Διαιτολόγος online

20/01/2026

Η εκκολπωμάτωση είναι μια πάθηση του παχέος εντέρου όπου σχηματίζονται μικρές προεκβολές (εκκολπώματα) στο τοίχωμα του εντέρου. Όταν κάποιο από αυτά τα εκκολπώματα φλεγμαίνει ή μολυνθεί, προκαλείται εκκολπωματίτιδα.

Η κατάσταση αυτή εμφανίζεται πιο συχνά σε άτομα μέσης ή μεγαλύτερης ηλικίας και σχετίζεται με διατροφή φτωχή σε φυτικές ίνες, χαμηλή ενυδάτωση και καθιστικό τρόπο ζωής. Η διάγνωση γίνεται με αξονική τομογραφία κοιλίας (CT scan), η οποία δείχνει τη φλεγμονή ή την παρουσία αποστήματος. Οι εξετάσεις αίματος συνήθως αποκαλύπτουν λευκοκυττάρωση (αύξηση λευκών αιμοσφαιρίων) και δείκτες φλεγμονής (αυξημένη CRP).

Τα κύρια συμπτώματα της εκκολπωματίτιδας περιλαμβάνουν πόνο στην αριστερή κάτω κοιλιακή χώρα, πυρετό, ναυτία, αλλαγές στις κενώσεις (δυσκοιλιότητα ή διάρροια) και σε ορισμένες περιπτώσεις αίμα στα κόπρανα. Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε απόστημα, διάτρηση του εντέρου, περιτονίτιδα ή εντερική απόφραξη, καταστάσεις που απαιτούν νοσηλεία. Η οξεία εκκολπωματίτιδα χρειάζεται άμεση ιατρική παρέμβαση. Πιο ήπιες περιπτώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν με φαρμακευτική αγωγή (αντιβιοτικά) αλλά και αλλαγές στη διατροφή.

Ο διατροφικός χειρισμός εξαρτάται από τη φάση της νόσου. Στην οξεία φάση, συνιστάται διατροφή χαμηλή σε φυτικές ίνες ή υγρή διατροφή, ώστε να μειωθεί η κινητικότητα και ο ερεθισμός του εντέρου.

Όταν τα συμπτώματα υποχωρήσουν, γίνεται σταδιακή επαναφορά φυτικών ινών (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης) και επαρκής ενυδάτωση. Η προληπτική διαχείριση της περιλαμβάνει διατροφή με πολλές φυτικές ίνες (25–30g/ημέρα), καλή ενυδάτωση. Χρήσιμα εργαλεία είναι και η τακτική φυσική δραστηριότητα αλλά και η αποφυγή υπερβολικά επεξεργασμένων τροφών. Συνολικά με αυτό το τρόπο απομακρύνονται τα νέα επεισόδια και βελτιώνεται η λειτουργία του εντέρου. American Gastroenterological Association (AGA), Clinical Practice Update, 2021: “Consumption of seeds, nuts, and popcorn is not associated with an increased risk of diverticulitis and should not be routinely restricted.”

Για πολλά χρόνια υπήρχε η λάθος αντίληψη ότι οι ασθενείς με εκκολπωματίτιδα θα έπρεπε να αποφεύγουν όσπρια, σπόρους, ξηρούς καρπούς και καλαμπόκι. Ωστόσο, σύγχρονες επιστημονικές μελέτες έχουν καταρρίψει αυτή την αντίληψη.
Μία από τις σημαντικότερες μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο Journal of the American Medical Association (JAMA) παρακολούθησε 47.228 άνδρες για 18 χρόνια. Οι ερευνητές βρήκαν ότι η κατανάλωση ξηρών καρπών, καλαμποκιού και ποπ κορν δεν αύξησε τον κίνδυνο εκκολπωματίτιδας ή αιμορραγίας.

Αντίθετα, άτομα με υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών είχαν μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων. (Strate, L. L., et al. (2008). Nut, corn, and popcorn consumption and the incidence of diverticular disease. JAMA, 300(8), 907–914.)

Σε μεγάλη βρετανική μελέτη με 47.000 άτομα, όσοι κατανάλωναν περισσότερες φυτικές ίνες από όσπρια, φρούτα και λαχανικά είχαν μειωμένο κατά 40% κίνδυνο για εκκολπωματική νόσο. Crowe, F. L., et al. (2011). Dietary fibre intake and risk of diverticular disease: prospective study. BMJ, 343, d4131.

Ανασκόπηση 14 μελετών έδειξε ότι οι σπόροι και οι ξηροί καρποί όχι μόνο δεν βλάπτουν, αλλά μπορεί να προσφέρουν αντιφλεγμονώδη δράση λόγω των ωμέγα-3 λιπαρών και αντιοξειδωτικών τους. Peery, A. F., et al. (2016). Epidemiology and pathophysiology of diverticular disease. Gastroenterology, 156(5), 1282–1298.

