ጥናቶችም ራሱ አልኮሉ ወይም ሌላ ግብአት የፈጠረው ሊሆን ይችላል ቢሉም ወይን አስምን ይቀሰቅሳል በሚለው ላይ ግን ተስማምተዋል፡፡

24/09/2017

የኩላሊት በሽታ ምልክቶች

የሽንት ስርዓት መዛባት/መቀየር
የመጀመሪያው የኩላሊት በሽታ ምልክት የሽንት ሥርዓት
መለወጥ ነው፡፡ መለወጥ ስንል የሽንት መጠን እና
ሽንትዎን የሚሸኑበት የጊዜ ልዩነት ነው፡፡ ሌሎች ለውጦች
የሚከተሉትን ያጠቃልላል፦
ሌሊት ሽንት ለመሽናት ደጋግመው መነሳት
ለመሽናት መቸኮል
ከተለመደው ጠቆር ያለ ሽንት
አረፋ ያለው ሽንት
ደም የተቀላቀለበት ሽንት
ሲሸኑ መቸገር/በጣም መግፋት ለመሽናት
በሚሸኑበት ጊዜ ህመም ወይም የማቃጠል ስሜት
የሰውነት እብጠት
ተረፈ ምርቶችንና ትርፍ ፈሳሾችን ከሰውነታችን ማስወገድ
የኩላሊት ስራ ነው፡፡ ይህን ማድረግ ሲሳነው ግን የትርፍ
ፈሳሽና ውሃ መከማቸት እብጠት እንዲፈጠር ያደርጋል፡፡
እነዚህ እብጠቶች በእጅ፣ እግር፣ ቁርጭምጭሚት
መገጣጠሚያ፣ ፊት እና አይን አካባቢ ይፈጠራሉ፡፡
ከፍተኛ የሆነ የመዛልና የድካም ስሜት
ኩላሊት ተግባሯን በትክክል መወጣት በሚያቅታት ወቅት
አብዛኛውን ጊዜ የመዛል ስሜት ይሰማናል፡፡
ይደክምዎታል ወይም በአጠቃላይ ባላወቁት ምክንያት
ሃይል/ጉልበት ያጥርዎታል፡፡ የዚህ ምልክት ሁለት ዋና
ዋና ምክንያቶች የደም ማነስና በሰውነት ውስጥ የተረፈ
ምርቶች/ቆሻሻዎች መከማቸት ነው፡፡

የማዞር ስሜት
በኩላሊት በሽታ ምክንያት የደም ማነስ የሚከሰት ከሆነ
በተደጋጋሚ ያዞርዎታል የዚህም ችግር የራስ መቅለል፣
ባላንስ ማጣት ዓይነት ስሜቶች/ምልክቶች ይታይብዎታል፡፡
ይህ የሚሆንበት ምክንያት የደም መነስ በሽታው ወደ
አእምሮ በቂ የሆነ ኦክስጂን እንዳይደርስ ስለሚያደርግ
ነው፡፡
የጀርባ ህመም
ይህ ነው የማይባል የህመም ስሜት በጀርባዎና በሆድዎ
ጎንና ጎን መሰማት የኩላሊት በሽታ ወይም የኩላሊት
ኢንፌክሽን ምልክት ሊሆን ይችላል፡፡ ኩላሊት በትክክል
ስራውን መስራት ካልቻለች የመገጣጠሚያ ህመም፣
መገተር/ለማጠፍ መቸገርና ፈሳሽ ይስተዋላል፡፡
የቆዳ መሰነጣጠቅና ማሳከክ
ድንገተኛ የሆነ የቆዳ መሰነጣጠቅ፣ ሽፍታ፣ ማቃጠል/
መለብለብ እና ከፍተኛ የማሳከክ ስሜት ተጨማሪ
የኩላሊት ችግር ምልክቶች ናቸው፡፡ ኩላሊት ተግባሩን
በትክክል አለመወጣት ቆሻሻዎችና መርዛማ ነገሮች
በሰውነት ውስጥ እንዲከማቹ አስተዋጽዎ ስለሚያደርግ
በርከት ላሉ የቆዳ ችግሮች ያጋልጣል፡፡
የአፍ ሽታ
የኩላሊት በሽታ የአፋችን ጣዕም ብረት ብረት እንዲለን
ወይም አፋችን የአሞኒያ(የሽንት) ሽታ እንዲኖረው
ያደርጋል፡፡ ይህ የሚሆነው ደካማ የሆነ የኩላሊት ተግባር
በደም ውስጥ ያለው የዩሪያ መጠን እንዲጨምር
ያደርጋል፡፡ ዩሪያ በምራቅ በመሰባበር ወደ አሞኒያ
ይቀየራል ይህም አፋችን መጥፎ የሆነ ሽንት የሚመስል
ሽታ እንዲኖረው አስተዋጽኦ ያደርጋል፡፡
ማቅለሽለሽ ወይም ማስታወክ
በኩላሊት በሽታ የሚሰቃዩ ሰዎች ማቅለሽለሽ፣ ማስመለስ
እና የምግብ ፍላጎት መቀነስ በጣም የተለመዱ ምልክቶች
ናቸው፡፡ የማቅለሽለሽ እና ማስታወክ ስሜት በአብዛኛው
የሚኖረው ጠዋት ከእንቅልፍዎ በሚነሱበት ወቅት ነው፡፡
አብዛኛውን ጊዜ ይበርድዎታል
ይህ በኩላሊት በሽታ ምክንያት በተፈጠረ ደም ማነስ
ምልክት ነው፡፡ በማያውቁት ምክንያት የብርድ ስሜት
ሊሰማዎት ይችላል ምንም አየሩ ሙቀት ቢሆንም እንኳን፡፡
አብዛኛውን ጊዜ ከማዞርና ድካም በተጨማሪ
የሚበርድዎት ከሆነ በፍጥነት ህክምና ያግኙ፡፡
የትንፋሽ ማጠር
የትንፋሽ እጥረት የኩላሊት በሽታ ምልክት ሊሆን ይችላል፡፡
ኩላሊት ተግባሯን በትክክል አለመወጣቷ በሳንባ ውስጥ
በዛ ያለ ፈሳሽ እንዲከማች ያደርጋል፡፡ ይህ የትንፋሽ
ማጠር በኩላሊት ችግር ምክንያት በተፈጠረ የደም ማነስ
ሊሆን ይችላል፡፡
መልካም ጤንነት!!

