Ψυχής Άκος - Κέντρο Ψυχοθεραπείας - Δημήτρης Κούκης

22/05/2026

«Θα βγεις πιο δυνατός από αυτό». Μια από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που συνοδεύουν τον ανθρώπινο πόνο. Ίσως γιατί έχουμε ανάγκη να πιστεύουμε ότι κάθε δοκιμασία κρύβει ένα αντάλλαγμα. Ότι η οδύνη υπόσχεται κάποιο βαθύτερο νόημα. Κι όμως, το τραύμα δεν αποτελεί από μόνο του μηχανισμό ανάπτυξης, ούτε ο πόνος είναι εγγύηση ωρίμανσης. Οι επώδυνες εμπειρίες μπορούν να αφήσουν βαθιά αποτυπώματα στη ρύθμιση του συναισθήματος, στην αίσθηση ασφάλειας και στον τρόπο που σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας και τους άλλους.

Συχνά συγχέουμε τη δύναμη με την ψυχική ανθεκτικότητα. Η ανθεκτικότητα δεν είναι δώρο της φύσης, ούτε προνόμιο λίγων «δυνατών» ανθρώπων. Πρόκειται για μια δυναμική ψυχική διεργασία που οικοδομείται μέσα από ασφαλείς σχέσεις, εμπειρίες επάρκειας, νοηματοδότηση και προσαρμογή στις αναπόφευκτες αβεβαιότητες της ζωής. Δεν γεννιέσαι ανθεκτικός, μαθαίνεις να γίνεσαι.

Βαρύ το φορτίο να σε θεωρούν όλοι δυνατό. Να είσαι εκείνος που αντέχει, που κρατά τους άλλους όρθιους, που «τα καταφέρνει πάντα». Γιατί πίσω από αυτή την εικόνα συχνά δεν υπάρχει χώρος για φόβο, κούραση ή αδυναμία. Το να λυγίσεις μοιάζει απαγορευμένο.

Ίσως τελικά το ζητούμενο της ζωής να μην είναι να βγούμε αλώβητοι από όσα μας συνέβησαν. Ίσως να είναι να μη χάσουμε τον εαυτό μας προσπαθώντας να αποδείξουμε πόσο δυνατοί είμαστε. Να αντέχουμε την αβεβαιότητα, χωρίς να χρειαζόμαστε όλες τις απαντήσεις. Να αποδεχόμαστε ότι υπάρχουν στιγμές που δεν αντέχουμε άλλο, χωρίς να μεταφράζουμε την κόπωση σε αδυναμία. Να θυμόμαστε ότι το να λυγίζεις δεν είναι αποτυχία. Γιατί η πραγματική ανθεκτικότητα δε βρίσκεται στην απουσία του πόνου, ούτε στην άρνηση της ευαλωτότητας. Βρίσκεται στην ικανότητα να σπας και να ξαναενώνεις τα κομμάτια σου, χωρίς να πάψεις να αγαπάς αυτό που είσαι.

15/05/2026

Δύο κορίτσια χάθηκαν και μέσα σε λίγες ώρες η τραγωδία τους έγινε τίτλος, εικόνα, δημόσιο θέαμα. Ζούμε σε μια εποχή όπου ακόμη και ο θάνατος ενός παιδιού καταναλώνεται γρήγορα, σχεδόν μηχανικά. Σαν να έχουμε συνηθίσει τα πάντα. Σαν να κανονικοποιείται ακόμη και η αυτοκτονία ενός εφήβου. Τα ΜΜΕ, μέσα από την αδιάκοπη προβολή και την αναπαραγωγή λεπτομερειών, δεν προσβάλλουν μόνο τη μνήμη αυτών των παιδιών. Συχνά λειτουργούν σαν μια επικίνδυνη, έμμεση διαφήμιση της αυτοκαταστροφής προς άλλα παιδιά που ήδη στέκονται στο χείλος της δικής τους σιωπής.

Η αλήθεια είναι πολύ πιο άβολη από τις εύκολες εξηγήσεις που βιαζόμαστε να δώσουμε. Η αυτοκτονικότητα δεν γεννιέται μέσα σε μία μέρα, ούτε χωρά σε μία αιτία. Δεν είναι μόνο «οι εξετάσεις», «ο έρωτας», «το κινητό» ή «μια κακή στιγμή». Είναι η συσσωρευμένη εμπειρία ενός παιδιού που για καιρό νιώθει μόνο, αόρατο, εξαντλημένο. Που κάποια στιγμή κουράζεται να παλεύει σιωπηλά.

