02/01/2026
बालबालिकामा आँखाको संक्रमण: संकेत, कारण र हेरचाह सुझावहरू
आमाबाबुको रूपमा, तपाईंको बच्चालाई राम्रो महसुस नभएको बेला सधैं चिन्ता लाग्छ, विशेष गरी जब यसमा उनीहरूको आँखा जस्तो संवेदनशील कुरा समावेश हुन्छ। आँखाको संक्रमण बच्चाहरूमा सामान्य हुन्छ र यसले असुविधा, रातोपन, र कहिलेकाहीँ दृष्टि समस्याहरू पनि निम्त्याउन सक्छ। राम्रो खबर यो हो कि सही ज्ञान र हेरचाहको साथ, बच्चाहरूमा हुने धेरैजसो आँखाको संक्रमण उपचार योग्य हुन्छ र दीर्घकालीन समस्याहरू निम्त्याउँदैन।
यस ब्लगमा, हामी बालबालिकामा हुने आँखाको संक्रमणका लक्षण, कारण र हेरचाह सुझावहरूको अन्वेषण गर्नेछौं, जसले गर्दा तपाईंलाई कहिले चिन्ता गर्ने र आफ्नो सानो बच्चाको आँखाको हेरचाह कसरी गर्ने भनेर बुझ्न मद्दत गर्नेछ।
बालबालिकामा हुने आँखाको संक्रमण के हो?
आँखाको संक्रमण तब हुन्छ जब आँखा वा वरपरको क्षेत्र (पलक वा कन्जङ्क्टिभा सहित) ब्याक्टेरिया, भाइरस वा अन्य कीटाणुहरूले संक्रमित हुन्छ। यी संक्रमणहरूले असुविधा, सूजन, र कहिलेकाहीँ दृष्टिलाई पनि असर गर्न सक्छ। साना बच्चाहरूको लागि, आँखाको संक्रमण विशेष गरी सामान्य छ, र राम्रो खबर यो हो कि धेरैलाई उचित हेरचाहले उपचार गर्न सकिन्छ।
बालबालिकामा हुने आँखाको संक्रमणका प्रकारहरू
विभिन्न प्रकारका आँखाको संक्रमणले बच्चाहरूलाई असर गर्न सक्छ, र तिनीहरू प्रत्येकका आफ्नै लक्षणहरू हुन्छन्:
४. नेत्रश्लेष्मलाशोथ (गुलाबी आँखा)
बच्चाहरूमा हुने आँखाको संक्रमणको सबैभन्दा सामान्य प्रकार कन्जङ्क्टिभाइटिस हो। यो तब हुन्छ जब आँखाको सेतो भाग र आँखाको भित्री भागलाई ढाक्ने तन्तुको पातलो तह सुन्निन्छ। यो ब्याक्टेरिया, भाइरस वा एलर्जीको कारणले हुन सक्छ।
कन्जङ्क्टिभाइटिसका लक्षणहरू:
आँखाको सेतो भागमा रातोपन
आँखा चिलाउने वा पोल्ने
अत्यधिक फाट्नु
बाक्लो पहेंलो वा हरियो स्राव (ब्याक्टेरिया)
सफा, पानी जस्तो स्राव (भाइरल वा एलर्जी)
आँखाको पलक वरिपरि क्रस्टिनेस, विशेष गरी सुतेपछि
कन्जङ्क्टिभाइटिसका कारणहरू:
ब्याक्टेरियल संक्रमण: सामान्यतया स्ट्रेप्टोकोकस निमोनिया वा स्टेफिलोकोकस औरियस जस्ता ब्याक्टेरियाका कारणले हुन्छ।
भाइरल संक्रमण: प्रायः एडेनोभाइरस जस्ता चिसो भाइरसहरूसँग जोडिएको हुन्छ।
एलर्जीन: परागकण, धुलो र घरपालुवा जनावरको चाउरीपनले एलर्जी नेत्रश्लेष्मलाशोथ निम्त्याउन सक्छ।
२. स्टाइ (होर्डियोलम)
स्टाइ भनेको आँखाको परेलाको फेदमा बन्ने पीडादायी, रातो डल्लो हो। यो तब हुन्छ जब आँखाको परेलामा रहेको तेल ग्रन्थी वा कपालको फोलिकल संक्रमित हुन्छ।
स्टाइका लक्षणहरू:
आँखाको पलकमा रातो, सुन्निएको गाँठो
