Abdũrěhmãn Aliýii

30/08/2025

18/08/2025

waan diqiidha dhugaa mee dubbisaa.
Dr. Oguz Basut jedhama, osoo yaalii baqaqsanii wal'anuu dubartii tokkoof osoo hojjechaa jiruu ofumasaa soorata faalaame duraan nyaaterraa ka'uun dhukkubsata ture. Osooma hojjechaa jiruu dhiibbaan dhiigasaa gadi bu'a.
Yaalii baqaqsanii wal'aanuu kana adda kutee hin bahu jechuun osooma hojjechaa jiruu akka isa yaalan gochuun hojiisaa itti fufeera!

Gochi doktora kanaas kabajaaf galateeffannaa hedduu argamsiiseeraaf!

Ogummaan fayyaa dhugaa ta'e, garaa laafummaafi kutannoon kan irraa calaqqisu ta'uu mul'isa!
Thanks🙏🥰
Bulti Likisa Muleta

17/05/2025

just like

11/05/2025

👉 vacation time
❤ ana fi saahiba kiyyaa qaalii
fii gaarii wajjiin dabarsine.

11/05/2025

Namoonni keessoo isaanitii kaka'umsa hin qabnee fi ofitti amanamummaa keessa isaanitti hin cimsatin,
Fedhinnaan isaan namoota biroo qeequf qaban paarsantii 80℅ oli.

11/05/2025

nama badee mul'adhu
namaa kana na faana barbaada

11/05/2025

Warqii tiyya! Guyyaa osoon taane, Sumatu kabajamuu qaba;😍💥🙏
Happy Mother’s Day ❤️!

08/05/2025

💚💚
Balaqqama Konkolaataa Keessaa (MOTION SICKNESS)
Qabxiilee 6 nu gargaaran!
1. Deemsa eegaluun dura nyaata baay'isanii soorachuu dhiisuu.
2. Nyaata zayita hedduu qabu, nyaata foolii cimaa qabu, alkoolii fi wantoota caffeine of keessaa qaban akka bunaa irraa of qusachuu.
3. Namooti rakkoo kana qaban wal bira kaa'uu dhiisuu fi waa'ee waan kanaa haasa'uun haasa'uu dhiisuu.
4. Konkolaataa keessa yoo kan danda'amu ta'e, bakka sochiin itti xiqqaatu (kara fuulduraa) taa'uu.
5. Zinjibila (ginger) shayiidhaan danfisanii dhuguun, Akkasumas loomii xuuxaa deemuu.
6. Qoricha dhibee kanaaf oolu mana qorichaa ykn pharmacy irraa bitachuun fayyadamuu dha.
***************
Fayyaan Faaya!

12/04/2025

DHIBEE TB (DARANYOO SOMBAA)...........................................
* Daranyoon sombaa (TB) dhukkuba daddarboo baakteriyaa maayikobaakteriyam tuuberkuloosis jedhamun dhufuudha
*Baakteriyaan kun baay'inaan somba kan miidhu ta'us qaama hundayyuu miidhuu danda'a
* Namoonni miliyoona 10(10,000,000) ta'an waggaatti dhukkuba kanaan ni qabamu
*Dhukkubni kun hafuuran yeroo qufa'an,haxxiffatanii fi haasa'an nama irraa namatti darba

MALLATTOOLEE DHIBEE KANAA
*Qakkee(qufaa) torban lamaa ol namarra turu
*Akkitaan dhiiga makuu
*Hir'ina qaamaa(ulfaatina)
*Fedhii nyaataa dhabuu
*Qaama nama gubuu(hoo'isuu) fi hurgufuu
*Nama dafqisiisuu(keessattuu haalkan)
*Waraansa laphee

WAANTOTA DHIBEE TB QABAMUUF NAMA SAAXILAN
1. Dhukkuba HIV/AIDS
2. Tamboo/sigaaraa xuuxuu
3. Alkoolii fo qoricha sammuu nama hadoochu fayyadamuu
4. Dhukkhba sukkaaraa,Dhukkuba kalee
5. Haala diinagdee fi hawaasummaa
6. Hanqina nyaataaf saaxilamuu
7. Kaansariin qabamuu
8. Namoonni hedduun iddoo tokkotti walitti qabamuu(mana hidhaa,kaampii..)
9. Qoricha isteeroyidii(steroids) yeroo dheeraaf fayyadamuu
10. Nama dhukkuba kana qabuun wal ga'uu