13/08/2017

ከወሊድ በኋላ በእናቶች ላይ የሚከሠቱ
ለውጦች እና መፍትሔዎቻቸው !

• የጡት መጠን ትልቅ መሆን፡- የሴቶች ጡት
ከወሊድ በኋላ በወተት ተሞለቶ ጠንካራ፣ የሚከብድ
እና ትልቅ ሆኖ ምቾትን የማይሠጥ ይሆናል፡፡ ምቾትን
ለመፍጠር ደግሞ ይህ የተጠራቀመ ወተት መቀነስ
ግድ ነው፡፡ ይህን ደግሞ ህፃኑን በማጥባት በቀላሉ
ማድረግ ይችላል፡፡ ጡት ማጥባት ለህፃኑ ጤንነት
እጅግ አስፈላጊ በመሆኑ ማጥባት የእናትነት ግዴታ
ቢሆንም አንዲት እናት በማጥባቷ ልጅ ብቻ ሣይሆን
እርሷም ተጠቃሚ መሆኗን ሊያውቁ ግድ ይላል፡፡
ይህን ባለመረዳት ሊሆን ይችላል አንዳንድ እናቶች
ጡት ለማጥባት ፍቃደኛ ባለመሆናቸው ጭንቀትን
ለራሣቸው አትርፊዋል፡፡ በእጃቸው ቀንሰው የህመሙን
ስሜት ጠለመቀነስ ቢሞክሩም የወተት መመንጫቱ
እንደውም እየጨመረ በመምጣት ለባሠ ህመም
ይዳረጋሉ፡፡ እነዚህ እናቶች በእጃቸው ወተቱን
ለማውጣት ሣይሞክሩ ብሎም በሙቅ ውሃ ሣያስነኩ
እስከ ሁለት ሣምንት ታግሠ ቢቆዩ ከህመሙ ሊድኑ
ይችላሉ፡፡
• ከማህፀን ፈሣሽ መውጣት፡- እናቶች ከወለዱ
በኋላ ባሉት አንድ ወይም ሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ
ከማህፀን የሚወጣ ፈሣሽ ሊኖር ይችላል፡፡
በመጀመሪያዎቹ ጥቂት ቀናት ደማቅ ቀይ እና የወር
አበባ የሚመስል ፈሣሽ ሊወጣ ቢችልም በሚቀጥሉት
ተከታታይ ቀናት እየቀነሠ ይመጣል፡፡ ከ 10 ኛው ቀን
በኋላ አነስተኛ መጠን ያለው ነጭ ወይም ቢጫ ፈሣሽ
በመተካት ከ 2-4 ሣምንት ሊቆይ ይችላል፡፡
• የፀጉር መሣሣት፡ - ብዙ ሴቶች በእርግዝና ወቅት
ፀጉራቸው በዛ ያለ እና የማብረቅረቅ ገጽታ አለው፡፡
ለእርግዝና ካለው የአስትሮጅን ሆርሞን መብዛት
የፀጉር ውበት በተለየ እንዲጨምር ያደርገዋል፡፡ ይህ
ግን እርግዝናው ሲያበቃ አብሮ ያበቃ እና ከዚህ ቀደም
ወደነበረበት ገጽታ ይመለሣል፡፡ ይህ ደግሞ ከወልድ
በኋላ ባሉት 6 ወይም 12 ወራ ውስጥ የሚታይ
ነው፡፡ ከዚህ በተቃራኒው አንድሮጅን በተባለው
የሆርሞን አይነት የተነሣ በእርግዝና ወቅት በተለየ
በሠውነት እና በፊት ላይ የሚወጣውን የልተለመደ
ፀጉር ከወሊድ በኋላ በጥፋቱ ሴቶችን ደስ
የሚያሰኛቸው ነው፡፡
• የባህሪ መለዋወጥ፡ - ብዙ ሴቶች ከወሊድ በኋላ
ባህሪያቸው ይለወጣል፡፡ ይህ በተለያዩ ምክንየቶች
ሊከሠት እንደሚችል ይገመታል፡፡ ለምሣሌ
የሆርሞኖች መጠን መዛባት፣ በወሊድ እና በህመም
ወቅት የገጠማቸው ህመም፣ የእንቅልፍ ማጣት፣
አዲሰ ህፃን ልጅ ለማሣደግ የሚጠብቀው ኃላፊነት
እና ከወሊድ በኋላ የሚገጥመው ድብርት (Post
partum depression) የተነሣ የባህሪ
መለዋወጥ ሊከሠት ይችላል፡፡ ይህን አይነቱን ችግር
በራሱ ጊዜ የሚስተካከል ቢሆንም በምክር አገልግሎት
የተሻለ ውጤት ማግኘት ይቻላል፡፡
• የወሲብ ፍላጐት መቀነስ፡ - ከወሊድ ጋር ተከተለው
የሚመጡ እንቅልፍ የሌለባቸው ምሽቶች እና
የኢስትሮጅን ሆርሞን መጠን መቀነስ የሴቷን የወሲብ
ፍላጐት በከፍተኛ ደረጃ እንዲቀንሱ ያደርጋሉ፡፡ ይህን
የወሲብ ፍላጐት ወደ ነበረበት ለመመለስ ከወራት
እስከ 1- ዓመት ሊፈጅ ይችላል፡፡ በሀርቫርድ ዩኒቨርስቲ
ሜዲካል ኘሮፌሰር የሆኑት ሪሶቲ “ የወለደች እናት
ትኩረቷን በሙሉ ወደ ተወለደው ህፃን ማድረጓ እና
የእስቲኖጂን መጠን ማነስ በስነልቦና ደረጃ እንኳ
ወሲብን እንዳታስብ ያደርጋታል፡፡ ብለዋል
• በሆድ አካባቢ የሚታይ የቆዳ ምልክት
(Elephant Belly):- ብዙ እናቶች ህፃን
ልጆቻቸውን ለ9 ወር ያህል በሆዳቸው ይዘው
በመቆየታቸው ቆዳቸው ይዘው በመቆየታቸው ቆዳቸው
የመለጠጥ እድሉ ከፍተኛ ነው፡፡ እነዚህ በማህፀን
አካባቢ ያሉ ቆዳዎች ቀድሞ ከነበረው እስከ 5 እጥፍ
ሊወጠሩ እና ሊለጠጡ ይችላሉ፡፡ እናም ከወሊድ
በኋላ በጊዜ ሂደት ወደ ነበረበት ቦታ ቢመለስም
መስመር የሚመስሉት ምልክቶች ግን ፈጽመው
አይጠፉም፡፡ ይህ ችግር ሴቶች የተለያዩ ክሬሞችን
በመቀባት ወደ ነበረው መልክ ለመመለስ ጥረት
ያደርጋሉ፡፡ አሁን ባው የሣይንስ ደረጃ በቀዶ ጥገና
እንጂ በሚቀቡ ቅባቶች ሊጠፋ እንደማይችሉ
ይታወቃል፡፡
• የሆድ ወጣ ማለት (Belly Bulge):- የዚህ
አይነቱ የሆድ መጠን መተለቅ ከ 6-8 ሣምንታት በኋላ
ወደ ነበረበት ቢመለስም ብዙ እናቶች ከወለዱ በኋላ፣
እርጉዝ ሆነው የነበረውን የሆድ ትልቀት ባልተናነሠ
መጠን ሆዳቸው ተልቆ ሊቆይ ይችላል፡፡ ይህ ችግር
በጊዜ ሂደት በከፍተኛ ሁኔታ ቢቀንስም ወደ ነበረበት
ለመመለስ የአካል እንቅስቃሴ እና ጤና ምግብ
መመገብ ያስፈልጋል፡፡
• የሆድ ድርቀት፡- ከወሊድ በኋላ ባሉት ሶስት እና
አራት ቀናት ሴቶች የሆድ ድርቀት ያጋጥማቸዋል፡፡
ይህም በመፀዳጃ ቤት እንዲቸገሩ ይሆናል፡፡ እንደዚህ
አይነቱ እክል የሚወገደው የህክምና ባለሙያዎች
ሠገራን ሊያለሰልሱ የሚችሉ መድሐኒቶችን
በመጠቀማቸው ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ
ፍራፍሬዎችን፣ አትክልቶችን እና ጥራጥሬዎችን
በመመገብ ይህን እክል ማስተካከል ይቻላል፡፡ ይህን
ብቻ አይደለም ውሃን ለበቁ መጠን መጠጣት
ይገባል፡፡ በዚህ ወቅት ለህመም ማስታገሻ የሚሆኑ
ናርኮቲክ መድሐኒቶች ባይጠቀሙ ይመረጣል፡፡
ምክንያቱም ይህን ችግር ሊያባብሱ ይችላሉ፡፡

