24/03/2026
Λησμονημένες λέξεις
Στράτος Παπάνης
Λέξεις, που στους αιώνες τους ανελέητους ενδώσατε.
Ήχοι λησμονημένοι, συντάξεις λεπτεπίλεπτες κι ανέστιες, τύποι, θέματα, και καταλήξεις, που σε παράγωγα σύγχρονα κι ανεπαρκή κρυφτήκατε, πότε σα ρίζες, πότε σαν έννοιες ή προσωδίες από τη λαίλαπα του χρόνου και των ανθρώπων την ένδεια να σωθείτε.
Λέξεις, που τις αναπαίσθητες των νοημάτων αποχρώσεις απεικονίζατε και εξυφαίνατε των συναισθημάτων τις αέρινες ραψωδίες.
Το Λόγο αντανακλώντας το μεταφυσικό και τη σοφία.
Ισχάνω, υπέρθυμος, κάρτος, γέρας, ηνεμόεις, ασμένως, ἐρυσσάμενος!
Κάποτε σαν ποίηση, σαν ψαλμό, σαν ικεσία θα σας ξαναπροφέρω στων Θεών τους ερμητικούς διαλόγους.
Τότε στις αρτηρίες της γλώσσας θα επιστρέψετε ως μνήμη που δεν εκλιπαρεί, αλλά επιτάσσει, αφού οι άνθρωποι ερμηνείες αποζητούν, που τους χωρούν ολόκληρους και ατόφιους
Γιατί ό,τι αληθινό υπήρξε, δεν παύει να νοσταλγεί την επιστροφή του.
Ερμηνεία λέξεων
--
Ισχάνω: επιθυμώ έντονα, λαχταρώ, πεινώ για κάτι με ολόκληρη την ύπαρξή μου. Ρήμα που δηλώνει όχι απλή επιθυμία αλλά σχεδόν σωματική ορμή προς κάτι. Στον Όμηρο το ἰσχανάω ετυμολογικά συνδέεται με το ἴσχω (συγκρατώ). Δηλώνει την επιθυμία που είναι τόσο έντονη που σε καθηλώνει ή σε κάνει να σταματάς ό,τι κάνεις για να αφοσιωθείς σε αυτό που ποθείς. Είναι η λαχτάρα που σε κρατά δέσμιο.
Υπέρθυμος: αυτός που έχει υπερβολική ψυχική ένταση, ζωηρότητα και θάρρος. Ο ατίθασος κατά την ψυχή, ο γεμάτος από θυμό υπό την αρχαία του έννοια, δηλαδή από ζωτική δύναμη και πάθος, όχι απλώς οργή.
Κάρτος: η δύναμη, η ισχύς, το κράτος στην πρωταρχική του μορφή. Η λέξη από την οποία απορρέει και το σύγχρονο κράτος. Δηλώνει υλική και πνευματική ρώμη μαζί.
Γέρας: η τιμή, το προνόμιο, το δώρο που αποδίδεται στον αξιόλογο. Στον Όμηρο είναι το εξαίρετο μερίδιο που λαμβάνει ο ήρωας ως αναγνώριση της ανδρείας του. Διαφέρει από τη δόξα γιατί έχει απτή, υλική διάσταση.
Ηνεμόεις: αυτός που σφύζει από ζωή και κίνηση, που έχει μέσα του αέρα και πνοή. Επίθετο που αποδίδεται σε τόπους ανεμόεντες, μα και σε υπάρξεις που φέρουν μαζί τους κάτι αιθέριο και ακατάσχετο.
Ασμένως: με χαρά, με προθυμία, ευχαρίστως. Επίρρημα που εκφράζει την εσωτερική συγκατάνευση, το να κάνεις κάτι όχι από ανάγκη αλλά από βαθιά εσωτερική ευχαρίστηση.
Ερυσσάμενος: αυτός που έσυρε, που τράβηξε προς τα έξω, κυρίως ξίφος από τη θήκη του. Ομηρική μετοχή που παραπέμπει στη στιγμή πριν τη μάχη, στην πράξη της αποκάλυψης της δύναμης.
Μαζί αυτές οι λέξεις σχηματίζουν ένα ανθρώπινο πορτρέτο. Περιγράφουν εκείνον που λαχταρά, που φλέγεται, που έχει δύναμη και τιμή, που κινείται σαν αέρας, που δρα με χαρά και που έχει ήδη τραβήξει το ξίφος του.
Είναι, με άλλα λόγια, ο ποιητής τη στιγμή της δημιουργίας.
https://substack.com/profile/430003329-efstratios-papanis/note/c-232412369?r=740gox
