DRUG & health, Shashemene (2026)

15/04/2026

🧠 ስትሮክ ምንድነው? እንዴትስ ይከሰታል? | What Is Stroke & What Causes It?

ስትሮክ ማለት ወደ ጭንቅላታችን የሚሄደው የደም ዝውውር ሲቋረጥ ወይም በጭንቅላታችን ውስጥ ያለ የደም ስር ሲፈነዳ የሚከሰት፤ ለሕይወት አስጊ የሆነ የጤና እክል ነው።
አእምሯችን የሚፈልገውን ኦክስጅን ካላገኘ፤ በአጭር ደቂቃዎች ውስጥ የጭንቅላት ሴሎች መሞት ይጀምራሉ።

ይህም ለዘላቂ የአካል ጉዳት ወይም ለሞት ሊዳርግ ይችላል።

✅🧠 በስትሮክ ወቅት ምን ይከሰታል? | What Happens During a Stroke?
ጭንቅላታችን (አንጎላችን) በትክክል ለመስራት ያለማቋረጥ በኦክስጅን የበለጸገ ደም ይፈልጋል። ይህ የደም ፍሰት ሲገታ ወይም ሲቆም፦
🍊 የአንጎል ሴሎች ይጎዳሉ ወይም ይሞታሉ።
🍊 በዚያ የአንጎል ክፍል የሚታዘዙ የሰውነት ክፍሎች (ንግግር፣ እንቅስቃሴ፣ ትውስታ) ስራቸውን ያቆማሉ።

✅⚠️ የስትሮክ ዓይነቶች! | Main Type of Stroke!

1️⃣🔹 በደም መርጋት የሚከሰት (ኢስኬሚክ ስትሮክ) (Ischemic Stroke)፦
ይህ በጣም የተለመደው የስትሮክ ዓይነት (~85%) ሲሆን፤ የደም መርጋት ወደ አንጎል የሚወስደውን የደም ቧንቧ ሲዘጋው ይከሰታል።

2️⃣🔹 በደም ቧንቧ መፈንዳት የሚከሰት (ሄሞራጂክ ስትሮክ) (Hemorrhagic Stroke)፦
በአንጎል ውስጥ ያለ የደም ቧንቧ ሲፈነዳና ደም ወደ አንጎል ውስጥ ሲፈስ የሚከሰት ነው።

3️⃣🔹 ትንሹ ስትሮክ (Transient Ischemic Attack (TIA))፦
ይህ "ሚኒ-ስትሮክ" (Mini-Stroke) በመባል ይታወቃል።
ምልክቶቹ ለጊዜው ታይተው ሊጠፉ ቢችሉም፤ ወደፊት ለሚመጣ ከባድ ስትሮክ ትልቅ የማስጠንቀቂያ ምልክት ተደርጎ ይወሰዳል።

✅🚨 የስትሮክ ዋና ዋና መንስኤዎች! | Causes of Stroke!

🥔 የደም ቧንቧዎች መጥበብ (በስብ ወይም በኮሌስትሮል ክምችት ምክንያት)።
🥔 በልብ ወይም በአንገት የደም ቧንቧዎች ውስጥ የሚፈጠር የደም መርጋት።
🥔 እንደ መደበኛ ያልሆነ (ያልተስተካከለ) የልብ ምት (Atrial Fibrillation) ያሉ የጤና እክሎች።
🥔 ከፍተኛ የደም ግፊት — ቁጥር 1 (ዋናው) የስትሮክ መንስኤ ነው።
🥔 የደም ቧንቧዎች መዳከም ወይም ማበጥ ወይም መፈንዳት (Aneurysms)።
🥔 በጭንቅላት ላይ የሚደርስ አደጋ ወይም ጉዳት።
✅🔍 ለስትሮክ ተጋላጭነትን የሚጨምሩ ሁኔታዎች! | Major Risk Factors!
👉 እነዚህ ችግሮች ካሉብዎ ወይም የሚያደርጉ ከሆነ፤ ለስትሮክ የመጋለጥ እድልዎ ከፍተኛ ነው፦
⚡️ ከፍተኛ የደም ግፊት ⚡️ ሲጋራ ማጨስ
⚡️ የስኳር በሽታ (ዓይነት-2 የስኳር በሽታ)
⚡️ ከፍተኛ የኮሌስትሮል መጠን
⚡️ ከመጠን በላይ ወይም ከልክ ያለፈ ውፍረት
⚡️ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ አለማድረግ
⚡️ ከመጠን ያለፈ የአልኮል መጠጥ አጠቃቀም
⚡️ በቤተሰብ ውስጥ የስትሮክ ታሪክ መኖር።
ን ት? በፍጥነት እርምጃ ይውሰዱ – የሰውን ሕይወት ያድኑ! | Why It Matters!