እነዚህ ከወሊድ በኋላ የሚከሠቱ አካላዉ እና አምሮአዊ
ለውጦችን ለመቆጣጠር ቀዳሚው ነገር ሁሉንም ሠዎች
ሊገጥሙ የሚችሉ ተፈጥሮአዊ ክስተቶች መሆናቸውን መረዳት
እና ማወቅ ነው፡፡ ከላይ እንዳየናቸው በዛ ያሉ እክሎች የጤና
ጉድለቶች ናቸው ባንልም ለሰዎቹ ምቾት የማይሠጡ እስከ ሆነ
ብሎም ለእናቶች የሠላማዊና የደስተኛ ህይወት መኖር
እስከምናስብ ድረስ የሚከተሉትን መፍትሔዎች ጀባ ልንላችሁ
ወደናል፡፡
እርግጥ አንዳንድ ችግሮች በጊዜ ሂደት የሚወገድ እና
የሚጠፉ እክሎች ናቸው፡፡ ለምሣሌ በሆድ አካባቢ በቆዳ ላይ
የሚታየው የመለጠጥ ሁኔታ በጊዜ ሂደት የሚቀንስ ቢሆንም
ፈፅሞ የሚጠፋ ግን አይደለም፡፡ ሌሎችም እክሎች እንደነዚህ
ቢሆኑም የህክምና አዋቂዎች የሚመክሩት አንዳንድ ነጥቦችን
እናንሣ፡፡
ከወሊድ በኋላ የህክምና ምርመራ ማድረግ
ከወሊድ በኋላ ብዙ እናቶች ልጅን በማንከባከብ ስለሚባክኑ
እና ለራሣቸው ጊዜ ስለማይሠጡ የራሣቸውን ጤናቸል ይላሉ፡፡
ይህ ግን መልካም አይደለም፣ ቢያንስ 6 ሣምንት በኋላ
የህክምና ምርመራ እንዲያደርጉ ይመከራል፡፡
ያጋጠማቸውን ወይም የተሠማቸውን ህመም ሁሉ ለህክምና
ባለሙያ መናገር እና ተገቢውን ምክር እና ህክምና ማግኘት
አለባቸው፡፡
አካላዊ እንቅስቃሴ
ብዙ ሴቶች ካምኘ የተነሣ ከወሊድ በኋላ የተለያዩ አካላዊ
ችግሮች ይገጥሟቸዋል፡፡ ኢንፌክሽኖች፣ የጀርባ ህመም፣
ሽንት መቆጣጠር ማቀት፣ በወሲብ ወቅት ህመም እና
የመሣሠሉት ችግሮች ከእነዚህ እክሎች መካከል ናቸው፡፡
አካላዊ እንቅስቃሴ ደግሞ ይኸውም ልጆን ለ 9 ወር
ለመሸከም የዛሉትን የማህፀን አካባቢ የሚገኙ ጡንቻዎችን
በማጠንከር ነው፡፡

06/08/2017

የጨጓራ መቁሰል ምንድን ነው?