Και ίσως το πιο σκληρό ερώτημα να μην είναι αν υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο, αλλά αν υπάρχει πραγματικά ζωή πριν από αυτόν. Γιατί πολλά παιδιά σήμερα μοιάζουν να επιβιώνουν χωρίς να ζουν. Η επιθυμία να τελειώσει ο πόνος δεν είναι πάντα επιθυμία να τελειώσει η ζωή. Συχνά είναι μια απελπισμένη ανάγκη να σταματήσει κάτι αβάσταχτο.

Πίσω από τους νέους που δεν άντεξαν άλλο κι αυτοκτόνησαν, υπάρχουν δεκάδες άλλοι που αυτοτραυματίζονται, αποσύρονται, σκέφτονται να εξαφανιστούν. Κι όμως, γύρω τους οι ενήλικες συνεχίζουν να μιλούν μόνο για επιδόσεις, στόχους και αντοχές. Ζούμε σε μια κοινωνία που μαθαίνει στους νέους να μιλούν ασταμάτητα στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά όχι να αποκαλύπτουν την αλήθεια τους. Μια κοινωνία όπου η αποτυχία βιώνεται σαν προσωπική ακύρωση και η ευαλωτότητα σαν ντροπή. Το στίγμα της ψυχικής νόσου εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται σαν σημάδι αδυναμίας, ακόμη και σήμερα. Και μια κοινωνία που αδιαφορεί για την ψυχική ανθεκτικότητα, τελικά παράγει περισσότερο πόνο απ’ όσο μπορεί να χωρέσει.
Ίσως αυτό είναι το ερώτημα που κανείς δεν θέλει να κοιτάξει κατάματα: χρειάζεται περισσότερο κουράγιο να πεθάνεις ή να συνεχίσεις να ζεις όταν μέσα σου όλα έχουν διαλυθεί; Η αυτοκτονία των νέων δεν είναι μια ακατανόητη εξαίρεση. Είναι ένα συλλογικό σήμα κινδύνου. Και η πρόληψη δεν ξεκινά μετά την τραγωδία και τα δελτία ειδήσεων. Ξεκινά τη στιγμή που ένας άνθρωπος θα μείνει πραγματικά παρών δίπλα σε έναν νέο που παλεύει σιωπηλά και θα του δείξει ότι η απόγνωση δεν είναι μόνιμη. Ότι η ζωή, ακόμη και μέσα στο πιο βαθύ σκοτάδι, μπορεί να ξαναγίνει συναρπαστική.

13/05/2026

https://www.in2life.gr/article/2014899/porta-anhlikon-se-synaylies-lynontai-ola-me-mia-apagoreysh

Μια νέα νομοθετική αλλαγή κλείνει την πόρτα των κλειστών συναυλιακών χώρων στους ανηλίκους, ακόμη κι αν συνοδεύονται από γονέα. Είναι αυτή η λύση;

08/05/2026

Ό,τι πιο πολύ φοβάσαι, εκεί ακριβώς επιστρέφεις...

Γιατί, ενώ λες πως θέλεις μια ήρεμη σχέση, σε ελκύουν συχνά άνθρωποι που σε μπερδεύουν, σε αποσταθεροποιούν ή σε κάνουν να αμφιβάλλεις για τον εαυτό σου;
Ίσως γιατί δεν ερωτευόμαστε πάντα τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας, αλλά την ασυνείδητη υπόσχεση πως μέσα από εκείνον θα διορθώσουμε κάτι παλιό μέσα μας. Η ψυχή επιστρέφει συχνά σε γνώριμα μοτίβα, όχι γιατί την εξελίσσουν, αλλά γιατί ελπίζει πως αυτή τη φορά η ιστορία θα τελειώσει αλλιώς.

Έτσι γεννιέται η συναισθηματική εξάρτηση. Όταν έχουμε ταυτίσει την αγάπη με την επιβεβαίωση, αρχίζουμε να ζητάμε από τη σχέση αποδείξεις προσωπικής αξίας: ένα μήνυμα, λίγη προσοχή, μια διαβεβαίωση πως είμαστε αρκετοί. Και τότε η σχέση παύει να είναι συνάντηση. Γίνεται αγώνας αποδοχής.

Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι, ενώ διψούν για εγγύτητα, απομακρύνονται μόλις αυτή γίνει αληθινή. Όχι γιατί δεν θέλουν την αγάπη, αλλά γιατί η οικειότητα απαιτεί έκθεση. Κι αυτό ξυπνά τον βαθύτερο φόβο: να μας δουν όπως πραγματικά είμαστε και να μη μείνουν.

Ίσως τελικά η αγάπη να μην είναι αυτό που έρχεται να καλύψει τα κενά μας, αλλά αυτό που μας επιτρέπει να υπάρχουμε με αυτά. Χωρίς άμυνες. Χωρίς ρόλους. Χωρίς τον φόβο ότι η αλήθεια μας δε θα αντέξει στο βλέμμα του άλλου.

01/05/2026

«Το να αγαπήσεις τον εαυτό σου, είναι η αρχή ενός έρωτα που θα κρατήσει μια ολόκληρη ζωή»

Συνήθως, όταν μιλάς για προδοσία, το μυαλό σου πηγαίνει σε όσα σου έκαναν οι άλλοι. Σε ανθρώπους που δεν στάθηκαν όπως περίμενες, που σε πλήγωσαν ή σε απογοήτευσαν. Αν όμως σταθείς λίγο πιο ήσυχα με τον εαυτό σου, ίσως αναγνωρίσεις μια πιο βαθιά και επώδυνη αλήθεια: τις φορές που εσύ ο ίδιος σε άφησες πίσω. Όταν δεν είπες αυτό που ένιωθες, όταν προτίμησες να χωρέσεις σε κάτι που δεν σου ταίριαζε, όταν αγνόησες τη φωνή μέσα σου για να μη δυσαρεστήσεις, για να μη χάσεις, για να μη φοβηθείς. Στην ψυχοθεραπευτική πράξη, αυτή η σιωπηλή απομάκρυνση από τον εαυτό αναδεικνύεται, ως ένας κεντρικός άξονας ψυχικής δυσφορίας, που αποδυναμώνει την εσωτερική συνοχή.
Ίσως να έχεις πιάσει τον εαυτό σου να λέει «ναι» ενώ μέσα σου φώναζε «όχι». Να μένεις σε σχέσεις ή καταστάσεις που έχουν τελειώσει, απλώς επειδή η αλλαγή σε τρομάζει. Να αναζητάς διαρκώς επιβεβαίωση απ’ έξω, ξεχνώντας ότι η αξία σου δεν είναι κάτι που πρέπει να αποδεικνύεται. Μέσα από τη θεραπευτική εμπειρία, γίνεται σαφές πως η συστηματική παραγνώριση των αναγκών και των ορίων σου δεν μένει χωρίς συνέπειες… Συνδέεται με την εμφάνιση άγχους, καταθλιπτικών συμπτωμάτων ή ακόμη και ψυχοσωματικών εκδηλώσεων. Το σώμα και η ψυχή μοιάζουν να «μιλούν» εκεί όπου εσύ έχεις μάθει να σιωπάς.
Η αρχή της αλλαγής δεν βρίσκεται στην τελειότητα, αλλά στην ειλικρίνεια. Στο να μπορέσεις να πεις: «Ναι, εδώ με πρόδωσα». Όχι για να κατηγορήσεις τον εαυτό σου, αλλά για να τον καταλάβεις. Να αρχίσεις σιγά σιγά να τον στηρίζεις, να τον ακούς, να του επιτρέπεις να υπάρχει χωρίς όρους. Η αποδοχή του εαυτού δεν σημαίνει ότι σταματάς να εξελίσσεσαι. Σημαίνει ότι δεν πολεμάς πια αυτό που είσαι. Και ίσως τότε ανακαλύψεις πως η πιο σταθερή και ουσιαστική σχέση που μπορείς να χτίσεις, είναι αυτή που έχεις με εσένα. Μια σχέση που δεν χρειάζεται αποδείξεις, μόνο παρουσία.

17/04/2026

Ο Απρίλιος φέρει μια διακριτική υπαρξιακή φόρτιση, καθώς συνδέεται με το θάνατο του Κωνσταντίνου Καβάφη. Στο «Όσο μπορείς», ο λόγος του λειτουργεί, ως μια υπενθύμιση θνητότητας: ο χρόνος μας δεν είναι απεριόριστος. Άρα το πώς ζούμε δεν αποτελεί ουδέτερη επιλογή, αλλά υπαρξιακή ευθύνη απέναντι στον εαυτό μας.