Παρόμοια αποτελέσματα δίνει και πρόσφατη μελέτη σε 1531 γυναίκες που παρακολουθήθηκαν για περίπου 14 χρόνια. Οι γυναίκες με εκκολπωματίτιδα είχαν συνήθως μεγαλύτερη ηλικία, ήταν ή είχαν καπνίσει στο παρελθόν, έκαναν υπερβολική χρήση αλκοόλ και ήταν υπέρβαρες. Η κατανάλωση φιστικιών, ξηρών καρπών και σπόρων δεν συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο εκκολπωματίτιδας. Ούτε η κατανάλωση φρέσκων φρούτων με βρώσιμους σπόρους.

Η κατανάλωση καλαμποκιού συσχετίστηκε αντιστρόφως με τον κίνδυνο εκκολπωματίτιδας, με τα άτομα στο υψηλότερο τεταρτημόριο να παρουσιάζουν χαμηλότερο κίνδυνο. Trevor Barlowe, Chelsea Anderson, Hazel B. Nichols, et al. Diet and Risk for Incident Diverticulitis in Women: A Prospective Cohort Study. Ann Intern Med.2025;178:788-795. [Epub 6 May 2025]

19/01/2026

18/01/2026

Κρύο, ιώσεις και κοτόσουπα. Τι ισχύει;

Να μια ενδιαφέρουσα συνταγή για κοτόσουπα

Υλικά για την χειμωνιάτικη κοτόσουπα
2 ολόκληρα στήθη κοτόπουλο με κόκκαλο και δέρμα
1 κρεμμύδι
2 καρότα
4 κ.σ ρύζι/ τραχανάς
χυμό από ένα λεμόνι
κουρκουμάς
τζίντζερ
αλάτι, πιπέρι
Για το αυγολέμονο
1 λεμόνι
2 αυγά
Λίγο γάλα
1 κ.σ κορν φλάουρ/ αλεύρι
Εκτέλεση
Κόβουμε το κοτόπουλο σε 4 μεγάλα κομμάτια και το τοποθετούμε σε κατσαρόλα με νερό που βράζει.

Πολτοποιούμε το κρεμμύδι και το καρότο στο μούλτι. Αν χρειαστεί προσθέτουμε λίγο ζεστό νερό για να πολτοποιηθεί πιο εύκολα. Τα προσθέτουμε στην κατσαρόλα μαζί με αλάτι, πιπέρι, κουρκουμά, τριμμένο τζίντζερ ή τζίντζερ σε σκόνη.

Όταν το κοτόπουλο έχει γίνει , το αφαιρούμε με τρυπητή κουτάλα και προσθέτουμε στην κατσαρόλα το ρύζι.

Μέχρι να βράσει το ρύζι ξεψαχνίζουμε το κοτόπουλο και αφαιρούμε πέτσα και κόκκαλα.

Όταν το ρύζι έχει βράσει προσθέτουμε το κοτόπουλο στην κατσαρόλα και κατεβάζουμε το φαγητό από τη φωτιά

Αυγολέμονο:
Βγάζουμε λίγο ζουμάκι από το φαγητό . Το αφήνουμε να χλιαρώσει και προσθέτουμε το χυμό λεμονιού.

Σε ένα μπωλ σπάμε τα αυγά και τα χτυπάμε με λίγο γάλα.

Προσθέτουμε την κουταλιά της σούπας κορν φλάουρ ή άλλο αλεύρι.

Ρίχνουμε σιγά σιγά το ζωμό με το λεμόνι συνεχίζοντας το χτύπημα.

Προσθέτουμε το αυγολέμονο στην κατσαρόλα ανακινώντας την ελαφρά από το χερούλι.

Βάζουμε το φαγητό σε χαμηλή φωτιά να πάρει μία τελευταία βράση χωρίς να ανακατέψουμε με κουτάλα.

Η κοτόσουπα είναι ένα θρεπτικό, ζεστό, εύπεπτο γεύμα που μπορεί να υποστηρίξει έμμεσα το ανοσοποιητικό και την ανάρρωση από ιώσεις, χωρίς όμως να αποτελεί «θεραπεία» με την αυστηρή ιατρική έννοια. Περισσότερο λειτουργεί ως ολοκληρωμένο γεύμα που παρέχει επαρκή ενέργεια, πρωτεΐνη, υγρά και ορισμένα βιοενεργά συστατικά, συμβάλλοντας στη γενικότερη υποστήριξη του οργανισμού κατά τη διάρκεια μιας ίωσης.