በጨጓራ የውስጠኛው ክፍል እና በትንሹ አንጀት
የመጀመሪያው ክፍል (duodenuml) የሚፈጠር
ቁስል ነው፡፡ ጨጓራ ከአፍ የሚላክለትን ምግብ
ለመፍጨት ሀይድሮክሎሪክ (hydrochloric acid)
የሚባል አሲድ ያመነጫል፡፡ ይኼ አሲድ ምግብ
ከመፍጨት ባለፈ በጨጓራችን ላይም ጉዳት
የማድረስ አቅም አለው፡፡ ከአሲዱ ራሳችንን
ከምንጠብቅባቸው መንገዶች መካከል ዋነኛው
የጨጓራችንን የላይኛው ክፍል ሸፍኖ የሚገኘው
ወፍራም ፈሳሽ (mucus) ነው፡፡ከጨጓራችን ውጭ
በቆሽት እና በመጀመሪያው የአንጀት ክፍል የሚመረቱ
ሆርሞኖች የአሲዱን አመራረት በመግታት
ጨጓራችንን ከአደጋ ይጠብቃሉ፡፡ ስለዚህም የጨጓራ
በሽታ የሚከሰተው የነዚህ የሁለቱ ነገሮች ማለትም
የአሲድ አመራረት እና ከአሲዱ የሚጠብቁን ነገሮች
አለመጣጣም ሲኖር ነው፡፡
የጨጓራ ቁስል እንደማስመለስ ፣ ማቅለሽለሽ እና
የሆድ ህመም የመሳሰሉ ምልክቶችን ቢያሳይም
አንዳንዴ ግን ምልክት አልባ ሆኖ ለረዥም ጊዜ ሊቆይ
ይችላል፡፡ምልክቶቹን በተለያዩ ምግቦች መቆጣጠር
ቢቻልም ዶክተር ጋር ሄዶ ትክክለኛው ክትትል
መደረግ ግን አለበት፡፡

የጨጓራ ቁስለትን የሚያመጡ ነገሮች ምንድን
ናቸው?

የሄሊኮባክተር ፓይሎሪ (H.pylori) ባክቴሪያ
የመጀመሪያው እና ዋናው ለቁስሉ የሚዳርግ
ምክንያት ነው፡፡በጤነኛ ሰው ውስጥም የሚገኝ
ባክቴሪያ ሲሆን ለዚህ በሽታ ለመጋለጥ ከእሱ
በተጨማሪ ሌላ መንስኤዎች አብረውት ሊገኙ
ይገባል፡፡ አስፕሪንን የመሳሰሉ የተለያዩ የህመም
ማስታገሻ መድሃኒቶችን በብዛት መውሰድ የጨጓራን
የላይኛው ክፍል በመጉዳት ሊያቆስለው ይችላል፡፡
በተጨማሪም ሌሎች ኢንፌክሽኖች እና ኬሞቴራፒ
ሊያመጡት ይችላሉ፡፡

የጨጓራ መቁሰል ምልክቶች ምንድን ናቸው?

የላይኛው የሆድ ክፍል ህመም አንደኛው ምልክት
ነው፡፡ ይህ ህመም ምግብ ከበሉ ከ2-3 ሰአት ባለው
ጊዜ የሚብስ እና ትንሽ ሲበሉበት ወይም ደግሞ
የአሲድ መከላከያ (anti acid) ሲወሰድ የሚተው
አይነት ሊሆን እና በብዛት ከእንቅልፍ ሊቀሰቅስም
ይችላል፡፡ የዚህ አይነቱ ህመም በአብዛኛው ከትንሹ
አንጀት የመጀመሪያው ክፍል መቁሰል ጋር ይያያዛል፡፡
ሌላኛው ደግሞ ምግብ ሲበላ የሚብስ አይነት
ህመም ሲሆን ይሄኛው ከጨጓራ መቁሰል ጋር
ይያያዛል፡፡ ማቅለሽለሽ፣ ማስታወክ፣ ቶሎ መጥገብ፣
የሆድ መነፋት የመሳሰሉ ምልክቶችም አሉት፡፡ እነዚህ
ምልክቶች ሁሉም የጨጓራ ቁስል ምልክቶች ብቻ
ሳይሆኑ የተለያዩ በሽታም ምልክቶች ናቸው፡፡ በሽታው
ኖሮባችው ምንም ምልክት የማይታይባቸው እና
ህይወታቸውን በደህና የሚኖሩ አንዳንድ ሰዎችም
አሉ፡፡
በጨጓራችን የሚመረተው አሲድ በጨጓራ ውስጥ
የሚገኙ ትንንሽ የደም ስሮችን ሊጎዳና ሊያደማቸው
እና ደም እንዲያስመልስ ሊያደርግ ይችላል፡፡ከጨጓራ
የወጣው ደም በትለቁ እና በትንሹ አንጀት አልፎ
በጣም ጥቁር እና የሚያጣብቅ አይነት ሰገራ ሆኖ
ሊወጣም ይችላል፡፡ እነዚህ ምልክቶች ካሉ በሽታው
ላቅ እንዳለ ስለሚየሳይ ወዲያው ወደሆስፒታል
መሄድ አለብህ፡፡
የጨጓራ ቁስል ሊደማ፣ ጨጓራን አልፎ ቆሽትን
ወደመሳሰሉ አካላቶች ሊሄድ፣ ጨጓራን ሊቀድ እና
አሲዱን ወደተለያዩ የሆድ አካላት ሊያፈስ እንዲሁም
ከጨጓራ ወደ ትንሹ አንጀት የሚተላለፈውን ቱቦ
በማጥበብ ጨጓራን ከትንሽዋ አንጀት ጋር
የሚያገናኘውን ክፍል ሊዘጋ ይችላል፡፡የጨጓራ ቁስል
ከፍተኛ ደረጃ ላይ እንደደረሰ የሚያሳዩ የተለያዩ
ምልክቶች አሉ፡፡ እነዚህም፤
ድንገት የተነሳ በጣም ሀይለኛ የሆድ ህመም
ጥቁር እና የሚያጣብቅ ሰገራ
ማቅለሽለሽ እና ደም የቀላቀለ ትውከት
ድሮ በምግብ የሚተው ህመም አሁን በምግብ
አልተውም ማለት የመሳሰሉትን መጥቀስ እንችላለን፡፡
እነዚህ ምልክቶች ካሉብህ ወደሆስፒታል መሄድን
የመጀመሪያ ስራህ አድርገው፡፡
የጨጓራ ቁስል ምርመራ ምንድን ነው?
ሆስፒታል ከሄድክ በኋላ የተለያዩ ምርመራዎች
ይታዘዙልሃል፡፡ የተለያዩ የደም ምርመራዎች
ይደረጉልሃል፡፡ በተጨማሪም ‹Gastroscopy›
ሊሰራልህ ይችላል፡፡ በትንሽ ካሜራ የጨጓራህን
ውስጥ በማየት ቁስል እንዳለብህ ለማረጋገጥ
ይረዳል፡፡ ይህ ካሜራ በአፍህ በኩል የሚገባ ሲሆን
ምንም አይነት ጉዳት አያስከትልም፡፡ በዚህ አይነት
ቁስሉ እንዳለብህ ሲረጋገጥ እና የትኛውን አይነት
መድሃኒት መጠቀም እንዳለብህ ይታወቃል፡፡

የጨጓራ ቁስል ካለብኝ ምን ማድረግ አለብኝ?

