06/03/2026
Ο Frantz Fanon είναι 28 ετών και διορίζεται διευθυντής στο ψυχιατρικό νοσοκομείο Blida-Joinville, στην αποικιοκρατούμενη Αλγερία. Το νοσοκομείο λειτουργεί με μια «επιστημονική» λογική που θεωρεί τους Αλγερινούς πολιτισμικά κατώτερους. Οι ασθενείς αντιμετωπίζονται σχεδόν σαν αντικείμενα διαχείρισης, όχι σαν πρόσωπα.
Ο Fanon κάνει κάτι ριζοσπαστικό για την εποχή: εισάγει ομαδική θεραπεία, εργαστήρια, πολιτισμικές δραστηριότητες. Αντιμετωπίζει τους Αλγερινούς όχι ως «παθολογικούς ιθαγενείς», αλλά ως ανθρώπους που έχουν τραυματιστεί από ένα βίαιο πολιτικό σύστημα. Βλέπει κάτι που οι περισσότεροι Ευρωπαίοι συνάδελφοί του αρνούνται: ότι η αποικιοκρατία δεν καταστρέφει μόνο οικονομίες· εισχωρεί στην ψυχή. Δημιουργεί ντροπή, αυτο-απέχθεια, εσωτερικευμένη κατωτερότητα.
Το 1956 παραιτείται με μια δημόσια επιστολή όπου δηλώνει ότι δεν μπορεί να θεραπεύει ανθρώπους μέσα σε ένα καθεστώς που τους αρρωσταίνει. Εντάσσεται ενεργά στον αγώνα ανεξαρτησίας της Αλγερίας.
Αυτή η πράξη δεν ήταν απλώς πολιτική· ήταν φιλοσοφική συνέπεια. Η ιδέα του, που αργότερα θα διατυπώσει στους «Κολασμένους της Γης», είναι ωμή: η αποικιακή βία παράγει ψυχική διάλυση και η απελευθέρωση δεν είναι μόνο εδαφική, αλλά υπαρξιακή.
Εδώ η δικαιοσύνη δεν είναι αφηρημένη αρχή. Είναι θεραπεία μιας συλλογικής πληγής. Και η ερώτηση που αφήνει πίσω του παραμένει ενοχλητική: πόσα από τα σημερινά κοινωνικά τραύματα μοιάζουν με ψυχιατρικά συμπτώματα, ενώ στην πραγματικότητα είναι πολιτικά;
#ψυχολογια #πολιτική