👉 እነዚህን አራት የስትሮክ ምልክቶች ለማስታወስ "F.A.S.T" የሚለውን መመሪያ ይጠቀሙ፦
🛖 F (Face) - ፊት፦ የፊት መዛባት ወይም በአንድ በኩል የፊት መውረድ ይታያል? (ሲስቁ በደንብ ይስተዋላል)።
🛖 A (Arm) - እጅ፦ እጅን ወደ ላይ ለማንሳት መቸገር ወይም የመደንዘዝ ስሜት?
🛖 S (Speech) - ንግግር፦ የንግግር መጎተት ወይም ግልጽ ያልሆነ ንግግር?
🛖 T (Time) - ሰዓት፦ እነዚህ ምልክቶች ከታዩ ፈጣን የሕክምና እርዳታ ለማግኘት ወደ ድንገተኛ ምርመራ ክፍል መደወያ

15/04/2026

✍️ #ሪህ (Gout)
•••—◉
⏩ #ሪህ ማለት የመገጣጠሚያ ህመም ሲሆን ዩሪክ አሲድ የተባለው ኬሚካል በአጥንት መገጣጠሚያዎች ውስጥ በሚከማችበት ወቅት የሚከሰት ህመም ነው ። በደማችን ውስጥ የዩሪክ አሲድ ከ 7mg/dl በላይ በሚሆንበት ጊዜ ይህ ይከሰታል።
🔹🔹•••—◉
👉 #ምልክቶቹ፡

📌 የመገጣጠሚያ ላይ ህመም
📌 የመገጣጠሚያ አካባቢ መቆጣት ( አካባቢው ላይ ሙቀት፣ መቅላት እና ማበጥ)
📌 በሚንቀሳቀሱበት ጊዜ የመገጣጠሚያ ህመም (ለመንቀሳቀስ መቸገር)
📌 በመገጣጠሚያ አካባኪ የማቃጠል ስሜት መኖር
📌 ቁርጥማት፣ ትኩሳት እና ብርደ ብርደ ማለት
🔹🔹•••—◉

👉 ፡
📌 ፆታ (ወንዶች ላይ ዮሪክ አሲድ በብዛት ያመርታሉ)
📌 እድሜ (ሴቶች ላይ ካረጡ በኋላ የዮሪክ አሲድ ማምረት ይጨምራሉ)
📌 አልኮል መጠጦች ዮሪክ አሲድ ከሰውነት በበቂ ሁኔታ እንዳይወገድ ያደርጋሉ
📌 መድሃኒቶች
📌 የዩሪን መጠኑ ከፍተኛ የሆኑ የአመጋገብ ስርአት (ስጋ፣ እንቁላል፣ ዶሮ፣ አሳ…..)
📌 የሰውነት ክብደት
🔹🔹•••—◉

👉 ፡
📌 አመጋገብ ማስተካከል (የዩሪክ ይዘታቸው ከፍተኛ የሆኑ ምግቦችን አለመመገብ ወይም ለጊዜው መቀነስ )
📌 አልኮል መጠጦችን አለመጠጣት
📌 የስውነት ክብደት መቆጣጠር
📌 መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ
📌 በቀን ከሁለት እስከ ሶስት ሊትር ውሃ መጠጣት
🔹🔹•••—◉

15/04/2026

🚨 NCLEX QUESTION OF THE DAY
Continuous bubbling in the water-seal chamber… normal or dangerous? 👀
This is one of the most tested chest tube traps 💣
Don’t guess — think clinically:
👉 What does continuous vs intermittent bubbling really mean?
💬 Drop your answer below (A–D)
🔥 Let’s see who gets it right!

