24/03/2025
Παγκόσμια ημέρα φυματίωσης 24/03/2025
Η φυματίωση (TB) είναι μια μεταδοτική ασθένεια που προκαλείται από βακτήρια και επηρεάζει κυρίως τους πνεύμονες. Μεταδίδεται μέσω του αέρα όταν άτομα με φυματίωση βήχουν, φτερνίζονται ή φτύνουν.
Η φυματίωση μπορεί να προληφθεί και ειανι ιάσιμη.
Υπολογίζεται ότι περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού έχει μολυνθεί με το βακτήριο της φυματίωσης. Περίπου 5–10% των μολυσμένων ατόμων θα εμφανίσουν τελικά συμπτώματα και θα αναπτύξουν τη νόσο.
Όσοι είναι μολυσμένοι αλλά δεν έχουν εμφανίσει νόσο δεν μεταδίδουν τη φυματίωση. Η νόσος της φυματίωσης συνήθως αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά, αλλά μπορεί να αποβεί θανατηφόρα χωρίς θεραπεία.
Σε ορισμένες χώρες, το εμβόλιο Bacille Calmette-Guérin (BCG) χορηγείται σε βρέφη ή μικρά παιδιά για την πρόληψη της φυματίωσης. Το εμβόλιο προλαμβάνει θανάτους και προστατεύει τα παιδιά από σοβαρές μορφές της νόσου.
Παράγοντες κινδύνου για τη νόσο της φυματίωσης:
Διαβήτης (υψηλό σάκχαρο αίματος)
Αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα (π.χ. HIV ή AIDS)
Υποσιτισμός
Καπνίσμα
Επιβλαβής κατανάλωση αλκοόλ
Συμπτώματα
Τα άτομα με μόλυνση από φυματίωση δεν αισθάνονται άρρωστα και δεν είναι μεταδοτικά. Μόνο ένα μικρό ποσοστό μολυσμένων ατόμων αναπτύσσουν τη νόσο και τα συμπτώματά της. Βρέφη και παιδιά διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο.
Η νόσος της φυματίωσης εκδηλώνεται όταν τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται στο σώμα και επηρεάζουν διάφορα όργανα. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια για μήνες, επιτρέποντας τη μετάδοση χωρίς να το γνωρίζει κάποιος.
Συχνά συμπτώματα της φυματίωσης:
Επίμονος βήχας (μερικές φορές με αίμα)
Πόνος στο στήθος
Αδυναμία
Κόπωση
Απώλεια βάρους
Πυρετός
Νυχτερινές εφιδρώσεις
Η φυματίωση επηρεάζει κυρίως τους πνεύμονες, αλλά μπορεί επίσης να προσβάλλει τα νεφρά, τον εγκέφαλο, τη σπονδυλική στήλη και το δέρμα.
Πρόληψη
Για να αποτραπεί η μόλυνση και η μετάδοση:
Αναζητήστε ιατρική βοήθεια αν έχετε παρατεταμένο βήχα, πυρετό ή ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Κάντε τεστ φυματίωσης αν έχετε αυξημένο κίνδυνο (π.χ. HIV ή επαφή με άτομο με TB).
Η προληπτική θεραπεία (TPT) εμποδίζει τη μόλυνση να εξελιχθεί σε νόσο — ολοκληρώστε την αγωγή αν σας έχει χορηγηθεί.
Αν έχετε φυματίωση, ακολουθήστε υγιεινές πρακτικές όταν βήχετε: φορέστε μάσκα, καλύπτετε στόμα και μύτη, αποφεύγετε επαφή με άλλους και απορρίψτε σωστά χαρτομάντηλα και πτύελα.
Σε νοσοκομεία και ιδρύματα, ειδικά μέτρα όπως μάσκες και καλός αερισμός είναι σημαντικά.
Διάγνωση
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συστήνει γρήγορες μοριακές διαγνωστικές εξετάσεις ως αρχική μέθοδο διάγνωσης για όσους έχουν συμπτώματα φυματίωσης.
Οι εξετάσεις που προτείνει ο ΠΟΥ είναι οι Xpert MTB/RIF Ultra και Truenat, με υψηλή ακρίβεια και καλύτερη ανίχνευση της φυματίωσης και των ανθεκτικών μορφών.
Άλλες εξετάσεις περιλαμβάνουν:
Δερματικό τεστ φυματίνης (TST)
IGRA (τεστ απελευθέρωσης ιντερφερόνης-γ)
TBST (νέα τεστ με αντιγόνα)
Η διάγνωση σε παιδιά και ατόμα με HIV ή ανθεκτικές μορφές TB είναι πιο πολύπλοκη και δαπανηρή.
Θεραπεία
Η νόσος της φυματίωσης αντιμετωπίζεται με ειδικά αντιβιοτικά. Η θεραπεία ενδείκνυται τόσο για τη μόλυνση όσο και για τη νόσο.
Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά είναι:
ισονιαζίδη (isoniazid)
ριφαμπικίνη (rifampicin)
πυραζιναμίδη (pyrazinamide)
εθαμβουτόλη (ethambutol)
Για να είναι αποτελεσματική, η φαρμακευτική αγωγή πρέπει να διαρκεί καθημερινά για 4–6 μήνες. Η πρόωρη διακοπή της θεραπείας χωρίς ιατρική οδηγία είναι επικίνδυνη και μπορεί να οδηγήσει σε ανθεκτική φυματίωση.
Όταν η φυματίωση δεν ανταποκρίνεται στα συνήθη φάρμακα, ονομάζεται ανθεκτική στα φάρμακα (drug-resistant TB) και απαιτεί διαφορετική αγωγή
Πνευμολογικό Ιατρείο
Βήχας, λοιμώξεις αναπνευστικού,άσθμα, ΧΑΠ, διακοπή καπνίσματος
