Μιχαήλ Γ. Κούτρας - Νευρολογικό Ιατρείο - Νευροφυσιολογικό Εργαστήριο

04/02/2026

Είναι PDD ή DLB?

Καλό και συχνό το ερώτημα αν πρόκειται για άνοια της νόσου του Parkinson (PDD) ή για άνοια με σωμάτια Lewy (DLB).
Ό,τι κι αν είναι όμως, και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για συνουκλεϊνοπάθεια. Ο/η ασθενής θα εμφανίσει ψευδαισθήσεις και περιοδική παραληρηματική συμπεριφορά. Το χέρι θα πάει μόνο του στη συνταγογράφηση αντιψυχωσικών. Μόνο που τα αντιψυχωσικά αντενδείκνυνται στις συνουκλεϊνοπάθειες. Και δεν μιλώ μόνο για την αλοπεριδόλη που αντενδείκνυται παντού στις άνοιες, μιλώ για όλα τα αντιψυχωσικά. Μόλις χθες είδα έναν ηλικιωμένο που του χορηγήθηκαν διαδοχικά πολλά αντιψυχωσικά (Nozinan, Olanzapine, Quetiapine, Risperidone, Leponex) και είχαν όλα το ίδιο αποτέλεσμα: χωρίς να ελέγξουν την ψυχοπαθολογία, τον διέλυαν κινητικά. Ακόμα και η κλοζαπίνη. Ποιός είπε όμως ότι η κλοζαπίνη μπορεί αφοβα να χορηγηθεί; Άλλο το "αν είναι αναπόφευκτο, προτιμήστε κλοζαπίνη", άλλο το "η κλοζαπίνη είναι ασφαλής επιλογή" γιατί δεν είναι (χώρια τους αιματολογικούς ελέγχους που απαιτούνται).
Πιμαβανσερίνη στη χώρα δεν κυκλοφορεί, άρα τι κάνεις; Εξηγείς στο περιβάλλον τι συμβαίνει και ποιά είναι η αναμενόμενη πορεία. Αν καταλάβουν έχει καλώς, αν όχι, καλό είναι να θυμόμαστε ότι η δουλειά μας είναι να βοηθάμε τον ασθενή. Ή τουλάχιστον να μη τον βλάπτουμε.

29/01/2026

Γυναίκα, ετών 77 σήμερα, αφαίρεσε το 2019 ένα μεγάλο μηνιγγίωμα από τον δεξιό μετωπιαίο λοβό. Τώρα, προσήλθε παραπονούμενη ότι έχει τα ίδια συμπτώματα όπως το 2019. Η MRI εγκεφάλου ανέδειξε τρία μηνιγγιώματα και αρχόμενη μετατόπιση της μέσης γραμμής προς το υγιές.
Να γιατί πρέπει μετεγχειρητικά τέτοια περιστατικά να παρακολουθούνται και να μην εφησυχάζουμε ότι αφαιρέθηκε το μηνιγγίωμα και τέλος.

19/12/2025

11/12/2025

Γιορτινές μέρες, αλλά να μη ξεχνάμε τα ουσιώδη!

01/12/2025

Υπάρχει μια τριάδα συμπτωμάτων που πολλοί ηλικιωμένοι θα μπορούσαν υπό προϋποθέσεις να εμφανίζουν: διαταραχή βάδισης, διαταραχή μνήμης, ακράτεια ούρων. Σε όλους αυτούς πρέπει να αποκλειστεί ο Υδροκέφαλος Φυσιολογικής Πιέσεως. Είχα πρόσφατα δύο περιστατικά. Ο ένας, άνδρας 77 ετών με προϋπάρχουσα διαταραχή μνήμης που εμφάνισε διαταραχή βάδισης ενώ δεν ανέφερε ακράτεια. Και ο άλλος, επίσης άνδρας, 75 ετών που ανέφερε την παραπάνω τριάδα συμπτωμάτων. Και οι δύο ελέγχθηκαν απεικονιστικά.
Στον πρώτο, ο ακτινοδιαγνώστης περιγράφει δύο αραχνοειδείς κύστες αλλά όχι Υδροκέφαλο, στο cd υπάρχουν άφθονες οβελιαίες τομές, καθόλου στεφανιαίες και T1, T2 εγκάρσιες, ενώ και το λογισμικό δεν επιτρέπει ανασύσταση. Και κάπως έτσι η διάγνωση καθυστέρησε μέχρι που έφτασε στα χέρια έτερου ακτινοδιαγνώστη που διέγνωσε το πρόβλημα.
Στον δεύτερο διαγιγνώσκεται κατευθείαν Υδροκέφαλος ΦΠ διευκολύνοντας τα πράγματα. Από αυτό το περιστατικό προέρχονται οι παρακάτω εικόνες. Εντυπωσιακά μικρή η γωνία του μεσολοβίου στο ύψος του οπίσθιου συνδέσμου στη στεφανιαία τομή, μόλις στις 42 μοίρες (φυσιολογικό άνω των 90 μοιρών), ενώ ο δείκτης Evans δεν είναι και τόσο υψηλός στο 0,33 (φυσιολογικό κάτω του 0,30). Συν βέβαια την αποστρογγυλοποίηση των κεράτων των πλαγίων κοιλιών, την υπόπυκνη απεικόνιση της λευκής ουσίας περικοιλιακά των μετωπιαίων κεράτων, την ασύμμετρη διεύρυνση κεντρικών και περιφερικών χώρων κοκ.
Άρα, όχι μόνο οι ασθενείς πολλές φορές παραλείπουν διάφορα, αλλά και εμείς (ακτινοδιαγνώστες και κλινικοί) έχουμε περιορισμούς που οφείλουμε -κατά το δυνατόν- να ξεπερνάμε προς το συμφέρον των ασθενών. Ένα ζευγάρι επιπλέον μάτια μπορεί κάποτε να κάνει τη διαφορά.