15/04/2026

can be fatal.
Do you know its symptoms?
🔴 Rash that starts on the face and spreads over the body
🔴 Fever
🔴 Cough
🔴 Red and watery eyes
🔴 Small white spots inside the cheeks
Seek health care if you suspect you or your child has measles

15/04/2026

Meningitis

14/04/2026

🦠 Sepsis 2026: What’s Changed?

⸻
1️⃣ Screening & Recognition
🔸 qSOFA alone? → EXPLICITLY AVOID for screening in 2026
🔸 Use SIRS, NEWS, or MEWS for better sensitivity in the ER
🔸 Best tools: Clinical suspicion + Lactate
➤ Do NOT wait for multi-organ failure to act

⸻
2️⃣ The Antibiotic Clock ⏰
🔸 Shock present → Antibiotics within 1 HOUR
🔸 No shock but sepsis suspected → Rapid workup, give within 3 HOURS
🔸 Beta-lactams: Extended infusion is now a STRONG recommendation (upgraded from 2021)
➤ Cultures BEFORE antibiotics — never delay antibiotics waiting for cultures

⸻
3️⃣ Fluid Resuscitation
🔸 Start with at least 30 mL/kg IV crystalloid within first 3 hours
🔸 Use Balanced Crystalloids (LR or Plasmalyte) over Normal Saline
• Reduces risk of hyperchloraemic acidosis and AKI
🔸 2026 update: Albumin is now AGAINST recommendations
➤ Over-resuscitation is as harmful as under-resuscitation — reassess dynamically

⸻
4️⃣ Vasopressors
🔸 2021: Fluids first, then pressors (sequential)
🔸 2026: Start pressors CONCURRENTLY with fluids
🔸 1st-line agent → Norepinephrine
• Safe to start peripherally briefly in a well-functioning proximal IV line
➤ Target MAP ≥65 mmHg — higher targets increase arrhythmia risk
⸻

5️⃣ Dynamic Assessment
🔸 CVP is OUT — do not use as a fluid guide
🔸 Use dynamic measures instead:
• Passive Leg Raise (PLR)
• Stroke Volume Variation
• Bedside ultrasound (VExUS/IVC)
➤ SpO₂ target: Conservative 92–96% — avoid liberal oxygen
⸻

6️⃣ Adjunctive Therapies
🔸 Steroids → NOT for everyone
• IV Hydrocortisone 200 mg/day ONLY in septic shock refractory to fluids and vasopressors
🔸 Source control → identify and treat within 6–12 hours
• Drainage, debridement, or device removal as needed
➤ Antibiotics alone are never enough if there is an undrained collection or infected line

⸻

14/04/2026

#የአፍ #ውስጥ #ቁስለት (Aphtous ulcer)
====
አፍተስ አልሰር አፍ ውስጥ ከሚወጡ ቁስለቶች በመጀመሪያ ደረጃ ይመደባል ፣ ብዙዎች ሰዎች ያውቁታል። በአለም 20% የሚሆኑ ሰዎች ላይ ይከሰታል

አፍተስ አልሰር በአፍ ውስጥ በተለይ ምላስ ፣ ከምላስ ስር ፣ በጉንጭ በውስጠኛው ክፍል ፣ እንዱሁም በከንፈር በውስጠኛው ክፍል ላይ ይወጣል።

ይህ ቁስለት ከ1 ሳምንት እስከ 1 አንድ ወር ድረስ ሳይድን ሊቆይ ይችላል እንዲሁም መላልሶና በየግዜው ቦታ እየቀየረ ይወጣል በተጨማሪም ጣባሳ ሊስከትል ይችላል።