Το κοτόπουλο αποτελεί την κύρια πηγή πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας, με πλήρες προφίλ αμινοξέων που βοηθούν στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, στην επούλωση και στη λειτουργία του ανοσοποιητικού. Τα αυγά ενισχύουν περαιτέρω την πρόσληψη πρωτεΐνης και παρέχουν βιταμίνες του συμπλέγματος Β, βιταμίνη D (σε μικρή ποσότητα), χολίνη και άλλα μικροθρεπτικά που συμμετέχουν σε μεταβολικές και ανοσολογικές λειτουργίες.

Ανά μερίδα (το ένα τέταρτο της συνταγής), συνήθως αποδίδει περίπου 350–450 kcal, ανάλογα με την ακριβή ποσότητα λίπους που καταλήγει στο πιάτο, τον τύπο και την ποσότητα ρυζιού/τραχανά και την αναλογία ζωμού προς στερεά. Από αυτές τις θερμίδες, ένα σημαντικό ποσοστό προέρχεται από πρωτεΐνη (κοτόπουλο και αυγό), ένα μέρος από υδατάνθρακες (ρύζι ή τραχανάς, λαχανικά, κορν φλάουρ) και σχετικά μικρό από λίπος, εφόσον αφαιρεθεί μέρος του δέρματος/λίπους μετά το βράσιμο. Η συνολική πρωτεΐνη ανά μερίδα μπορεί να προσεγγίζει τα 25–35 g, ποσότητα που επαρκεί για ένα κύριο γεύμα σε ενήλικα, ενώ οι υδατάνθρακες (κυρίως από το ρύζι/τραχανά και τα λαχανικά) πιθανότατα βρίσκονται σε εύρος 30–40 g. Το λίπος προέρχεται από το κοτόπουλο, τον κρόκο των αυγών και τυχόν προσθήκη λαδιού, αλλά αν αφαιρεθεί το μεγαλύτερο μέρος του ορατού λίπους, η σούπα παραμένει σχετικά μέτρια σε λιπαρά.

Σε επίπεδο μικροθρεπτικών συστατικών, η κοτόσουπα καλύπτει αρκετές ανάγκες. Το κρέας και τα αυγά παρέχουν σίδηρο, ψευδάργυρο, σελήνιο και βιταμίνες Β (ιδίως Β6 και Β12), θρεπτικά συστατικά που είναι σημαντικά για την καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού, την παραγωγή κυττάρων του αίματος και τη διατήρηση της ενεργειακής ισορροπίας. Τα καρότα και το λεμόνι προσθέτουν βιταμίνη C και καροτενοειδή, με αντιοξειδωτική δράση και πιθανό ρόλο στην άμυνα των βλεννογόνων και στην προστασία από οξειδωτικό στρες που συνοδεύει τις λοιμώξεις. Το κρεμμύδι, ο κουρκουμάς και το τζίντζερ προσφέρουν φυτοχημικά, όπως πολυφαινόλες και άλλες αντιφλεγμονώδεις ενώσεις, που μπορεί να συνεισφέρουν σε ήπια ρύθμιση της φλεγμονώδους απόκρισης.

Όσον αφορά στο κατά πόσο η κοτόσουπα βοηθά στην υποστήριξη του ανοσοποιητικού και στη διαχείριση των ιώσεων, η διαθέσιμη βιβλιογραφία δείχνει ένα μέτριο, υποστηρικτικό όφελος, κυρίως σε επίπεδο ανακούφισης συμπτωμάτων και βελτίωσης της άνεσης του ασθενούς, όχι ως αυτόνομη θεραπεία. Κλασική μελέτη in vitro έχει δείξει ότι η παραδοσιακή κοτόσουπα μπορεί να αναστέλλει τη χημειοταξία ουδετερόφιλων, δηλαδή τη μετακίνηση συγκεκριμένων λευκοκυττάρων προς την περιοχή φλεγμονής, γεγονός που μπορεί να υποδηλώνει μια ήπια αντιφλεγμονώδη δράση και να συνδέεται με μείωση των συμπτωμάτων σε λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού. Πιο πρόσφατα, συστηματική ανασκόπηση για τη χρήση σούπας σε οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού (κοινό κρυολόγημα, γρίπη κ.ά.) έδειξε ότι η κατανάλωση σούπας, ιδίως όταν είναι βασισμένη σε ζωμό κοτόπουλου και λαχανικά, μπορεί να μειώσει τη σοβαρότητα ορισμένων συμπτωμάτων, όπως βουλωμένη μύτη, πονόλαιμο και βήχα, και σε μία μελέτη να συντομεύσει τη διάρκεια της νόσου κατά περίπου 1–2,5 ημέρες.

16/01/2026

Το ρακόμελο είναι παραδοσιακό ελληνικό ποτό. Κυρίως κρητικής καταγωγής, που προκύπτει από συνδυασμό τσικουδιάς/ρακής ή τσίπουρου με μέλι και αρωματικά μπαχαρικά (συνήθως κανέλα και γαρίφαλο).

