26/02/2026
*Κοινοποίηση από: Ευάγγελος Ορφανιδης κλινικός ψυχολόγος*
"Τις προάλλες με ρώτησε ενας φιλος … «Ρε ‘σύ οι ψυχολόγοι, ψυχίατροι κλπ μπορουν να κακοποιηθούν από θεραπευόμενο;»
Άφησα αργά και φροντιστικα το πιτόγυρο μέσα στο χαρτί του σαν μια υπόσχεση που δεν πραγματώθηκε και κοίταξα στα μάτια τον συνομιλητή μου …αναρωτήθηκα….
Η θεραπεία συχνά παρουσιάζεται σαν ένας ήρεμος χώρος όπου ο ένας πονά και ο άλλος φωτίζει. Στην πράξη, είναι μια ζωντανή ανθρώπινη σχέση με μεταβιβάσεις, άμυνες, εξιδανικεύσεις και ναι υποτιμήσεις. Και όπου υπάρχει σχέση, υπάρχει και η πιθανότητα κακοποίησης. Ακόμη κι αν στο γραφείο υπάρχουν πτυχία στον τοίχο και αρωματικό κερί βανίλια.
Η κακοποίηση προς τον θεραπευτή είναι συνήθως ψυχολογική. Υποτίμηση, ειρωνεία, χειριστικότητα, παραβίαση ορίων. Ο θεραπευόμενος μπορεί να επιτεθεί όχι επειδή ο θεραπευτής «είναι κακός», αλλά επειδή ενεργοποιούνται παλιά σενάρια. Αν μέσα του υπάρχει το μοτίβο «πρέπει να σε ρίξω πριν με ρίξεις», τότε ο θεραπευτής γίνεται εύκολος στόχος. Η μεταβίβαση δεν είναι θεωρητική έννοια είναι η στιγμή που δεν βλέπεις τον επαγγελματία απέναντί σου αλλά τον πατέρα, τη μητέρα, τον δάσκαλο που κάποτε σε πλήγωσε.
Σε περιπτώσεις έντονης ντροπής ή ναρκισσιστικής άμυνας, η απαξίωση λειτουργεί σαν προστασία. Η έρευνα για τη θεραπευτική συμμαχία δείχνει ότι οι ρήξεις είναι αναμενόμενες και μπορούν να γίνουν θεραπευτικές όταν επεξεργάζονται. Όταν όμως η επιθετικότητα είναι σταθερή και αδιερεύνητη, ο επαγγελματίας εκτίθεται σε συναισθηματική φθορά και αυξημένο κίνδυνο burnout. Ας το πούμε απλά. Ο ψυχολόγος δεν είναι φωτισμένο ον αγγελικά πλασμένο που τρέφεται με ενσυναίσθηση. Έχει νευρικό σύστημα. Όταν δέχεται συνεχή απαξίωση, ενεργοποιείται. Η διαφορά είναι ότι καλείται να το ρυθμίσει επαγγελματικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αντέχει τα πάντα. Τα όρια είναι θεμέλιο. Η θεραπεία δεν είναι χώρος ανεξέλεγκτης εκτόνωσης εις βάρος του άλλου αλλά χώρος επεξεργασίας. Η επιθετικότητα χρειάζεται να ονοματίζεται. Αν συνεχίζεται ή κλιμακώνεται, η διακοπή της θεραπείας μπορεί να είναι πράξη ευθύνης, όχι αποτυχία. Η φροντίδα του θεραπευτή δεν είναι εγωισμός αλλά προϋπόθεση ηθικής άσκησης του επαγγέλματος. Τελικά, το ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να κακοποιηθεί. Μπορεί. Το ουσιαστικό είναι αν το αναγνωρίζει, το δουλεύει σε εποπτεία, θέτει όρια και προστατεύει τον εαυτό του. Η θεραπευτική σχέση δεν χτίζεται πάνω στην ανοχή της κακοποίησης αλλά στην ικανότητα να αντέχεις την ένταση χωρίς να διαλύεσαι και χωρίς να διαλύεις τον άλλον.
Διαφορετικά, δεν έχουμε θεραπεία. Έχουμε επανάληψη τραύματος με τιμολόγιο.."
Ευάγγελος Ορφανιδης κλινικός ψυχολόγος