Οι στίχοι αναδεικνύουν την έννοια της αυθεντικότητας, ως αντίβαρο στον «εξευτελισμό» της ζωής… Σε ψυχολογικούς όρους, αυτό παραπέμπει στην αποξένωση από τον αυθεντικό εαυτό (self-alienation). Η «πολλή συνάφεια του κόσμου» και η «καθημερινή ανοησία» καταλήγουν τρόποι διαφυγής: υπερδραστηριότητα, ρηχές σχέσεις, προσκόλληση σε εξωτερικούς δείκτες αξίας. Έτσι, αντί να ζούμε ουσιαστικά, συχνά απλώς ακολουθούμε τις προσδοκίες των άλλων.

Γι’ αυτό αναδεικνύεται η αξία της εσωτερικής ησυχίας και της παρουσίας. Η θέσπιση ορίων και η καλλιέργεια εσωτερικότητας βοηθούν να ξαναβρούμε νόημα και ταυτότητα. Η αυθεντικότητα, τελικά, δεν είναι κοινωνικό επίτευγμα, αλλά υπαρξιακή κατάκτηση και επιλογή: να γίνουμε αυτό που είμαστε, ακόμη κι αν χρειαστεί να αντέξουμε τη σιωπή και την αλήθεια του εαυτού μας.

08/04/2026

Το Πάσχα, πέρα από έθιμα και δογματικές βεβαιότητες, μας φέρνει αντιμέτωπους με μια βαθιά υπαρξιακή διεργασία, που αγγίζει τον πυρήνα της ανθρώπινης εμπειρίας. Αναμετρόμαστε με τον πόνο, την απώλεια και την αναγέννηση.
Η Σταύρωση, σε υπαρξιακό επίπεδο, συμπυκνώνει αυτή τη συνάντηση με το όριο: τη σιωπή μπροστά στο θάνατο, την ευαλωτότητα μας και την κατάρρευση των ψευδαισθήσεων ελέγχου. Λειτουργεί, ως ψυχικός χώρος απογύμνωσης, όπου αναδυκνύεται η ανάγκη να αντέξουμε το κενό, χωρίς άμεσες απαντήσεις. Συμβολίζει τη «θανάτωση» του ψευδούς εαυτού, των φόβων, των άκαμπτων αμυνών και του ναρκισσιστικού ελέγχου. Κι αποτελεί μια εσωτερική διεργασία ωρίμανσης, όπου η αποδοχή της αδυναμίας και η επεξεργασία του τραύματος ανοίγουν τον δρόμο για μετασχηματισμό.
Η Ανάσταση δεν αναιρεί αυτή την εμπειρία. Τη μετασχηματίζει σε μια αέναη δυνατότητα ψυχικής αναγέννησης. Είναι η ικανότητα να «αναδυόμαστε» από τις σκοτεινές περιόδους, να επανανοηματοδοτούμε το βίωμα και να σχετιζόμαστε εκ νέου – με τον εαυτό μας και τον άλλον – με περισσότερη αυθεντικότητα και ελπίδα. Υπενθυμίζει ότι, ακόμη και μέσα στην απελπισία, η ζωή διατηρεί τη δυναμική της και το σκοτάδι δεν έχει τον τελευταίο λόγο.