ከላይ የተጠቀሱ የበሽታው ምልክቶችን ስታይ
ሁልግዜም አስቀድመህ ዶክተርህን ማማከር
አለብህ፡፡ አሲድ የሚቀንሱ እና ባክቴሪያውን
የሚገድሉ መድሃኒቶች ባንድ ላይ ሊታዘዝልህ
ይችላል፡፡ እነዚህ መድሃኒቶች የማሻል አቅማቸው
ከፍተኛ ነው፡፡ በዚህ በሽታ ከተያዝክ አስፕሪን እና
ዲክሎፌናክን የመሳሰሉ የህመም ማስታገሻ
መድሃኒቶችን መውሰድ የለብህም፡፡ እነዚህን
መድሃኒቶች መውሰድ ካለብህ ደግሞ በቅድሚያ
ዶክተርህን አማክር፡፡በቁስሉ ምክንያት ጨጓራው
ከተቀደደ ኦፐሬሽን መሰራት ሊኖርብህም ይችላል፡፡
እንደወተት፣ የበሰሉ ምግቦች እና ሾርባ የመሳሰሉ
ምግቦች ህመሙን ጋብ በማድረግ ሊረዱህ
ይችላሉ፡፡

30/07/2017

የእንቅልፍ ዕዳ

በዛሬው ጊዜ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች ከባድ “ዕዳ” ውስጥ
ተዘፍቀዋል። ይህ ዕዳ በመኪኖቻቸው ላይ ለሚደርሰው አደጋ፣
ለሥራ እድገታቸው መገታትና ለትዳራቸው መፍረስ ምክንያት
ሊሆን ይችላል። ጤንነታቸውን ሊያውክና ዕድሜያቸውን ሊያሳጥር
ይችላል። የሰውነትን በሽታ የመከላከል አቅም የሚያዳክምና
ለተለያዩ የኢንፌክሽን በሽታዎች የሚያጋልጥ ዕዳ ነው። የስኳር
በሽታ፣ የልብ በሽታ፣ ቅጥ ያጣ ውፍረትና ሌሎች የጤና ችግሮች
ከዚህ ዕዳ ጋር ዝምድና እንዳላቸው ታውቋል። ይሁን እንጂ
አብዛኞቹ ተጠቂዎች ይህ ዕዳ እንዳለባቸው እንኳን
አይታወቃቸውም።

የዚህ ሁሉ ችግር ምክንያቱ አንድ ሰው ለጥሩ ጤንነት
የሚያስፈልገውን በቂ እንቅልፍ ሳያገኝ ሲቀር የሚፈጠረው
የእንቅልፍ ውዝፍ ነው። ይህ ችግር አንድ ሰው በራሱ ፈቃድ
በሚከተለው አኗኗር ምክንያት አለበለዚያም በበሽታ የተነሳ በቂ
እንቅልፍ ሳያገኝ ሲቀር የሚመጣ ሊሆን ይችላል።
የሕክምና ተመራማሪዎች በአሁኑ ጊዜ ጠቅላላው የዓለም ሕዝብ
በአማካይ ማግኘት ከሚያስፈልገው የእንቅልፍ መጠን በአንድ
ሰዓት ያነሰ እንቅልፍ እንደሚያገኝ ይገምታሉ። ይህ አሐዝ ትንሽ
ቢመስልም በየሌሊቱ የሚያጋጥመው የስድስት ቢሊዮን ሰዓቶች
ውዝፍ ብዙ ተመራማሪዎች ከእንቅልፍ ማጣት ጋር በሚዛመዱ
በሽታዎችና በቂ እንቅልፍ አለማግኘት በሰዎች ሕይወት ላይ
በሚያስከትለው ተጽዕኖ ላይ ትኩረታቸውን እንዲያደርጉ
አስገድዷቸዋል።

በአንድ ወቅት የሕክምናው ዓለም የእንቅልፍ ማጣትን ችግር
ኢንሶምኒያ በሚባል አንድ የጤና እክል ብቻ ፈርጆት ነበር። ይሁን
እንጂ የዩናይትድ ስቴትስ ምክር ቤት ያቋቋመው አንድ ኮሚሽን
17 ዓይነት የእንቅልፍ ማጣት ችግሮችን ለይቷል። ያም ሆነ ይህ
ትኩሳት አንድ ዓይነት ኢንፌክሽን መኖሩን የሚጠቁም ምልክት
እንደሆነ ሁሉ እንቅልፍ ማጣትም በጣም በርካታ ምክንያቶች
ያሉት በመሆኑ ብዙውን ጊዜ የሌላ ችግር ምልክት እንደሆነ
ይታሰባል።
አልፎ አልፎም እንኳ በቂ እንቅልፍ አለማግኘት አደገኛ ሊሆን
ይችላል። ቶም ያጋጠመውን ሁኔታ እንመልከት። ብዙ ልምድ
ያለው የከባድ መኪና አሽከርካሪ ቢሆንም ያሽከረክረው የነበረው
ባለ ተሳቢ ከባድ መኪና መንገድ ስቶ ከግምብ ጋር በመላተሙ
ጭኖት የነበረው 400 ሊትር የሚያክል ሰልፊውሪክ አሲድ አውራ
ጎዳና ላይ ሊፈስ ችሏል። ቶም “እንቅልፍ ወስዶኝ ነበር” በማለት
የእምነት ቃሉን ሰጥቷል። በሁለት የአሜሪካ ዋና ጎዳናዎች ላይ
የተደረጉ ጥናቶች እንዳመለከቱት ከተከሰቱት ከባድ አደጋዎች
መካከል 50 በመቶ የሚሆኑት የደረሱት እንቅልፍ ባሸለባቸው
አሽከርካሪዎች ምክንያት ነው።