YAALA!
*Qoricha farra tiibii fudhachuu.
*Qoricha osoo hin fixin adda kunnaan baakteriyaan kun qorichaan waan wal baruuf qoricha tiibii adda kutuun hin barbaachisu

Sombaan Ala Qaamota Dhukkuba TB'n Miidhamuu malan
* Haguugduu sombaa
* Xannachoota
*Mar'imaan
*Kalee
*Qaama wolhormaata
*Gogaa
* Maashaa fi Buusaa
*Lafee
*Sammuu
*Haguugduu Sammuu
Dr Abera Olani

12/04/2025

Qorannoon "TAAYIFOOYIDII fi TAAYIFASII" hagam amansiisaadha?

QABXII 1ffaa; Taayifooyidii fi Taayifasiin waliin nama qabatuu?
● "Taayifooyidii fi Tayifasiitu na qabate" yoo jedhamu hedduu dhageessu, nutis akkasuma dhageenya.
● Taayifooyidii fi Taayifasiin, gosa jarmoota adda addaan kan dhufan, akkaataan daddarbuu isaanii guutummaatti walirraa adda kan ta'e, dhukkuboota garaa garaati malee, obbolaan lakkuu, kan yeroo mara harka wal qabatanii deeman, altakkaatti nama qabatan miti.
● Akka tasaa (carraa xiqqoo taate) garuu lameenuu nama qabuu danda'u.
***********************

QABXII 2ffaa: Taayifooyidiin nama keessa taa'ee namatti dammaqa moo akka haaraatti nama qabataa?
● Taayifooyidiitu qaama keessaa natti ka'e (dammaqe) yoo jedhamu dhageessanii ykn jettanii beektu ta'a.
● Taayifooyidiin garuu akka dhukkuboota nama waliin jiraatanii (chronic disease), akka dhukkuba asmii, dhukkuba sukkaaraa, dhukkuba dhiibbaa dhiigaa fi kkf kan nama keessa jiraatee, yeroo barbaade namatti dammaqu/cimu miti. Dhukkuba baakteeriyaan dhufu, kan altakkaa yoo nama qabate, yoo qorichi kennamu guutummaatti fayyamudha.
● Nama keessa taa'ee namatti dammaqa osoo hin taane akka haaraatti garuu debi'ee nama qabachuu danda'a.

*****************
QABXII 3ffaa: Qorannoon taayifooyidii fi taayifasii hagam amansiisaadha?
● Hospitaala, buufataalee fayyaa fi manneen yaalaa dhuunfaatti namoonnii yoo dhukkuba taayfooyidiin ykn taayifasiin, yokaan ammoo lameeniin akka qabman itti himama. Qorannoon dhukkuba taayfooyidiif godhamu gosa hedduutu jira. Kan biyya kanatti yeroo hedduu argamu garuu serologic test kan 'Widal test' jedhamu dha. Qorannoon kun gatiin isaa salphaa fi hojjachuun isaas kan hin rakkisne dha. Biyyoonni sooreyyii hin taane akka biyya keenyaa kanaaf kan qorannoo isa kana fayyadaman.
● Qorannoon kun dhukkuba taayifooyidii ni argisiisa. Garuu dhukkuba taayifooyidii kan duraan nama qabee namarraa bades (fayye) poositivii (positive) godhee mul'isa. Kanaaf qorannoon ykn testiin kun posatiiva ta'e jechuun dirqama amma dhukkuba taayfooyidii qabna jechuu miti. Qabaachuus dhiisuus dandeenya. Kanaaf yoo qorannoon kun positive ta'u mallattoo dhukkubsataa (clinical correlation) waliin walitti dhufee malee, qofaa isaa odeeffannoo inni kennu ga'aa miti.

Maal godhugaa "Kan qaban qabatanii fincaa'u" jedha Oromoon yoo mammaaku. Waanuma jiru malee qorannoo isa sirrii (kan akka taayifooyidiin amma nama qabee jiru sirriitti mul'isu), antigen test fi bacterial culture jedhaman humni keenya hin danda'u. Haa ta'u garuu waan jiru hawaasni beekuu qaba!
***********************