አፍተስ አልሰር ብዙ አይነት ሲሆን በተላይ ደሞ በአፍ ውስጥ በቁጥር በዛ ብሎ የሚወጣው የቁስለት አይነት በአብዛኛው ይታወቃል። እንዲሁም አፍ ውስጥ አንድ ብቻ ሆኖም ሊወጣ ይችላል፣አልፎ አልፎ የላንቃን የሗላኛውን ክፍል ሊያለብስ ይችላል።

#አፍተስ #አልሰር #ምልክቶቹ #ምንድናቸው?
====
አፍተስ አልሰር ከመከሰቱ በፊት የሚከሰትበት ቦታላይ ወደ ቢጫ ቀለም የመቀየርና ቦታው ከፍ ብሎ ይታያል ከተወሰኑ ቀናት በሗላ ቦታው የተቦጨቀ በመምሰል ከፍተኛ ህመም ይፈጥራል ፣መናገር፣ምግብ ማኘክና ማውራት ሊከለክል ይችላል።

#ምክንያትና #አጋላጭ #ነገሮች #ምንድናቸው?
=====
አፍተስ አልሰር ምክንያቱ ባይታወቅም አሁን ያሉ የጥናት ውጤቶች የአፍ ውስጥ ንጣፍ /mucosa/ የበሽታ የመከላከል አቅማቸው ከፍተኛ የሆነባቸው ሰዎች ላይ የራሳቸው ሰውነት የአፍ ንጣፍ በማጥቃት ለቁስለት እንደሚዳርግ ያሳያሉ።

#አጋላጭና #አባባሽ #ምክንያቶች
=====
ጭንቀንና የእንቅልፍ እጦት
ሰዎች በራሳቸው ጥርስ የአፍን ፣ የምላስን፣ የጉንጭን ንጣፍ መጉዳት
አስፈላጊ የምግብ ግባአት እጥረት (የቪታሚን፣ ቢ፣ ፎሌት ፣ አይረን)
የጥርስ ሳሙና ይዘቶች
የወር አበባ የቫይረስ ኢንፌክሽን

በህክምናው አፍተስ አልሰርን እንዴት ይታወቃል?

በአብዛኛው የቁስለቱን አይነት በመመልከት የሚታወቅ ሲሆን ነገር ግን ተጨማሪ ምርመራ በማድረግ አጋላጭ ምክንያቶችን (የድም ማነስ፣ የፎሌት እጥረት፣ የእንጀት ቁስለት /crohon's diasease, cealic diseaese) ካሉ ማወቅ ይቻላል።

#የህክምና #አማራጮች
====
ቁስለቱ በአብዛኝው በራሱ ሚጠፋ ቢሄንም ነገር ግን በተደጋጋሚ የሚከስት ቁስለት ከሌሎች ህመሞች ጋር ግኑኝነት ሊኖረው ስለሚችል ፣ ያሉትን አጋላጭ ምልንያቶች ማወቅና ማከም አስፈላጊ ነው።

ቁስለቱን ፈዋሽ መድሀኒት ስለለ ቁስሉ ቶሎ እንዲድን ማገዝና ህመም እንዳይሰማ/እንዲቀንስ ማድረግ የህክምናው ዋና አላማ ናቸው።

እንዲሁም ቁስሉን በሚቀቡ ቅባቶች (steriods) ማደንዘዣ ቅባቶች (local anethsetics )
ፀረ ተዎስይን የያዙ መጉመጥመጫዎች
እንዲሁም አባባሽ ምክንያቶችን ማስወገድ ህክምናዎቹ ናቸው።

14/04/2026

(Oral Candidiasis)
======

ምላስ ነጭ መሆን መንስኤው ካንዲዳ ከሚባሉ ዩስት ሲሆን የምላስ መንጣት ደግሞ ካንዲዲያሲስ ይባላል፡፡ ካንዲዳ ለሰውነታችን እጅግ ጠቃሚ ናቸው ነገር ግን ከመጠን በላይ በሚያድጉበት ወቅት ምልክቶችን ማሳየት ይጀምራሉ ።

