14/04/2026
Τα “λάθη” της Σεξολογίας
Η εμπλοκή της ιατρικής επιστήμης στα θέματα σεξουαλικότητας και σεξουαλικής συμπεριφοράς του ανθρώπου γίνεται περισσότερο σαφής και ουσιαστική από τα μέσα του εικοστού αιώνα, για να κορυφωθεί στις αρχές του αιώνα μας.
Το πέρασμα από τον 20ο στον 21ο αιώνα υπενθύμισε σαφώς στην ανθρωπότητα ότι η σεξουαλικότητα συνδέεται άμεσα με δύο έννοιες, τη γονιμότητα και τη συντροφικότητα. Αυτή η σύνδεση εμπλέκει σαφώς στη μελέτη και επιστήμες, όπως η ψυχολογία, η κοινωνιολογία, ανθρωπολογία, νομικές και άλλες επιστήμες, ενισχύοντας τον προβληματισμό για ανάγκη ύπαρξης πλαισίου που θα επιτρέπει την παράλληλη ευόδωση των στόχων αυτών, αναγνωρίζοντας ότι η συνεργασία αυτών των ειδικοτήτων είναι απαραίτητη για την ολοκληρωμένη υποστήριξη της σεξουαλικής υγείας η οποία είναι άρρηκτα δεμένη τόσο με τη βιολογική λειτουργία όσο και με την ψυχική ισορροπία.
Όσον αφορά στην Ιατρική οι δυσκολίες αυξάνονται από τη δυσχέρεια ορισμού της σεξουαλικής υγείας. Σε αντίθεση με άλλες ιατρικές ειδικότητες που βασίζονται σε σαφείς βιολογικούς δείκτες-όπως η γενική παθολογία επιστρατεύει το θερμόμετρο σαν απόλυτο “όπλο” ή η καρδιολογία το πιεσόμετρο και το καρδιογράφημα- η Σεξολογία στερείται ενός αντίστοιχου “αντικειμενικού οργάνου” μέτρησης. Αυτή η έλλειψη την αναγκάζει συχνά να “κολυμπάει στα βαθιά νερά”!
Η “μηχανιστική αντίληψη” του σεξ που επικράτησε τον 20ο αιώνα ίσως διευκόλυνε την Ιατρική στη συμβολή της στο θεραπευτικό κομμάτι μια και επιχείρησε να απλοποιήσει το ζήτημα, εστιάζοντας στη λειτουργικότητα των οργάνων.
Με χαρακτηριστικό παραδείγματα τα φάρμακα για τη στύση- της ομάδας των αναστολέων της φωσφοδιεστεράσης (Vi**ra, Cialis κ.λπ..)-προκαλώντας ενθουσιασμό στο ευρύ κοινό, παραμερίζοντας συχνά την πολυπλοκότητα της σεξουαλικής επιθυμίας.
Η ευρύτερη μελέτη της ανθρώπινης σεξουαλικότητας οδηγεί στη σκέψη αναθεώρησης απόψεων που επικράτησαν μέχρι πριν μερικά χρόνια.
Σήμερα θα περιοριστώ μόνο σε δύο εντυπωσιακά λάθη του παρελθόντος, ένα για τη γυναίκα και ένα για τον άνδρα.
Παράδειγμα πρώτο: Η σεξουαλική ζωή της γυναίκας μετά την εμμηνόπαυση.
Για δεκαετίες η εμμηνόπαυση ταυτιζόταν λανθασμένα με τη “δύση¨ της γυναικείας σεξουαλικότητας. Σήμερα, γνωρίζουμε πλέον ότι σηματοδοτεί αποκλειστικά το τέλος της γονιμότητας και όχι της ερωτικής επιθυμίας.
Μάλιστα η φύση προνοεί: η μείωση των γυναικείων ορμονών αντικαθίσταται μερικώς από την παραγωγή ανδρογόνων, τα οποία διατηρούν την ερωτική επιθυμία και στηρίζουν τη σεξουαλική συμπεριφορά της γυναίκας για τις επόμενες δεκαετίες.