प्रभावित क्षेत्रमा कोमलता वा पीडा
सुन्निएको आँखाको पलक
पानीको आँखा
प्रकाश को संवेदनशीलता
स्टाइ हुनुका कारणहरू:
आँखाको पलकमा तेल ग्रन्थी वा कपालको फोलिकल्स अवरुद्ध हुनु
ब्याक्टेरिया संक्रमण (सामान्यतया स्टेफिलोकोकस ब्याक्टेरिया)
५. ब्लेफेराइटिस
ब्लेफेराइटिस भनेको आँखाको पलकको सूजन हो, जुन प्रायः संक्रमण वा अन्य अन्तर्निहित अवस्थाहरू, जस्तै सुख्खा आँखा वा रोसेसियाको कारणले हुन्छ।
ब्लेफेराइटिसका लक्षणहरू:
रातो, सुन्निएको पलक
परेलाहरूको फेदमा खस्रो वा चिल्लो दागहरू
चिलाउने वा जलेको अनुभूति
अत्यधिक फाट्नु
प्रकाश को संवेदनशीलता
ब्लेफेराइटिसका कारणहरू:
जीवाणु संक्रमण
एक्जिमा वा रोसेसिया जस्ता छालाको अवस्था
सुखा आँखा
४. कोर्नियल संक्रमण (केराटाइटिस)
आँखाको अगाडिको भाग स्पष्ट कोर्निया हो, र यहाँ संक्रमण गम्भीर हुन सक्छ। केराटाइटिसले बच्चाहरूमा दुर्लभ भए पनि दुखाइ, दृष्टि परिवर्तन र रातोपन निम्त्याउन सक्छ।
कोर्नियल संक्रमणका लक्षणहरू:
आँखामा दुखाइ
ब्लर्री दृष्टि
आँखामा राता
प्रकाश को संवेदनशीलता
पानीको आँखा
कोर्नियल संक्रमणका कारणहरू:
ब्याक्टेरिया, भाइरल, वा फंगल संक्रमण
कोर्नियामा चोटपटक
कन्ट्याक्ट लेन्सको प्रयोग (विशेष गरी यदि राम्ररी सफा गरिएको छैन भने)
५. सेल्युलाइटिस (अर्बिटल वा प्रेसेप्टल)
आँखाको सेल्युलाइटिस भनेको आँखा वरिपरिको छालाको संक्रमण हो जसले सुन्निने, रातो हुने र दुखाइ निम्त्याउन सक्छ। अर्बिटल सेल्युलाइटिसले आँखा पछाडिको तन्तुलाई असर गर्छ, जबकि प्रिसेप्टल सेल्युलाइटिसले आँखाको अगाडिको तन्तुलाई असर गर्छ।
आँखाको सेल्युलाइटिसका लक्षणहरू:
आँखाको पलक र वरपरको क्षेत्र सुन्निएको
आँखा दुख्ने वा रातो हुने
ज्वरो
आँखा सार्न कठिनाई
आँखाको सेल्युलाइटिसको कारण:
ब्याक्टेरियाको संक्रमण, प्रायः साइनस संक्रमण वा आँखा नजिकैको छालाको चोटपटकबाट।
जब डाक्टरलाई भेट्ने
धेरैजसो आँखाको संक्रमण घरमै उपचार गर्न सकिन्छ, तर केही परिस्थितिहरूमा चिकित्सा ध्यान आवश्यक पर्दछ। यदि:
तपाईंको बच्चाको आँखामा गहिरो दुखाइ छ वा आँखा वरिपरि सुन्निएको छ।
पहेँलो-हरियो स्राव बग्छ जुन रोकिँदैन।
तपाईंको बच्चाले धमिलो दृष्टि वा प्रकाशप्रति संवेदनशीलता अनुभव गरिरहेको छ।
आँखा वरिपरिको क्षेत्रमा सुन्निएको वा ज्वरो आएको तपाईंले देख्नुभयो।
लक्षणहरू केही दिनभन्दा बढी समयसम्म रहन्छन् वा बिग्रन्छन्।
तपाईंको बच्चाको आँखामा बारम्बार संक्रमण भएको इतिहास छ।
आँखाको संक्रमण कहिलेकाहीं छिटो फैलिन सक्छ, विशेष गरी बच्चाहरूमा, त्यसैले चाँडै चिकित्सा सल्लाह लिनु आवश्यक छ।
बच्चाहरूमा आँखाको संक्रमणको हेरचाह सुझावहरू