በተጨማሪም እንቅልፍ ከተጫጫነው የሥራ ባልደረባ ጋር አብሮ
መሥራት ምን አደጋ እንዳለው ተመልከት። አን ዊልያምሰን
የተባሉት አውስትራሊያዊት ተመራማሪ “[ጥናት የተደረገባቸው
ሰዎች] ከ17 እስከ 19 ሰዓት ለሚያክል ጊዜ እንቅልፍ ሲያጡ
በደማቸው ውስጥ ያለው አልኮል መጠን 0.05 በመቶ
የሆነባቸውን ሰዎች ያህል ወይም ከእነሱ የባሰ ደንዝዘው
ታይተዋል” ብለዋል። በሌላ አባባል ጥናቱ የተደረገባቸው ሰዎች
በአንዳንድ አገሮች ለአሽከርካሪዎች ከሚፈቀደው የአልኮል
መጠጥ በላይ እንደጠጡ ያህል ሆነው ነበር ማለት ነው።
በየዓመቱ እንቅልፍ በማጣት ምክንያት በተሽከርካሪዎች ላይም
ሆነ በሥራ ቦታ የሚደርሱትን በመቶ ሺህ የሚቆጠሩ አደጋዎች
ስንመለከት በምርት ላይ የሚከሰተው ኪሳራም ሆነ በቤተሰብ
ላይ የሚደርሰው ችግር በጣም ከፍተኛ እንደሆነ እንገነዘባለን።
ለእንቅልፍ ዕዳ ምክንያት ከሚሆኑት ነገሮች መካከል አንዳንዶቹ
ምን ሊሆኑ ይችላሉ? አንደኛው ምክንያት በአንዳንድ
ኅብረተሰቦች ውስጥ እየተስፋፋ የመጣው በቀን 24 ሰዓትና
በሳምንት ሰባት ቀን በሥራ ተወጥሮ የማሳለፍ ባሕል ነው። ዩ
ኤስ ኤ ቱዴይ የተባለው መጽሔት ይህን ሁኔታ “የአኗኗር
ዘይቤያችንን በመለወጥ ላይ የሚገኝ ባሕላዊ ነውጥ” ሲል
የገለጸው ሲሆን “ቀንና ሌሊት በመሥራት ትርፍ የሚያጋብሱ
ቸርቻሪዎችና አገልግሎት ሰጪዎች ቁጥር እንደ አሸን እየፈላ
ነው” ብሏል። በብዙ አገሮች በርካታ ሰዎች መተኛት ሲኖርባቸው
ሙሉ ሌሊት ቴሌቪዥን ወይም ኢንተርኔት ላይ አፍጥጠው
ያድራሉ። በዚህ ሳቢያ የሚፈጠረው የእንቅልፍ ዕዳ ከፍተኛ
ውጥረትና ጭንቀት ያስከትልባቸዋል። በተጨማሪም አንድ ሰው
እንቅልፍ እንዲያጣ ሊያደርጉ የሚችሉ የተለያዩ አካላዊ
ሕመሞች አሉ።

ብዙ ዶክተሮች በሽተኞቻቸውን እንቅልፍ ማጣት ምን ያህል
ከባድ ችግር እንደሆነ ማሳመን እንደሚቸግራቸው ይናገራሉ።
አንድ ዶክተር ለረዥም ጊዜ የቆየ ድካም በአንዳንዶች ዘንድ እንደ
ታታሪ ሠራተኛ የሚያስቆጥርና “አድናቆት የሚያስገኝ ነገር”
እንደሆነ ተደርጎ የሚታይበት ጊዜ አለ ብለዋል። በተጨማሪም
ሁኔታቸው እየተባባሰ የሚሄደው በጣም ቀስ ብሎ ስለሆነ
እንቅልፍ የማጣት ችግር ያለባቸው ሰዎች ከባድ ችግር
እንዳለባቸው እንኳን ላይታወቃቸው ይችላል። ብዙዎቹ ‘እርጅና
ነው’ ወይም ‘የኑሮን ጫና መቋቋም ስላቃተኝ ነው’ አሊያም
ደግሞ ‘በቂ እረፍት ማግኘት ስላልቻልኩ ሁልጊዜ ይደክመኛል’
ይላሉ።
ይህን የእንቅልፍ ዕዳ ከፍሎ መጨረስ በጣም ውስብስብና ፈታኝ
ችግር ነው። ይሁን እንጂ ጤናማ የሆነ የእንቅልፍ ዑደት ምን
እንደሚመስልና የእንቅልፍ ዕዳ ምልክቶች ምን እንደሆኑ ማወቅ
ለውጥ ለማድረግ ሊያነሳሳ ይችላል። ከባድ የሆነ እንቅልፍ
የማጣት ችግር ምልክቶች ምን እንደሆኑ ለይቶ ማወቅ ሕይወትን
ሊታደግ ይችላል።

እንደሚታወቀው በቂ እንቅልፍ ያላገኘን ከሆነ የመነጫነጭ፣
ለስራ ተነሳሽነት ማጣት እና ድካም የመሳሰሉት ይከሰታሉ። ነገር
ግን ከነዚህ ቀላል ከሚባሉ የዕለት ተዕለት ባህሪ ለውጦች
በተጨማሪ የዕንቅልፍ እጦት ከፍተኛ የጤና ችግሮች
እንደሚያስከትል ለማሳወቅ እወዳለው።

በቂ እንቅልፍ አለማግኘት
የሚያስከትላቸው 6 የጤና እክሎች

1. የእንቅልፍ እጦት ለከፋ የጤና ችግር ሊዳርግ ይችላል።
✔ የልብ ህመም
✔ የደም ግፊት
✔ ስትሮክ
✔ የስኳር ህመም
2. የመደበት ስሜትን ያስከትላል
ጥናቶች እንደሚያሳዩት ከሆነ ለረጅም ጊዜ ለእንቅልፍ እጦት
የሚዳረጉ ሰዎች የመደበት ስሜት ያጠቃቸዋል።
3. የሰውነት ክብደት መጨመር
የእንቅልፍ ዕጦት የረሀብ ስሜት ቀስቃሽ የሆኑ ሆርሞኖችን
በሰውነታችን እንዲመነጩ ስለሚያደርግ እና ከፍተኛ የምግብ
ፍላጎት እንዲኖረን ስለሚያደርግ የሰውነት ክብደታችን
እንዲጨምር ያደርጋል።
4. ቆዳችን ያለ ዕድሜ እንዲያረጅ ያደርጋል
የአይን ማበጥና መቅላት ከዚህ በተጨማሪ በዓይን አካባቢ
ጥቁር የሆኑ ቀጭን መስመሮችና የቆዳ መሸብሸብ የእንቅልፍ
ዕጦት ከሚያስከትላቸው በቆዳ ላይ ከሚታዩ ችግሮች ጥቂቶቹ
ናቸው።
5. ውጤታማነትን ይቀንሳል
በቂ እንቅልፍ የማያገኝ ሰው ማንኛውንም ስራ ለመተግበር
አቅም ስለማይኖረውና የስራ ፍላጎቱ ስለሚቀንስ በስራ ወቅት
የሚፈጠሩ ስህተቶች የጎሉ ይሆናሉ። በዚህም ምክንያት
ውጤታማነት በከፍተኛ ሁኔታ ይቀንሳል።
6. ለአደጋዎች ያጋልጣል
እንደ አንዳንድ የጥናት ውጤቶች መረጃ የእንቅልፍ እጦት
ለመንገድ ትራፊክ አደጋዎች፣ በስራ አካባቢ የሚደርሱ የማሽን
አደጋዎች እና በቸልተኝነት ለሚከሰቱ የእሳት አደጋዎች
ከፍተኛውን ሚና ይጫወታል።