Είναι ένα γλυκό ποτό, που πίνετε ζεστό. Με σχετικά υψηλό αλκοόλ και σημαντικό φορτίο απλών σακχάρων.

Όπως είπα, παρασκευάζεται παραδοσιακά στη Κρήτη αλλά το συναντάμε και σε άλλα νησιά Αιγαίου, με βάση τσικουδιά/ρακή ή τσίπουρο χωρίς γλυκάνισο, μέλι και μπαχαρικά.

Συνήθως ζεσταίνεται η ρακή σε χαμηλή φωτιά με κανέλα και γαρίφαλο και, πριν φτάσει σε βρασμό (ώστε να μην χαθεί το αλκοόλ), προστίθεται μέλι μέχρι να διαλυθεί πλήρως, και σερβίρεται ζεστό σε σφηνάκια ή μικρά ποτήρια.

Οι αναλογίες ποικίλλουν, αλλά συχνά κυμαίνονται περίπου σε 1 ποτήρι (60–100 ml) τσικουδιάς με 1–2 κ.σ. μέλι και 1–2 ξυλάκια κανέλας και λίγα γαρύφαλλα.

Ενέργεια: περίπου 120–170 kcal ανά μικρό ποτήρι, ανάλογα με το πόσο μέλι και πόσο δυνατό είναι το απόσταγμα.

Υδατάνθρακες: 15–20 g σχεδόν αποκλειστικά από απλά σάκχαρα (φρουκτόζη/γλυκόζη του μελιού).

Αλκοόλ: η τσικουδιά συχνά έχει ~35–40% vol· σε 60–80 ml αυτό σημαίνει περίπου 20–25 g καθαρού αλκοόλ, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 1–2 «ποτά» με βάση τα διεθνή πρότυπα.

Μικροθρεπτικά: το μέλι περιέχει ίχνη αντιοξειδωτικών, μετάλλων και βιταμινών, αλλά σε αυτό το πλαίσιο η συμβολή τους είναι πρακτικά αμελητέα σε σχέση με θερμίδες και αλκοόλ.

Λίπος και πρωτεΐνη είναι ουσιαστικά μηδενικά.

Να το πιούμε; Για να ζεσταθούμε και να απολαύσουμε τα αρώματα και την γεύση των συστατικών ναι! Αλλά είναι αλκοόλ και πολλές φορές δυνατό. Και επειδή έχει ευχάριστη γεύση μπορεί να μας παρασύρει εύκολα σε υπαρκατανάλωση.

Έχει ένα υψηλό θερμιδικό φορτίο ακόμα και σε μικρή ποσότητα, λόγω συνδυασμού αλκοόλ και απλών σακχάρων. Αυτό το καθιστά ακατάλληλο για: άτομα με σακχαρώδη διαβήτη ή προδιαβήτη (λόγω ταχείας γλυκαιμικής επιβάρυνσης), υπερτριγλυκεριδαιμία, λιπώδη νόσο ήπατος, ιστορικό εξάρτησης από αλκοόλ, εγκύους, θηλάζουσες, ανηλίκους.

Όχι δεν είναι «φάρμακο» για τον πονόλαιμο ή το κρυολόγημα, παρά την φήμη. Εάν καταναλωθεί, πρέπει να είναι σε μικρή ποσότητα και με πλήρη συνείδηση ότι είναι αλκοολούχο ποτό.

Μπορεί να μας ζεστάνει (σωματικά και ψυχικά) αλλά είναι αλκοόλ.

15/01/2026

Πρωινό. Όλοι μιλάμε για αυτό, αλλά τι πραγματικά σημαίνει;

Οι περισσότερες μελέτες στην Ελλάδα εστιάζουν στην πρωινή κατανάλωση στα παιδιά και στους εφήβους. Μεγάλη επιδημιολογική έρευνα που περιέλαβε 177.091 μαθητές ηλικίας 8-17 ετών έδειξε ότι περίπου *1 στους 4 μαθητές παραλείπει τακτικά το πρωινό, με ποσοστό παράλειψης ~22,4% στα αγόρια και ~23,1% στα κορίτσια. Επίσης όσοι παρέλειπαν το πρωινό εμφάνιζαν πιο ανθυγιεινό προφίλ τρόπου ζωής με περισσότερη καθιστική συμπεριφορά, λιγότερη φυσική δραστηριότητα και περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες.

