26/04/2026
ოსკარ შინდლერი არასოდეს ყოფილა „კარგი ადამიანი“. ის იყო ლოთი, ავანტიურისტი და ჯაშუში, რომელიც ნაცისტურ ემბლემას მხოლოდ იმიტომ ატარებდა, რომ ეს ნიშანი მისთვის ყველა ჩაკეტილ კარს აღებდა.
როდესაც 1939 წელს გერმანია პოლონეთში შეიჭრა, შინდლერს ტრაგედია არ დაუნახავს — მან დაინახა უზარმაზარი ბაზარი და გამდიდრების შანსი.
კრაკოვში მან გაკოტრებული ებრაული ფაბრიკა ჩაიგდო ხელში, გეტოდან იაფი მუშახელი აიყვანა და მათ გასამრჯელოს პირდაპირ „სს“-ის (SS) ყულაბაში რიცხავდა. შინდლერი ზღაპრულად გამდიდრდა. 1942 წლისთვის ის მეფესავით ცხოვრობდა: ძვირადღირებული ავტომობილები, პომპეზური წვეულებები და საუკეთესო კონიაკი, რისი ყიდვაც კი ოქროს შეეძლო. იმავდროულად, ადამიანები, რომლებიც მის მდიდრულ მანქანებს აწყობდნენ, ყოველ საღამოს გეტოს ჯოჯოხეთში ბრუნდებოდნენ — სამყაროში, რომელიც ნელ-ნელა ფერფლად იქცეოდა.
შემდეგ დადგა 1943 წლის მარტი — კრაკოვის გეტოს ლიკვიდაცია.
„სს“-ის რაზმები ქუჩებში დაძრწოდნენ, ლეწავდნენ კარებს, ოჯახები გარეთ გამოჰყავდათ, გვამებს კი იქ ტოვებდნენ, სადაც ტყვია დაეწეოდათ. შინდლერი შორიდან, ცხენზე ამხედრებული აკვირდებოდა, როგორ აღიგავა მიწისაგან პირისა მთელი სამყარო ერთ დღეში.
იმ დღეს მის სულში რაღაც გაიბზარა და ეს ჭრილობა აღარასოდეს შეხორცებულა.
ოსკარ შინდლერმა — ოპორტუნისტმა და სპეკულიანტმა, რომელმაც ქონება სხვის ტანჯვაზე დააგროვა — მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც მას მთელ მის საკუთრებად დაუჯდა.
ბანაკის კომენდანტი ამონ გეთი იყო — სადისტი, რომელიც აივნიდან, გასართობად ესროდა პატიმრებს. შინდლერი მისი „საუკეთესო მეგობარი“ გახდა. მისი თანამეინახე და ნდობით აღჭურვილი პირი. ორი წლის განმავლობაში ის ვირტუოზულად ატყუებდა სისტემას:
„ეს მოხუცი? ის მანქანათმშენებლობის გენიოსია, შეუცვლელი კადრია!“
„ეს ბავშვი? მხოლოდ მას აქვს ისეთი ნატიფი თითები, ჩემს დანადგარებს რომ სჭირდება.“
„ცალხელა ქალი? ის ჩემი საწარმოო ხაზის ხერხემალია.“
ეს ყველაფერი ერთი დიდი, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ტყუილი იყო. ყოველი ასეთი „გამონაკლისი“ შინდლერს ძვირი უჯდებოდა: ქრთამები ნაღდი ფულით, ძვირფასი სასმელი, შავ ბაზარზე ნაყიდი ბრილიანტები. მისი პირადი ქონება ყინულივით დნებოდა, გადარჩენილი სიცოცხლეების რაოდენობა კი იზრდებოდა.
როდესაც ნაცისტებმა სიკვდილის მანქანა სრული სიმძლავრით აამუშავეს,შინდლერმა სრულ სიგიჟეს მოაწერა ხელი: მან დაარწმუნა ხელმძღვანელობა, რომ მთელი წარმოება ჩეხოსლოვაკიაში გადაეტანა და მუშებიც თან წაეყვანა.