27/03/2026

Η απώλεια, σε υπαρξιακό επίπεδο, φέρνει μια σιωπηλή ανατροπή: η παρουσία παύει, όμως η σχέση δεν τελειώνει. Ο ψυχισμός δημιουργεί την «ανάμνηση» ως έναν εσωτερικό χώρο επεξεργασίας και νοήματος, ένα καταφύγιο όπου το πρόσωπο δεν χάνεται, αλλά μετασχηματίζεται. Στην εμπειρία της απώλειας, αυτή η διεργασία γίνεται σχεδόν αναγκαία: ο δεσμός δε διακόπτεται, αλλά μετακινείται μέσα μας. Εκεί, η μνήμη αποκτά διπλή υπόσταση. Λειτουργεί ταυτόχρονα, ως παρηγοριά και ως πόνος, κουβαλώντας αρχικά τη βαριά σιωπή του αποχωρισμού.
Με τον χρόνο, ο ψυχισμός επιτελεί μια λεπτή εργασία μεταμόρφωσης. Η εξιδανίκευση της ανάμνησης δεν αποτελεί απλώς άρνηση της πραγματικότητας, αλλά έναν τρόπο διατήρησης του δεσμού χωρίς να μας κατακλύζει το τραύμα της απουσίας. Σε ψυχοθεραπευτικό επίπεδο, αναδύεται η δυνατότητα να επιτρέψουμε σε αυτή τη νέα μορφή σχέσης να υπάρξει: να κρατήσουμε τον άλλον «μέσα» μας, χωρίς να εγκλωβιστούμε σε μια μόνιμη θλίψη. Η θεραπευτική κίνηση δεν στοχεύει στην εξαφάνιση του πόνου, αλλά στον μετασχηματισμό του, ώστε να συνυπάρχει με μια ήρεμη ζεστασιά, μια αίσθηση εσωτερικής συνέχειας που υπενθυμίζει πως «η απουσία δεν ακυρώνει την αγάπη· απλώς της αλλάζει μορφή».

20/03/2026

Δεν παίρνουμε την αγάπη που θέλουμε, αλλά αυτήν που πιστεύουμε ότι αξίζουμε. Από την παιδική μας ηλικία μαθαίνουμε όχι μόνο τι είναι αγάπη, αλλά και ποια είναι η θέση μας μέσα σε αυτήν. Έτσι, η αγάπη αποδεικνύεται καθρέφτης της αυτοεικόνας μας, όχι απαραίτητα της πραγματικής μας αξίας.
Τείνουμε να επιλέγουμε σχέσεις, που αναπαράγουν το γνώριμο και όχι το υγιές. Όπως επισημαίνει ο Irvin Yalom, «η μοίρα μας δεν είναι παρά οι επαναλαμβανόμενες επιλογές μας». Κι αυτές οι επιλογές δεν είναι πάντα ελεύθερες. Συχνά καθοδηγούνται από τη βαθιά ανάγκη να επιβεβαιώσουμε όσα ήδη πιστεύουμε για τον εαυτό μας.
Υπαρξιακά, το ερώτημα μετατοπίζεται: όχι μόνο «γιατί με πληγώνουν;», αλλά «τι μέσα μου αντέχει, δικαιολογεί ή ακόμη και αναζητά αυτή την εμπειρία;». Οι άνθρωποι τείνουμε να επιβεβαιώνουμε τις εσωτερικές μας πεποιθήσεις, ακόμη κι όταν είναι επώδυνες Έτσι, όταν κάποιος φέρει μέσα του την πεποίθηση «δεν είμαι άξιος αγάπης», μπορεί ασυνείδητα να κατευθύνεται προς σχέσεις που το επιβεβαιώνουν. Δεν πρόκειται για αδυναμία, αλλά για μια βαθιά ριζωμένη προσπάθεια νοήματος και συνοχής. Στην ίδια κατεύθυνση πάλι ο Yalom καταλήγει «ο άνθρωπος προτιμά μια οδυνηρή βεβαιότητα από μια αβέβαιη ελευθερία».
Η αλλαγή ξεκινά όταν μετακινηθούμε από την ασυνείδητη πιστότητα στη συνειδητή επιλογή. Όταν αναγνωρίσουμε ότι η αγάπη που δεχόμαστε δεν είναι αντανάκλαση της αξίας μας, αλλά των εσωτερικών μας χαρτών. Τότε αρχίζει η υπαρξιακή ευθύνη: να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση με τον εαυτό μας, να καλλιεργήσουμε αυτο-συμπόνια και να δημιουργήσουμε νέες εμπειρίες σύνδεσης. Γιατί, τελικά, η αγάπη δεν είναι αυτό που μας δίνεται. Είναι αυτό που επιτρέπουμε στον εαυτό μας να δεχτεί.