Πιο πρόσφατα στοιχεία από τη διεθνή μελέτη HBSC (Health Behaviour in School-aged Children) που περιλαμβάνει και δείγμα ελλήνων μαθητών 11–15 ετών δείχνουν ότι η καθημερινή κατανάλωση πρωινού είναι σχετικά χαμηλή στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα, το ποσοστό των παιδιών που τρώνε πρωινό καθημερινά μειώνεται με την ηλικία και είναι από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη, με κάτω από το 60% των 11-χρονων να παίρνουν πρωινό και ακόμα χαμηλότερα ποσοστά σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Επιπλέον στοιχεία από το πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ του Ινστιτούτου Prolepsis δείχνουν ότι μόλις 61% των μικρότερων μαθητών κατανάλωνε πρωινό κάθε μέρα, ενώ στους εφήβους το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόνο 45%, με ένα σημαντικό υποσύνολο (περίπου 14%) να μην καταναλώνει καθόλου πρωινό. Όταν οι μαθητές λάμβαναν δωρεάν πρωινό στο σχολείο, η κατανάλωση πρωινού αυξήθηκε, κάτι που δείχνει ότι περιβαλλοντικοί και οικονομικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τη συνήθεια αυτή.

Όσον αφορά τα κοινωνικο-οικονομικά χαρακτηριστικά, υπάρχουν ενδείξεις ότι η κατανάλωση πρωινού συνδέεται με άλλες υγιεινές συμπεριφορές και καλύτερη ποιότητα διατροφής στα παιδιά (π.χ. υψηλότερη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, λιγότερη πρόσληψη ανθυγιεινών τροφίμων). Αυτό δείχνει ότι η παράλειψη πρωινού δεν είναι απλώς συνήθεια αλλά εντάσσεται σε ευρύτερο πλαίσιο διατροφικών και συμπεριφορικών παραγόντων.

Για τους ενήλικες στην Ελλάδα τα δεδομένα είναι πιο περιορισμένα αλλά παλαιότερες έρευνες δείχνουν ότι σημαντικό μέρος του πληθυσμού παραλείπει το πρωινό, με παρόμοια ποσοστά με αυτά που έχουν αναφερθεί για τα παιδιά και τους εφήβους. Σε έρευνα που διεξήχθη σε δείγμα ενηλίκων από το Ίδρυμα Δασκαλόπουλου, περίπου 4 στους 10 Έλληνες δήλωσαν ότι φεύγουν από το σπίτι χωρίς πρωινό, υποδηλώνοντας ότι ακόμα και στους ενήλικες αυτή η συνήθεια δεν είναι καθολική.

Αν και οι περισσότερες ελληνικές μελέτες επικεντρώνονται στις νεότερες ηλικίες, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν μια γενικότερη τάση μειωμένης κατανάλωσης πρωινού με την αύξηση της ηλικίας και ότι αυτή η συνήθεια είναι στενά συνδεδεμένη με συμπεριφορές υγείας, όπως φυσική δραστηριότητα, καθιστική ζωή και διατροφική ποιότητα, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζονται από κοινωνικο-οικονομικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.

14/01/2026

Ένα μεγάλο καλωσορίσατε στους νέους ακόλουθους! Χαιρόμαστε που σας έχουμε μαζί μας! ριτσα κανελλοπουλου, Anna Netkidi, Apostolos Papatolios, Μαριάνθη Βρανά Βογιατζή, Γιωτα Βερβιτα, ΚΟΡΝΗΛΙΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ, Katerina Kravvari, Maria Tsakalou, Μαρω Κουρουνιωτη, Olga Apostolidou, Elsi Evangelidou, Mariakrinos Karanika, Maria Nicolaou, Maria Kozadinou, Valia Fouseki, Konstantina Bogdanou, Voula Aggelou, ηβη χατζη, Maro Kazouli, Μαρια Πατερακη, Fotini Stavridou, Γεωργία Λαμπακακη, Polyxeni Lygda, Βικυ Ηλιοπουλου, Δήμητρα Ψαλτούλη, Despoina Ioannidou, Adriana Stathopoulou, Μαρία Κανδήρου Κανδηράκη, Δημητρα Σωτηροπούλου-Πυρπιλη, Sofia Karantaou, Ράνια Παπαδοπούλου, Tonia Vourderi, Efi Plaiti, Δέσποινα Μπέλλου, Georgios Hamalidis, Meta Chat's, Ρούλα Παπακώστα, Kalliopi Asvesta, Διονυσία Πομώνη, Χρυσανθη Μπενιουδακη, Maria Veziri, Μαριαννα Γραμματικακη, Παναγιώτα Μαντζουράνη, Μιχαλία Μπάνου, Λιτσα Αγγου, Κωνσταντίνος Καραπιπερης, Μαρια Χρηστου, Θαλεια Φακου, Γιώργος Καλαιτζίδης, Μαρια Ζωγραφακη

13/01/2026

Τρίτη σήμερα και είναι μέρα λαϊκής. Κάθε Δευτέρα λοιπόν γίνεται ένα καλό ξεκαθάρισμα στο ψυγείο και τα αποθέματα φρούτων και λαχανικών. Να γίνει προγραμματισμός αλλά και εκκαθάριση όλων των λαχανικών από την προηγούμενη φορά. Γιατί απλά δεν πρέπει να πετάμε τίποτα.

Η σπατάλη τροφίμων είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που συνδέονται με την παραγωγή, την κατανάλωση και το περιβάλλον σε όλο τον κόσμο. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις, κάθε χρόνο περίπου το 19–33 % της τροφής που παράγεται για ανθρώπινη κατανάλωση χάνεται ή καταλήγει στα σκουπίδια σε κάποιο στάδιο της αλυσίδας εφοδιασμού από τη συγκομιδή μέχρι τον τελικό καταναλωτή, ανάλογα με τον τρόπο μέτρησης και των περιλαμβανόμενων σταδίων, γεγονός που αντιστοιχεί σε περίπου 1 δισεκατομμύριο τόνους τροφίμων κάθε χρόνο παγκοσμίως.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, εμείς οι απλοί άνθρωποι, τα νοικοκυριά ευθυνόμαστε για το μεγαλύτερο μέρος αυτής της σπατάλης. Οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν ότι τα σπίτια σε όλο τον κόσμο πετούν περίπου 60 % του συνολικού food waste, που μεταφράζεται σε δεκάδες εκατομμύρια τόνους τροφίμων. Αυτό σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, περίπου 79 κιλά τροφίμων ανά άτομο καταλήγουν στα σκουπίδια κάθε χρόνο μόνο σε επίπεδο νοικοκυριών.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η εικόνα είναι επίσης ανησυχητική: κάθε χρόνο περισσότερο από 58–59 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων πετιούνται, που αντιστοιχούν σε περίπου 130–132 κιλά τροφίμων ανά κάτοικο ετησίως. Από αυτά, περισσότερα από τα μισά περίπου 54 % πηγάζουν από τα ίδια τα νοικοκυριά, ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από άλλες φάσεις της αλυσίδας όπως η μεταποίηση, οι υπηρεσίες εστίασης και το λιανεμπόριο.

Όταν κοιτάζουμε πιο αναλυτικά τα είδη τροφίμων που πετιούνται, τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά είναι από τα πιο σημαντικά. Μελέτες που έχουν γίνει σε επίπεδο χωρών της ΕΕ δείχνουν ότι σχεδόν το 50 % της τροφής που πετιέται στα σπίτια αποτελείται από φρούτα και λαχανικά, λόγω της υψηλής τους φθαρτότητας και του ότι συνήθως αγοράζονται σε μεγάλη ποσότητα και δεν καταναλώνονται πριν χαλάσουν.

Αυτές οι απώλειες τροφίμων έχουν πολλαπλές επιπτώσεις: από την άσκοπη σπατάλη φυσικών πόρων, ενέργειας και νερού, μέχρι την οικονομική επιβάρυνση των νοικοκυριών και τις περιβαλλοντικές συνέπειες, όπως οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Επιπλέον, ενώ τεράστιες ποσότητες φαγητού καταλήγουν στα σκουπίδια, εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια, γεγονός που προσθέτει μια ηθική διάσταση στο πρόβλημα.

Συνολικά, η σπατάλη τροφίμων τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο είναι μεγάλη και αφορά ιδιαίτερα τα φρούτα και τα λαχανικά, που αποτελούν σχεδόν τη μισή ποσότητα των τροφίμων που πετιούνται από τα νοικοκυριά. Η μείωσή της απαιτεί ενημέρωση, αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες και συστήματα που υποστηρίζουν την καλύτερη χρήση των αγορασμένων προϊόντων ώστε να μειωθούν οι απώλειες και να προωθηθούν πιο βιώσιμες πρακτικές κατανάλωσης.

Δράστε με ευθύνη και συνέπεια για το καλό όλων μας.

11/01/2026

Πάλι έπεσε η θερμοκρασία και για μια ακόμα φορά η σούπα έγινε μονόδρομος σαν επιλογή.

Και επειδή με το κρέας και τα πολλά φαγητά παράγινε, η ιδέα της χορτόσουπας ήταν ότι καλύτερο μπορούσε να πέσει στο τραπέζι.
Λίγα τα υλικά και απλή η παρασκευή.

2 πατάτες
4 καρότα
1 κολοκύθι
2 πράσα
λίγο λάχανο
μια σελινόριζα και το σέλινο
10 ντοματίνια (κομμένα)
αλάτι
πιπέρι
ελαιόλαδο
μία κουταλιά τζίντζερ

Όλα κομμένα σε μικρά κομμάτια τα βάζουμε στη κατσαρόλα να βράσουν καλά. Με το ελαιόλαδο να μπαίνει στο τέλος και να μένει στη σκεπασμένη κατσαρόλα, με σβησμένο το μάτι.