#መንስኤዎቹ
=====
• የበሽታ የመከላከል አቅም መዳከም
• ለረጅም ጊዜ የፀረ ባክተሪያ (አንቲባዮቲክ) መድሀኒቶች መጠቀም
• የወሊድ መቆጣጠሪያ መውሰድ
• ኢንሱሊን (የስኳር በሽታ መድሀኒት)
• እርግዝና መኖር
• ደካማ የአፍ ጤንነት አጠባበቅ
• የአፍ መድረቅ
• ትምባሆ መጠቀም
• አልኮል መጠቀም
• ጣፋጭ ምግቦችን መውሰድ

#ምልክቶቹ
====
• እንደ አይብ የመሰለ ነጭ ነገር ምላስ ላይ መታየት
• የምግብ ጣእም አለመለየት
• በእጅ በሚነኩበት ጊዜ መድማት
• በአፍ ዙሪያ መቅላት
• ለማኘክ ፣ለመዋጥ መቸገር

በደቃቅ ጨው ለአንድ ደቂቃ በጥርስ ብሩሽ ምላስን መቦረሽ፡፡ ከዚያም በሙቅ ውሀ በደንብ መታጠብ፡፡ ሁለት ጊዜ በየቀኑ ይድገሙ እና በሳምንት ውስጥ የሚፈልጉትን ውጤቶች ያገኛሉ፡፡ እንዲሁም ለብ ያለ ውሀ ውስጥ 1 የሻይ ማንኪያ ጨው ይቀላቅሉ፡፡ በዚህ የጨው ውሀ አፍን በመሙላት ይጉመጥሞጡ ።

ይህን ሁሉ እያደረጉ ለውጥ ካላገኙ ወደ ጤና ተቋም በመሄድ የህክምና ምክር ማግኘት እና በህክምና የሚሰጡ መድሀኒቶችን መውሰድ።

#በቅንነት #ሸር #አድርገው #ለሌሎችም #ያድርሱ፡፡

14/04/2026

Today is World Chagas Disease Day.

The symptoms of Chagas disease are most often non-existent or mild and unspecific.

The first visible signs can include:
🔸Fever and headache
🔸Muscle pain
🔸Looking pale and difficulty breathing
🔸Swelling, and abdominal or chest pain
🔸Skin lesion or purplish swelling of an eyelid

14/04/2026

💊🌿 የፎሊክ አሲድ አስገራሚ የጤና ጥቅሞች! | Health Benefits of Folic Acid (Vitamin B9)! 🌿

ፎሊክ አሲድ (Folic Acid) ወይም ቫይታሚን ቢ9 (Vitamin B9) ሰውነታችን አዳዲስ ሴሎችን ለመገንባት እና ዲ.ኤን.ኤ (DNA) ለማምረት የሚጠቀምበት እጅግ አስፈላጊ ንጥረ ነገር ነው።
ይህ ቫይታሚን ለጤናችን የሚሰጣቸውን ዋና ዋና ጥቅሞች እንደሚከተለው በዝርዝር እንመልከት፦

✅💥ዋና ዋና የጤና ጥቅሞች! | Key Health Benefits!

🧠1️⃣ ለአእምሮ ጤና እና ለደስተኛ ህይወት! | Supports Brain Function & Mental Health!
ፎሊክ አሲድ እንደ ሴሮቶኒን እና ዶፓሚን (Serotonin & Dopamine) ያሉ አእምሮአችን መልዕክት የሚያስተላልፍባቸውን ኬሚካሎች ለማምረት ይረዳል።

🛖 የድብርት (የድባቴ) ስሜትን ለመቀነስ እና የማስታወስ ችሎታን ለማሻሻል ይረዳል።
🛖 እድሜ ሲገፋ የሚመጣን የማስተዋል ወይም የማስታወስ ችሎታ መቀነስን (Cognitive Decline) ይከላከላል።።