ስለዚህም ለአንድ ሰው በቀን
ውስጥ የሚያስፈልገውን የስምንት ሰዓት እንቅልፍ መውሰድ
ለጤናማ ህይወት ወሳኝ መሆኑን በመገንዘብ በቂ እረፍት
እንድትወስዱ እመክራለው።
ለረጅም ጊዜ በእንቅልፍ እጦት የምትሰቃዩ ከሆነ ወደ ህክምና
ቦታ በመሄድ ሀኪምዎን በማማከር ተገቢውን እርዳታ ማግኘት
ይኖርብዎታል።

23/07/2017

ከማህፀን ውጭ የሚፈጠር እርግዝና (Ectopic
Pregnancy)

ከማህፀን ውጭ የሚፈጠር እርግዝና በአብዛኛው
የሚከሰተው እንቁላልን ከእንቁላል ማቀፊያ ወይም
እንቁልጢ ወደ ማህፀን በሚወስደው ቱቦ (Fallopian
tubes) ውስጥ ነው፡፡
ከዚህ በተጨማሪ የማህፀን ውጭ እርግዝና በሆድ
ውስጥ፤ በእንቁላል ማቀፊያ ከረጢት (እንቁልጢ) እና
በማህፀን አንገት ላይም ሊከሰት ይችላል፡፡
ከማህፀን ውጭ ሚፈጠር እርግዝና በአፋጣኝ ሕክምና
ካልተደረገለት ከፍተኛ ለሆነ እና ሕይወትን አደጋ ላይ
ሊጥል የሚችል የደም መፍሰስን ያስከትላል፡፡
✔ ለሕመሙ ተጋላጭነት የሚዳርጉ ሁኔታዎች
• ከዚህ ቀደም የተከሰተ ከማህፀን ውጭ እርግዝና
• ኢንፌክሽን፡- በማህፀን ቱቦዎች ላይ የሚከሰት
ኢንፌክሽን በአብዛኛው በአባላዘር በሽታዎች ምክንያት
የሚመጡ ናቸው፡፡
• ተፈጥሮአዊ የማህፀን ቱቦ አቀማመጥ ወይንም በቀዶ
ጥገና ጊዜ የሚደርስ የቱቦ ጉዳት
✔ የሕመሙ ምልክቶች
• በመጀመሪያ ሕመሙ ምንም ዓይነት ምልክት ላያሳይ
ይችላል ወይንም ደግሞ ከማህፀን ውስጥ ካለ
እርግዝና ጋር ተመሳሳይነት ያለው ሊሆን ይችላል፡፡
ይህም፡-
• የወር አበባ አለማየት
• የጡት ሕመም
• ማቅለሽለሽ እና እርግዝና ምርመራ ላይ እርግዝና
እንዳለ የሚጠቁም ውጤት ናቸው፡፡
✔ በቀጣይነት የሚከሰቱ ምልክቶች
• የሆድ ሕመም
• ቀላል የሆነ ደም በማህፀን መፍሰስ
• እርግዝናው በእንቁላል ማስተላለፊያ ቱቦ ውስጥ
ከተፈጠረ እና ቱቦው እንዲቀደድ ካደረገ ለከፍተኛ
የደም መፍሰስ ስለሚያጋልጥም ራስን እስከመሳት
ሊያደርስ ይችላል፡፡
• ከላይ የተጠቀሱት ምልክቶች በሚያጋጥምዎ ጊዜ ወደ
ሕክምና ቦታ መሄድ ያስፈልጋል፡፡ በሕክምና ቦታም
ከማህፀን ውጭ ያለ እርግዝና መፈጠሩን ለማረጋገጥ
የደም ምርመራዎችና የአልትራ ሳውንድ ምርመራ
እንዲያደርጉ ይጠየቃሉ፡፡
• አንዳንዴም እርግዝናውን በአልትራሳውንድ ለማየት
የማይቻልበት ጊዜ ላይ ከሆነ በሐኪም ጥብቅ ክትትል
እየተደረገ እና የደም ምርመራዎች እየተደረጉ በአልትራ
ሳውንድ እስኪረጋገጥ ድረስ ይጠበቃል፡፡
• ከማህፀን ውጭ በተፈጠረ እርግዝና ምክንያት ከፍተኛ
የደም መፍሰስ ከተከሰተ ግን በአፋጣኝ የቀዶ ጥገና
ሕክምና ሊደረግ ይገባል፡፡
✔ ህመሙን እንዴት መከላከል ይቻላል?
• ከማህፀን ውጭ የሚከሰትን እርግዝና መከላከል
ባይቻልም ተጋላጭነት የሚጨምሩ ሁኔታዎችን
ማስወገድ ግን ይቻላል፡፡ ለምሳሌ አንድ ለአንድ
በመወሰን እንዲሁም በግብረ ሥጋ ግንኙነት ጊዜ
ኮንዶምን በመጠቀም ከአባላዘር በሽታዎች እራስን
መከላከል ይቻላል፡፡
• ከዚህ ቀደም ከማህፀን ውጭ እርግዝና ካጋጠመዎ
ከቀጣይ እርግዝና በፊት ሐኪምዎን ማማከር ከእርግዝና
በኋላም ቢሆን ሐኪምዎ ጋር ክትትል ማድረግ ተገቢ
ነው፡፡
• ወዲያውኑ የሚደረጉ የደም ምርመራዎችና የአልትራ
ሳውንድ ምርመራ የእርግዝናውን ሁኔታ ስለሚያሳውቁ
ወደ ሕክምና ተቋም በመሄድ ምርመራውን ማድረግ
ተገቢ ነው፡፡