बालबालिकामा हुने धेरैजसो आँखाको संक्रमण साधारण घरेलु उपचारबाट निको हुन्छ। तपाईंको बच्चालाई छिटो निको हुन मद्दत गर्ने केही सुझावहरू यहाँ दिइएका छन्:
१. आँखा सफा राख्नुहोस्
तपाईंको बच्चाको आँखाबाट निस्कने कुनै पनि पदार्थ वा क्रस्टीलाई बिस्तारै पुछ्न सफा, तातो कपडा प्रयोग गर्नुहोस्। सधैं भित्री कुनादेखि बाहिरसम्म पुछ्नुहोस्।
संक्रमण फैलिनबाट रोक्नको लागि आफ्नो बच्चाको आँखा छुनु अघि आफ्नो हात राम्ररी धुनुहोस्।
२. स्टाइस वा ब्लेफेराइटिसको लागि न्यानो कम्प्रेस लगाउनुहोस्
सफा लुगा मनतातो पानीमा भिजाउनुहोस्, त्यसलाई निचोर्नुहोस्, र आफ्नो बच्चाको बन्द आँखामाथि केही मिनेटको लागि बिस्तारै राख्नुहोस्। यसले स्टाई वा ब्लेफेराइटिसबाट हुने दुखाइ र सुन्निने कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ।
३. आफ्नो बच्चालाई आँखा नमिच्न प्रोत्साहित गर्नुहोस्।
बालबालिकाले आँखा छुँदा वा रगड्दा आँखाको संक्रमण सजिलै फैलिन सक्छ। संक्रमण बिग्रन नदिन वा अरूलाई सर्न नदिनको लागि उनीहरूले आफ्नो आँखा नछुने कुरा सुनिश्चित गर्नुहोस्।
४. औषधिको लागि डाक्टरको निर्देशन पालना गर्नुहोस्
यदि तपाईंको बच्चालाई एन्टिबायोटिक आँखाको थोपा वा मलम दिइन्छ भने, तिनीहरूलाई कसरी सही रूपमा प्रयोग गर्ने भन्ने बारे डाक्टरको निर्देशनहरू पालना गर्नुहोस्।
कन्जन्क्टिवाइटिस जस्ता भाइरल संक्रमणको लागि कुनै विशेष उपचार छैन, तर राम्रो सरसफाइ कायम राख्नाले निको हुने गति बढाउन मद्दत गर्नेछ।
५. यदि तपाईंको बच्चाको आँखा गुलाबी छ भने घरमा राख्नुहोस्।
नेत्रश्लेष्मलाशोथ (विशेष गरी ब्याक्टेरिया) अत्यधिक संक्रामक हुन्छ। संक्रमण निको नभएसम्म आफ्नो बच्चालाई स्कूल वा डेकेयरबाट घरमा राख्नुहोस् ताकि यो अरूमा फैलिन नपाओस्।
६. राम्रो सरसफाइलाई प्रवर्द्धन गर्नुहोस्
तपाईंको बच्चाले नियमित रूपमा आफ्नो हात धुने र अरूसँग तौलिया वा तकिया साझा नगर्ने कुरा सुनिश्चित गर्नुहोस्। यदि तपाईंको बच्चालाई कन्जन्क्टिवाइटिस छ भने यो विशेष गरी महत्त्वपूर्ण छ।
निष्कर्ष
बच्चाहरूमा आँखाको संक्रमण असहज हुन सक्छ, तर तुरुन्तै हेरचाह र ध्यान दिएमा, धेरैजसो अवस्थाहरूको प्रभावकारी रूपमा उपचार गर्न सकिन्छ। कन्जन्क्टिवाइटिस जस्ता ब्याक्टेरियाको संक्रमणदेखि लिएर स्टाइज र ब्लेफेराइटिस जस्ता अवस्थाहरूसम्म, लक्षणहरू जान्न र आवश्यक परेमा चिकित्सा ध्यान खोज्नु महत्त्वपूर्ण छ। याद राख्नुहोस्, राम्रो सरसफाइ कायम राख्ने, आँखा राम्ररी सफा गर्ने र डाक्टरको सल्लाह पालना गर्नाले तपाईंको बच्चालाई छिटो र सुरक्षित रूपमा निको हुन मद्दत गर्न सक्छ।