❤️2️⃣ ለልብ ጤንነት! | Promotes Heart Health!
በደማችን ውስጥ "ሆሞሲስቲን" የተባለ አሚኖ አሲድ ሲበዛ ለልብ ህመም ያጋልጠናል።
ፎሊክ አሲድ ደግሞ የዚህ ንጥረ-ነገር መጠን እንዲቀንስ (እንዳይጨምር) ያደርጋል።
🛖 የልብ ህመም እና የስትሮክ (Stroke) አደጋን ይቀንሳል።

🤰3️⃣ ለእርጉዝ ሴቶች እና ለጽንስ እድገት! | Crucial for Pregnancy & Fetal Development!
👉 ይህ ምናልባት የፎሊክ አሲድ ትልቁ ወይም ዋናው ጥቅም ነው።
🛖 በጽንሱ ላይ ሊከሰቱ የሚችሉ የአከርካሪ አጥንት እና የአእምሮ/የአንጎል እድገት እክሎች (Neural tube defects) ይከላከላል።
🛖 ልጁ ከመጸነሱ በፊትም ሆነ በእርግዝና የመጀመሪያዎቹ ወራት መወሰዱ ለጽንሱ ጤናማ እድገት ወሳኝ ነው።

🩸4️⃣ የደም ማነስን ይከላከላል! | Prevents Anemia!
🛖 ፎሊክ አሲድ ቀይ የደም ሴሎች እንዲመረቱ በማድረግ ረገድ ትልቅ ሚና አለው።
🛖 የደም ማነስ (Megaloblastic Anemia) እንዳይከሰት በማድረግ፤ ሰውነታችን በቂ ኦክስጅን እንዲያገኝ ይረዳል።

🧬5️⃣ ለሴሎች እድገትና ጥገና! | Supports DNA & Cell Growth!
🛖 የሰውነታችንን የዘር ሀረግ ውርስ መረጃ የሚይዘውን (ዲ.ኤን.ኤ) (DNA) ለመገንባት እና የተጎዱ ሴሎችን ለመጠገን ይረዳል።
🛖 ቁስል በፍጥነት እንዲድን፣ ህጻናት ጤናማ እድገት እንዲኖራቸው፣ እንዲሁም ፈጣን የህዋሳት ክፍፍል እንዲፈጠር በጣም አስፈላጊ ነው።
🦱6️⃣ ለቆዳ፣ ለጸጉር፣ እና ለጥፍር ውበት! | May Improve Hair, Skin, and Nails!
🛖 አዳዲስ ሴሎች እንዲተኩ ስለሚያደርግ ቆዳችን ጤናማ እንዲሆን ይረዳል።
🛖 የጸጉር መሳሳትን በመቀነስ ጠንካራ ፀጉር እንዲኖረን አስተዋጽኦ ያደርጋል።

🛡7️⃣ በውልደት ወቅት የሚከሰቱ የአካል ጉድለቶችን እና በሽታዎችን የመከላከል አቅም! | May Reduce Risk of Certain Birth Defects & Diseases!
👉 በቂ የሆነ የፎሊክ አሲድ መጠን በሰውነታችን ውስጥ መኖሩ ከሚከተሉት ችግሮች ይጠብቃል፦
🛖 ከተለያዩ የተፈጥሮ የአካል ጉድለቶች ወይም ተፈጥሯዊ እክሎች የመከላከል እድልን ይጨምራል።
🛖 በአሁኑ ወቅት ጥናቶች እየተደረጉበት ቢሆንም፤ ለአንዳንድ የካንሰር አይነቶች የመጋለጥ እድልን እንደሚቀንስ ይታመናል።

14/04/2026

With Glory Channel – I've just made it onto their weekly engagement list by being one of their top engagers!

DRUG & health

15/04/2026

15/04/2026

15/04/2026

15/04/2026

15/04/2026

14/04/2026

14/04/2026

14/04/2026

14/04/2026

14/04/2026

14/04/2026

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Practice

Shortcuts

Share

Category