Όχι δεν ήταν καλή. Ήταν μούρλια.

Η σελινόριζα είναι ένα λαχανικό που συχνά το προσπερνάμε, αλλά αξίζει να έχει θέση στο τραπέζι μας. Έχει πολύ λίγες θερμίδες, γύρω στις 40 ανά 100 γραμμάρια, και αποτελείται κυρίως από νερό. Περιέχει λίγους υδατάνθρακες, ελάχιστα λιπαρά και μικρή ποσότητα πρωτεΐνης, ενώ οι φυτικές της ίνες βοηθούν στο αίσθημα κορεσμού και στη σωστή λειτουργία του εντέρου. Είναι επίσης πηγή σημαντικών βιταμινών και μετάλλων, όπως βιταμίνη C, βιταμίνη Κ, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και κάλιο, το οποίο συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Επειδή έχει χαμηλή θερμιδική αξία και χαμηλό γλυκαιμικό φορτίο, μπορεί να ενταχθεί εύκολα σε προσπάθεια απώλειας βάρους ή σε ένα ισορροπημένο διατροφικό πλάνο. Μπορεί να καταναλωθεί σε σούπες, πουρέ, ψητή στον φούρνο ή ακόμη και ωμή σε σαλάτες. Σε άτομα με ευαίσθητο έντερο ή σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα, καθώς περιέχει φυσικά ζυμώσιμους υδατάνθρακες, οπότε χρειάζεται δοκιμή σε μικρές ποσότητες.

Συνολικά, η σελινόριζα είναι μία νόστιμη και ελαφριά επιλογή, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, που μπορεί να αντικαταστήσει πιο «βαριά» συνοδευτικά, όπως η πατάτα, και να δώσει ποικιλία στη διατροφή μας.

11/01/2026

Τέλος οι γιορτές και ξανά κάνουν όλο και πιο συχνά την εμφάνισή τους, στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, αρκετοί πωλητές "φυτικών συμπληρωμάτων" με "detox ιδιότητες" και "αδυνατιστική δράση". Έχουν δε γνωστοποιήσεις ή όπως δηλώνουν οι ίδιοι όλα τα απαραίτητα πιστοποιητικά. Είναι όμως ασφαλής η λήψη τους;

Αρκετοί υποκύπτουν στο πειρασμό να τα δοκιμάσουν. Έτσι σήμερα, σε παγκόσμιο επίπεδο, παίρνουν φυτικά σκευάσματα και συμπληρώματα. Ο χαρακτηρισμός τους ως «φυσικά» τους οδηγεί στο συμπέρασμα ό,τι είναι και ασφαλή. Όμως αυτή η η αντίληψη είναι συχνά παραπλανητική.

Σύμφωνα με ειδικούς, η χρήση τέτοιων προϊόντων έχει αυξηθεί παγκοσμίως, αλλά παράλληλα με την αυξημένη χρήση υπάρχει και μια αξιοσημείωτη αύξηση των περιπτώσεων ηπατικής βλάβης. Που σχετίζεται με αυτά. Στις ΗΠΑ υπάρχουν πάνω από 80.000 συμπληρώματα στην αγορά χωρίς προηγούμενη έγκριση για ασφάλεια ή αποτελεσματικότητα. Και πολλά από αυτά διαφημίζονται ως «αποτοξινωτικά» ή «προστατευτικά για το συκώτι», χωρίς όμως να υπάρχουν οι απαραίτητες πιστοποιήσεις.

Πολλά από τα πιο δημοφιλή φυτικά συμπληρώματα που πολλοί θεωρούν ακίνδυνα, όπως ο κουρκουμάς, το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού, η ashwagandha και άλλα πολλά έχουν συνδεθεί με αναφορές ηπατικής βλάβης στη διεθνή ιατρική βιβλιογραφία.

Η βλάβη μπορεί να εμφανιστεί με διάφορους τρόπους, από ήπια αύξηση των ηπατικών ενζύμων μέχρι σοβαρότερες μορφές ηπατίτιδας και, σε μερικές περιπτώσεις, οξεία ηπατική ανεπάρκεια που απαιτεί νοσηλεία.

Ένα βασικό πρόβλημα είναι ό,τι οι καταναλωτές πολλές φορές τα θεωρούν "φυσικά και ασφαλή" και για αυτό δεν αναφέρουν τη χρήση τους στους γιατρούς τους. Αυτό δυσκολεύει τη διάγνωση όταν κάποιος εμφανίσει προβλήματα στο συκώτι. Γιατί συνήθως οι κλινικές εξετάσεις αναζητούν άλλες αιτίες όπως ιογενείς ηπατίτιδες ή αυτοάνοσες καταστάσεις. Όσο και να φανεί περίεργο η διάγνωση έρχεται όταν διακοπεί η χρήση του συμπληρώματος και τα συμπτώματα υποχωρήσουν.