მან შეადგინა სია. 1200-ზე მეტი სახელი. ბევრს მასთან არასოდეს უმუშავია — მოხუცები, ბავშვები, სნეულნი... თითოეული სახელი ამ სიაში ფული ღირდა. და მან ყველას საფასური გადაიხადა.
როდესაც 300 ქალი შეცდომით ოსვენციმის სიკვდილის ბანაკში გაგზავნეს, შინდლერმა საკუთარი მდივანი ჯოჯოხეთის კარიბჭესთან მიავლინა. ეს არის ისტორიაში ერთადერთი დოკუმენტირებული შემთხვევა, როცა ადამიანთა ჯგუფმა ოსვენციმიდან ცოცხალმა დააღწია თავი მაშინ, როცა გაზის კამერები სრული დატვირთვით მუშაობდა.
ბრიუნლიცის ახალ ქარხანაში შინდლერმა დიდებული საბოტაჟი მოაწყო. შვიდი თვის განმავლობაში მის ჭერქვეშ 1200 ადამიანი ცოცხლობდა, თუმცა იქ დამზადებულ არცერთ ტყვიას არასოდეს მოუკლავს მოკავშირეთა ჯარისკაცი — ყველა დაწუნებული და უვარგისი იყო. შინდლერი ფულს იხდიდა იმაში, რომ არაფერი ეწარმოებინა.
1945 წლის 8 მაისი. ომი დასრულდა.
მუშებმა საკუთარი ოქროს კბილები დაადნეს, რათა მისთვის ბეჭედი ეჩუქებინათ. ზედ თალმუდის სიტყვები ამოტვიფრეს:
„ვინც ერთ სიცოცხლეს გადაარჩენს, ის მთელ სამყაროს გადაარჩენს“.
ბეჭედი რომ ხელში ჩაუდეს, შინდლერი ატირდა. ის არ გრძნობდა თავს გმირად. ის გლოვობდა თავის ოქროს გულსაბნევს, თავის მანქანას — ითვლიდა, კიდევ რამდენი ადამიანის გამოსყიდვა შეეძლო ამ ნივთებით. მას გადარჩენილები აწყნარებდნენ, ის კი საკუთარ თავს ვერ პატიობდა „დაზოგილ“ ფულს.
ომის შემდეგ მას აღარაფერი დარჩა. კაცი, რომელიც გენერლებს ქრთამავდა, ახლა თავისივე გადარჩენილი მუშების მოწყალებით ცხოვრობდა. Schindlerjuden — „შინდლერის ებრაელები“ — მას სიცოცხლის ბოლომდე პატრონობდნენ.
ოსკარ შინდლერი 1974 წელს გარდაიცვალა. მისი ანდერძისამებრ, გადარჩენილებმა ის იერუსალიმში, სიონის მთაზე დაკრძალეს. ის ნაცისტური პარტიის ერთადერთი წევრია, რომელსაც ეს პატივი ხვდა წილად.
ამ ისტორიის მთავარი გაკვეთილი კი ესაა: შინდლერი არ დაბადებულა წმინდანად. ის დარჩა იმავე ნაკლოვანებებით სავსე კაცად, როგორიც იყო, მაგრამ მან გააცნობიერა, რომ თავისი კავშირებითა და „მონსტრებთან“ საერთო ენის გამონახვის ნიჭით, შეეძლო ბოროტების წინააღმდეგ აღმართულიყო.
დღეს იმ 1200 ადამიანის შთამომავლობა ათიათასობით ადამიანს ითვლის. ისინი არსებობენ მხოლოდ იმიტომ, რომ ერთმა „ცუდმა ადამიანმა“ საჭირო დროს სწორი მხარე აირჩია.
დიდებული საქმეებისთვის არ არის აუცილებელი იყო უნაკლო; საჭიროა იქ გამოიჩინო ადამიანობა, სადაც ამის დეფიციტია.