13/03/2026

Καθώς μεγαλώνουμε, ο κύκλος μας μικραίνει. Κι αυτό δεν είναι απώλεια, αλλά ένδειξη ψυχικής ωρίμανσης.
Αρχίζουμε να ξεχωρίζουμε πιο καθαρά ποιες σχέσεις έχουν ουσία και ποιες μας εξαντλούν. Αναζητούμε εκεί όπου υπάρχει χώρος για αλήθεια, σεβασμό και αμοιβαιότητα. Μοιραία έρχεται ένα φυσικό ξεκαθάρισμα. Μένουν λιγότεροι άνθρωποι… αλλά περισσότερη ηρεμία.
Δεν είναι εγωισμός να απομακρύνεσαι από όσους σε εξαντλούν. Είναι αυτοσεβασμός και φροντίδα των ψυχικών σου ορίων.
Μερικοί άνθρωποι δε θέλουν πραγματικά να σε καταλάβουν. Επιδιώκουν απλώς να σε κρατήσουν εκεί, όπου τους βολεύει: στο ρόλο που σε έμαθαν, στη θέση που δεν τους ταράζει. Όταν αρχίζεις να απομακρύνεσαι από εκεί, η ψυχική απόσταση γίνεται σχεδόν αναπόφευκτη.
Αυτό όμως δεν είναι αποτυχία των σχέσεων. Είναι εξέλιξη της συνείδησης.
Η ωριμότητα δε μετριέται από το πόσους ανθρώπους κρατάμε γύρω μας, αλλά από το πόση αυθεντικότητα χωρούν οι σχέσεις μας.
Και κάπου μέσα σε αυτή τη διαδρομή μαθαίνουμε κάτι απλό, αλλά βαθύ: να μην μικραίνουμε τον εαυτό μας για να χωρέσουμε παντού.

06/03/2026

Τα τελευταία χρόνια βιώνουμε μια ιδιότυπη ψυχική διαδρομή, μια παρατεταμένη περίοδο συλλογικής αγωνίας. Από την οικονομική κρίση, στην πανδημία, στον πόλεμο της Ουκρανίας, και τώρα η νέα πολεμική σύγκρουση στο Ιράν… Η πραγματικότητα μοιάζει να μας φέρνει διαρκώς αντιμέτωπους με εικόνες βίας και απώλειας. Η συνεχής έκθεση μέσα από την τηλεόραση και τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργεί ένα παράδοξο ψυχικό βίωμα: το σοκ μετατρέπεται σιγά-σιγά σε εξοικείωση. Ο θάνατος, οι απώλειες, οι εικόνες καταστροφής αρχίζουν να εμφανίζονται στη συνείδησή μας με μια επικίνδυνη κανονικότητα.

Σε ψυχολογικό επίπεδο, η επαναλαμβανόμενη επαφή με εικόνες πολέμου μπορεί να οδηγήσει σε δευτερογενές τραύμα (vicarious trauma), ενώ η ψυχαναγκαστική παρακολούθηση αρνητικών ειδήσεων (doomscrolling) ενισχύει το αίσθημα αβοηθητότητας. Ο ανθρώπινος ψυχισμός προσπαθεί να προστατευτεί μέσα από έναν μηχανισμό απευαισθητοποίησης: όσο περισσότερο εκτιθέμαστε σε τέτοιες εικόνες, τόσο περισσότερο ο θάνατος και οι απώλειες κινδυνεύουν να κανονικοποιηθούν στη συνείδησή μας. Σαν να «μουδιάζει» λίγο η ψυχή, για να αντέξει την ένταση των πληροφοριών.

Και εδώ αναδύεται ένα βαθιά υπαρξιακό ερώτημα: πώς συνεχίζουμε την καθημερινότητά μας, ενώ κάπου αλλού άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, τα σπίτια τους, την ασφάλειά τους;
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η φροντίδα του ψυχισμού μας αποτελεί πράξη αυτοπροστασίας και όχι αδιαφορίας. Το να θέτουμε όρια στην έκθεσή μας στις ειδήσεις, να περιορίζουμε τον χρόνο που αφιερώνουμε σε εικόνες βίας και να επιστρέφουμε στη ρουτίνα της καθημερινότητας είναι μορφές ψυχικής αυτοπροστασίας. Παράλληλα, η σύνδεση με τις αξίες μας —η αλληλεγγύη, η ενσυναίσθηση, η διάθεση προσφοράς— μας βοηθά να μετατρέπουμε την αγωνία σε νόημα.
Σε έναν κόσμο όπου η βία συχνά κανονικοποιείται, ίσως η πιο ουσιαστική αντίσταση είναι να μην χάσουμε την ανθρώπινη ευαισθησία μας.