Η έλλειψη αυστηρών κανονισμών στις περισσότερες χώρες επιδεινώνει το πρόβλημα. Σε πολλές περιπτώσεις τα συμπληρώματα δεν ελέγχονται για καθαρότητα, ισχύ ή ασφάλεια πριν βγουν στην αγορά. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου οι οργανισμοί που ελέγχουν τη κυκλοφορία τους (εδώ ο ΕΟΦ) προβαίνουν σε ανακλήσεις. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις αναφοράς για ακαθόριστα συστατικά, ακόμα και βαρέα μέταλλα ή αδιευκρίνιστα πρόσθετα, που επιβαρύνουν την ηπατική λειτουργία.

Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν πρόσφατες αναφορές που επιβεβαιώνουν ό,τι η ηπατοτοξικότητα από φυτικά συμπληρώματα είναι πραγματική και αυξανόμενη. Για παράδειγμα, αρκετές περιπτώσεις έχουν συνδεθεί με το βότανο giloy που χρησιμοποιείται στην Αγιουρβέδα, ειδικά σε άτομα με προϋπάρχουσες αυτοάνοσες καταστάσεις ή διαταραχές του μεταβολισμού, με συμπτώματα όπως ίκτερος, κόπωση και κοιλιακό άλγος.

Σε άλλες περιπτώσεις, άτομα που έπαιρναν υψηλές δόσεις κουρκουμίνης ή εκχύλισμα πράσινου τσαγιού ανέφεραν σημαντική αύξηση των ηπατικών ενζύμων και συμπτώματα ηπατικής δυσλειτουργίας, μερικές φορές σοβαρά.

Το βασικό μήνυμα είναι σαφές: «φυσικό» δεν σημαίνει πάντα ασφαλές. Ακόμα και τα φυτικά ή φυτικά συμπληρώματα που είναι δημοφιλή για γενική ευεξία μπορούν να έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες, ειδικά όταν λαμβάνονται σε υψηλές δόσεις, για μεγάλα χρονικά διαστήματα ή σε συνδυασμό με φάρμακα.

Καλό είναι πριν ξεκινήσουμε τα παίρνουμε αν υπάρχει πρόβλημα υγεία (ειδικά στο συκώτι) να ρωτάμε τον γιατρό μας και να αξιολογούμε την πηγή προέλευσης. Φυσικά οι μεγάλες υποσχέσεις, οι δηλώσεις για εκτεταμένη χρήση, οι αναφορές σε αόριστα επιστημονικά κέντρα και συμβούλια, δεν αποτελούν εγγύηση ούτε διασφαλίζουν την υγεία μας από τη χρήση τους.

08/01/2026

Απλά υλικά, αληθινό φαγητό.

Λίγα ζυμαρικά, καλαμπόκι και λαχανικά. Ελάχιστο λάδι, λίγη ρίγανη, μπαχαρικά και απόλαυση.

Η απλή διατροφή μπορεί να είναι η απάντηση στο γρήγοο έτοιμο φαγητό. Αρκεί να υπάρχει διάθεση και φυσικά να μην υποκύψουμε στη γοητεία της εύκολης λύσης.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που σαν διαιτολόγοι έχουμε να διαχειριστούμε είναι αυτό του γρήγορου φαγητού. Και του ότι όλο και λιγότεροι μαγειρεύουν. Δεν είναι τόσο απλό όσο σας φαίνεται περίεργο. Ειδικά όταν είσαι μόνος σου ή όταν γυρνάς αργά από τη δουλειά κουρασμένος.

Και αυτό είναι ίσως ο μεγαλύτερος ανασταλτικός παράγοντας. Η αδυναμία μας να "ξεβολευτούμε" από την βολική επιλογή της παραγγελίας από έξω. Να μπούμε σε μια διαφορετική τροχιά συμπεριφοράς και λειτουργίας.

Οι μελέτες το έχουν αναδείξει. Τα άτομα που μαγειρεύουν στο σπίτι έχουν καλύτερες διατροφικές συνήθειες, καλύτερη αίσθηση του φαγητού. Αλλά αυτό λειτουργεί σαν ντόμινο. Παρουσιάζουν μια καλύτερη διαχείριση του φαγητού και των τροφίμων αλλά και κάνουν πιο οργανωμένες αγορές και πιο προσεγμένες.

Και τώρα σκεφτείτε πόσοχρόνο θα σας πάρει να ετοιμάσετε αυτό το πιάτο; 30 λεπτά; Πόσο χρόνο (και χρήμα) θα σας πάρει να παραγγείλετε από έξω;