18/07/2017

1) ቡና በመጀመሪያ ጊዜ የተገኘው(የታወቀው) በኢትዮጵያ
እረኞች በ 800 ዓ/ም አካባቢ ሲሆን እረኞቹም ያስተዋሉት
ፍየሎቻቸው ቡናውን በልተው የመቅነዝነዝና የመደነስ ስሜት
ሲታይባቸው ነው።
2) ቡና በምድር ላይ በብዛት ከሚሸጡ ነገሮች ሁለተኛውን
ደረጃ ይይዛል። Global Exchange በዘገበው መሰረት ቡና
ከ 50 በሚበልጡ ሀገራት ከ 25 ሚሊዮን በሚበልጡ
ገበሬዎች ይመረታል።
3) የቡና ዘር አይነቶች ሁለት ናቸው። እነሱም Arabica እና
Robusta ይባላሉ። 70% የሚያክሉ የቡና ዘሮች Arabica
ናቸው። Robusta የቡና ዘር እንደ Arabica ብዙም
ተወዳጅነት የሌለው ሲሆን ከ Arabica ትንሽ መረር የሚልና የ
caffeine መጠኑም ከ Arabica እጥፍ ነው።
4) በቡና ምርት በአለም አንደኛ ብራዚል ስትሆን የአለማችንን
የቡና ምርት 40% ትሸፍናለች። ሁለተኛና ሶስተኛ ደግሞ
ኮሎምቢያና ቬትናም ናቸው።
ኢትዮጵያ በቡና ምርት በአለም ሰባተኛ ስትሆን በአፍሪካም
ደግሞ አንደኛ ነች።
5) በአለም ውዱ ቡና Kopi luwak ሲባል ግማሹ ኪሎ ከ
100 - 600 ዶላር ያወጣል።
አመራረቱም Luwak የሚባል እንስሳ ቡናውን እስከነቅርፊቱ
ከበላው በኋላ እንስሳውም በተፈጥሮው የቡና ፍሬውን ሆዱ
መፍጨት ስለማይችል ፍሬው በአሩ እንዳለ ይወጣል። ከዛ
ፍሬው ከአሩ ተለቅሞ ታጥቦ ለጥቅም ይውላል።
6) በአለማችን ታሪክ ቡናን ህገወጥ ለማድረግ አምስት ጊዜ
ተሞክሮ ነበር
1ኛ) በ 1511 AD በ Mecca
2ኛ) በ 16ኛው ክፍለ ዘመን የጣልያን የካቶሊክ ቄሶች እና
ዲያቆኖች ቡናን ስይጣናዊ ነው በማለት አስከልክለው ነበር።
ቢሆንም ግን Pope Clement VII የሚባሉ የዚያን ጊዜ
የካቶሊክ ዋና ጳጳስ ቡናን በጣም ይወዱ ስለነበር ቡናን
አስጠምቀው ተመልሶ ህጋዊ እንዲሆን አድርገዋል።
3ኛ) በ 1623 AD Murad IV የሚባል የ Ottoman መሪ
ለቡና መጠጥ የመጀመሪያውን ቅጣት ለዓለም አስተዋውቋል።
ቡና ለጠጣ ሰው ቅጣቱም ግርፊያና ባህር ውስጥ መወርወር
ነበር።
4ኛ) በ 1746 AD የ ስዊድን መንግስት እንደ ሲኒ ያሉ የቡና
መጠጫ እቃዎች እራሱ ይዞ መገኘትን ህገወጥ አድርጎት
ነበር።
5ኛ) 1777 AD የ የፕሩሺያው Frederick the Great ቡና
ከቢራ መጠጥ ጋር እንዳይፎካከር ብሎ ህገወጥ አድርጎት
ነበር።
7) ቡና ከልክ በላይ ከተጠጣ ሊገድል ይችላል። ግን ያንን
መጠን ለመድረስ አንድ ሰው 100 ኩባያ መጠጣት አለበት።
8) ቡና Alzheimer's በሽታን፣ Parkinson's በሽታን፣
የተለያዩ የካንሰር በሽታዎችን እና የስኳር በሽታን የመከላከል
አቅም አለው።
9) ቡና ላይ ክሬም ሲጨመር ቡናው ለበለጠ ጊዜ ትኩስ ሆኖ
ይቆያል።
10) ቡና ላይ ወተት ሲጨመር የማነቃቃቱን ሃይል ይቀንሳል።
11) እስከአሁን ድረስ ከተፈሉት ትልልቅ ኩባያ ቡናዎች ከሁሉም
ትልቁ በ ደቡብ ኮሪያ july 2014 ላይ የተፈላ ሲሆን እሱም 14
ሺህ ሊትር ነው።
12) ቡናን ማሽተቱ ብቻ ከእንቅልፍ ሊያነቃ ይችላል።
ተመራማሪዎች እንደሚገልጹት ከሆነ ቡናን ማሽተቱ እራሱ
አእምሮ ውስጥ ያሉትን የአንዳንድ genes እንቅስቃሴ
በመቀየር የእንቅልፍ ስሜትን ሊቀንስ ይችላል። ያንን ያሸተቱትን
ቡና ሲጠጡ ደግሞ ሳያሸቱ ከሚጠጡት ቡናው 10 ደቂቃ
ቀድሞ ደም ውስጥ እንዲደርስ ያደርጋል።
13) በጣም ጠቁረው የተቆሉ የቡና ፍሬዎች ቀላ ካሉት በ
caffeine መጠናቸው አነስ ይላሉ።
14) አሜሪካ ውስጥ ካሉት ከ 18 አመት በላይ የሆኑ ሰዎች
80% በየቀኑ ቡና ይጠጣሉ።

ጤናዎ በፌስቡክ ገፅዎ

17/09/2021

01/07/2021

25/06/2021

23/06/2021

23/06/2021

22/05/2021

24/09/2017

13/08/2017

06/08/2017

30/07/2017

23/07/2017

18/07/2017

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category