Πρόκειται ουσιαστικά για ένα μεταβατικό στάδιο, διάρκειας έως και πέντε ετών, μέχρι την εγκατάσταση νέων ισορροπιών, ορμονικών και όχι μόνο. Όσο για τα τοπικά συμπτώματα του κόλπου (όπως η κολπική ξηρότητα, κ.ά.) αυτά αντιμετωπίζονται εύκολα και με ασφάλεια με την προϋπόθεση μικρής, αλλά ειδικής ιατρικής παρακολούθησης.
Παράδειγμα δεύτερο: Η σεξουαλική ετοιμότητα του άνδρα.
Η σεξουαλική ετοιμότητα του άνδρα δεν είναι μια απλή μηχανική λειτουργία, αλλά το αποτέλεσμα ενός ερωτικού μηνύματος που γεννιέται στον εγκέφαλο.
Η στύση διατηρείται μόνο όσο αυτό το μήνυμα παραμένει ενεργό.
Η καθυστέρηση δημιουργίας στύσης και η έλλειψή της, τρομάζει τον άνδρα και τον οδηγεί σε μηχανισμό αυτοπαρατήρησης της στύσης του. Ήδη όμως το ερωτικό ερέθισμα έχει φύγει από τον εγκέφαλο και τη θέση του παίρνει το άγχος επίδοσης. Άρα η σεξουαλική επαφή γίνεται πλέον αδύνατη!
Ίσως ο μηχανισμός αυτός δημιουργήθηκε από τη φύση, από την ανάγκη αναπαραγωγής ποιοτικών σπερματοζωαρίων, κατάλληλων για γονιμότητα. Ίσως επίσης αποτελεί τη βάση για όλες τις σεξουαλικές δυσλειτουργίες.
Η Ιατρική ασχολήθηκε έντονα με την ορμονική λειτουργία στον άνδρα και ο ρόλος “ανδρόπαυση” υιοθετήθηκε διεθνώς, αντίστοιχος της εμμηνόπαυσης. Όμως η αλλαγή του ορμονικού προφίλ στον άνδρα δεν έχει καμία σχέση με την απότομη πτώση των ορμονών στη γυναίκα. Η απώλεια ανδρογόνων στον άνδρα είναι μόλις 1% κάθε χρόνο. Για αυτό υποστηρίξαμε κατά καιρούς ότι ο όρος “ανδρογονοπενία” είναι σαφώς προτιμότερος και πιο σωστός επιστημονικά.
Τα δύο παραδείγματα αναθεώρησης των απόψεων στη Σεξολογία είναι εντυπωσιακά. Πολλά άλλα θα μπορούσαν να αναφερθούν. Καθιστούν τη Σεξολογία ιδιαίτερα γοητευτική και ελκυστική επιστήμη για τους ειδικούς, ίσως επίσης και πιο ενδιαφέρουσα -αν και πολυσύνθετη-για το ευρύ κοινό.
Σε μια εποχή όπου η σεξουαλικότητα επανεκτιμάται και αποτελεί τον κοινό παρονομαστή πολλών κοινωνικών ζητημάτων, αντιλαμβανόμαστε ότι τα “λάθη” του παρελθόντος δεν ήταν παρά σταθμοί μιας εξελικτικής πορείας.
Ίσως, τελικά, η Σεξολογία να μην διορθώνει απλώς σφάλματα, αλλά να επαναπροσδιορίζεται διαρκώς μέσα στο εκάστοτε κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο.
Στόχος της παραμένει η ολιστική αντιμετώπιση δυσλειτουργιών αναγνωρίζοντας ότι η ανθρώπινή σεξουαλικότητα είναι ζωντανή οντότητα που εξελίσσεται μαζί με τον άνθρωπο.
Σε τελική ανάλυση, η κατανόηση της σεξουαλικότητας δεν είναι μόνο ζήτημα βιολογίας, αλλά διαρκής προσπάθεια αυτογνωσίας.
Εσείς πόσο έτοιμοι είστε να επανεκτιμήσετε όσα θεωρούσατε δεδομένα;
Zisis Papathanasiou
Σεξολόγος
Επ. Καθηγητής Γυναικολογίας ΑΠΘ
Διευθυντής Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο