04/03/2026
❗️Zaburzona koncentracja u dziecka – przyczyny, normy rozwojowe i wpływ oddychania
Trudności z koncentracją, to jeden z najczęstszych powodów niepokoju rodziców. Dziecko szybko się rozprasza, nie kończy zadań, „odpływa” podczas rozmowy, nie pamięta poleceń. Warto jednak wiedzieć, że zdolność skupienia uwagi jest ściśle związana z wiekiem, rozwojem układu nerwowego oraz sposobem oddychania.
💥W pracy logopedycznej koncentracja ma ogromne znaczenie – bez niej trudno o efektywną naukę nowych głosek, ćwiczenia słuchowe czy utrwalanie materiału językowego.
💥Czym jest koncentracja?
Koncentracja to zdolność do:
• skupienia uwagi na jednej czynności,
• ignorowania bodźców rozpraszających,
• utrzymania wysiłku umysłowego przez określony czas.
U małych dzieci krótki czas skupienia jest zjawiskiem fizjologicznym i wynika z niedojrzałości układu nerwowego. O trudności mówimy wtedy, gdy poziom koncentracji wyraźnie odbiega od normy rozwojowej i utrudnia codzienne funkcjonowanie.
💥Ile dziecko powinno się koncentrować? Normy orientacyjne
Przyjmuje się, że dziecko potrafi skupić się na jednej aktywności przez około 2–5 minut na każdy rok życia (w sprzyjających warunkach i przy zadaniu dostosowanym do możliwości).
Orientacyjne wartości:
• 2–3 lata – 4–10 minut
• 4 lata – 8–20 minut
• 5 lat – 10–25 minut
• 6 lat – 12–30 minut
• 7–8 lat – 15–40 minut
• 9–12 lat – 20–45 minut
Są to wartości uśrednione. Na długość koncentracji wpływają m.in.:
• zainteresowanie zadaniem,
• poziom zmęczenia,
• ilość bodźców w otoczeniu,
• stan emocjonalny dziecka.
💥Najczęstsze przyczyny zaburzonej koncentracji
1. Niedojrzałość układu nerwowego
Szczególnie u młodszych dzieci krótszy czas skupienia jest naturalnym etapem rozwoju.
2. Nadmiar bodźców
Duża ilość ekranów, szybkie tempo życia, ciągła stymulacja – mózg dziecka może być przeciążony, co utrudnia selekcję informacji.
3. Trudności przetwarzania słuchowego
Jeśli dziecko ma problem z analizą dźwięków mowy, słuchanie staje się wysiłkiem – a to prowadzi do szybkiego „wyłączania się”.
4. Zaburzenia integracji sensorycznej
Nadwrażliwość lub podwrażliwość na bodźce utrudnia utrzymanie stabilnej uwagi.
5. Trudności emocjonalne
Stres, napięcie, lęk czy niska samoocena znacząco obniżają zdolność koncentracji.
6. Zaburzenia neurorozwojowe
Jedną z możliwych przyczyn jest ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi). Wymaga ono jednak specjalistycznej diagnozy – nie każde ruchliwe i rozproszone dziecko ma ADHD.
💥Nieprawidłowy oddech – niedoceniana przyczyna problemów z koncentracją
W praktyce logopedycznej coraz częściej obserwuje się związek między torem oddechowym a funkcjonowaniem poznawczym dziecka.
💥Oddychanie przez usta a dotlenienie organizmu
Fizjologicznie powinniśmy oddychać przez nos.
Nos:
• oczyszcza powietrze,
• ogrzewa i nawilża je,
• wspiera optymalne dotlenienie organizmu.
💥Oddychanie przez usta może prowadzić do:
• płytszego oddechu,
• gorszego natlenienia mózgu,
• szybszej męczliwości,
• bólu głowy,
• obniżonej wydolności poznawczej.
Nawet niewielkie, ale przewlekłe niedotlenienie wpływa na uwagę, pamięć i szybkość przetwarzania informacji.
💥Oddech przez usta a jakość snu
Dzieci oddychające przez usta często:
• śpią z otwartą buzią,
• chrapią,
• mają niespokojny sen,
• wybudzają się w nocy.
Zaburzony sen oznacza słabszą regenerację mózgu. W ciągu dnia może to objawiać się:
• rozdrażnieniem,
• nadruchliwością lub przeciwnie – ospałością,
• trudnościami z koncentracją,
• problemami z nauką.
Czasami objawy te mogą przypominać zaburzenia uwagi, dlatego tak ważne jest spojrzenie na dziecko całościowo – również pod kątem oddechu i jakości snu.
💥Dlaczego to ważne w terapii logopedycznej?
Prawidłowy tor oddechowy wpływa nie tylko na koncentrację, ale również na:
• napięcie mięśniowe w obrębie twarzy,
• pozycję języka,
• rozwój zgryzu,
• jakość artykulacji.
W wielu przypadkach poprawa oddychania (we współpracy z laryngologiem lub ortodontą) przynosi wyraźną poprawę funkcjonowania dziecka – zarówno w mowie, jak i w skupieniu uwagi.
💥Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą?
Warto zgłosić się na konsultację, jeśli:
• dziecko znacząco odbiega od norm koncentracji dla wieku,
• trudności występują zarówno w domu, jak i w przedszkolu/szkole,
• obserwujesz oddychanie przez usta w dzień lub w nocy,
• pojawia się chrapanie, częste infekcje, niewyraźna mowa.
Wczesna diagnoza pozwala znaleźć rzeczywistą przyczynę trudności i dobrać odpowiednie wsparcie.
❗️Rodzicu, uważnie obserwuj swoje dziecko. Jeśli coś Cię niepokoi w rozwoju mowy dziecka, to skieruj swoje kroki do logopedy.
Logopeda, nauczyciel języka polskiego
ViolaM.
Fot. Moja wnusia☺️