27/11/2025

Εγκεφαλογράφημα με γενικευμένη παροξυσμική δραστηριότητα σε γυναίκα 24 ετών. Ο τρόπος που απεικονίζεται η διαταραχή της νευρωνικής διεγερσιμότητας στο Εγκεφαλογράφημα, είναι προφανής ακόμα και σε κάποιον αδαή. Αλλά πίσω από την εικόνα, υπάρχει ένα πλήθος πληροφοριών για το νευρολόγο, πέραν της κλασικής εικόνας αιχμής-κύματος, που έχουν μεγάλη σημασία.
Η πρώτη σαφής απόκλιση από το φυσιολογικό εδώ εμφανίζεται στα ηλεκτρόδια F7 και T3, άρα το σημείο έναρξης βρίσκεται αριστερά πρόσθια κροταφικά (εννοείται πάντα το σημείο έναρξης της δραστηριότητας ελέγχεται σε referential montage). Εκεί εμφανίζονται αρχικά αιχμηρά κύματα/αιχμές πριν τη γενικευμένη ρυθμική εξάπλωση. Έχουν υψηλότερο πλάτος και ευκρινέστερη μορφολογία σε σύγκριση με άλλα ηλεκτρόδια κατά την έναρξη.
Τα F3 και FP1 ακολουθούν ελάχιστα αργότερα, υποδηλώνοντας εξάπλωση αριστερά μετωπιαία. Το δεξί ημισφαίριο (F8, T4) ενεργοποιείται ακόμα αργότερα, υποδεικνύοντας δευτερογενή γενίκευση.
Στα διπολικά montage ελέγχουμε πάντα για αναστροφές φάσης (phase reversals) που μας πληροφορούν για την πιθανή εστία της διαταραχής.
Όλες αυτές οι πληροφορίες είναι φυσικά προσβάσιμες αν η εξέταση έγινε κατά τους κανόνες, ήτοι με φίλτρο χαμηλών συχνοτήτων στο 1Hz και υψηλών στα 70Hz όπως συνιστά η ΑΑΕΜ (American Academy of Electrodiagnostic Medicine).
Ειδικά το φίλτρο υψηλής συχνότητας θα πρέπει να ρυθμιστεί στα 70 Hz για τουλάχιστον δύο πολύ σημαντικούς λόγους: α) να διατηρηθεί η μορφολογία των αιχμών και β) να αποκαλυφθεί τυχόν υπερταχεία δραστηριότητα που συσχετίζεται συχνά με επιληψίες. Διαφορετικά, η "ομαλοποίηση" της καταγραφής μέσω των φίλτρων δίνει μεν πιο καθαρές οπτικά εικόνες αλλά ουσιαστικά αλλοιώνει, αποκρύπτει και παραπλανά.
Είπε κανείς ότι είναι εύκολη η δουλειά μας;

27/11/2025

Γιατρέ, μου λέει μια κυρία, πονάω διαστημικά στη μέση.
Θεώρησα κι εγώ ότι πονάει πολύ.
Πέρασαν 20 λεπτά για να καταλάβω ότι με το "διαστημικά" εννοούσε "κατά διαστήματα".

03/11/2025

Ευμεγέθης αραχνοειδής κύστη σε άνδρα 40 ετών που εμφάνισε τους τελευταίους μήνες 2-3 επιληπτικές κρίσεις και πολλές κεφαλαλγίες. Τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται να παρέμβουμε, αλλά εδώ, επειδή η κύστη έγινε συμπτωματική, τέθηκε σε αντιεπιληπτική αγωγή και θα ζητηθεί νευροχειρουργική εκτίμηση για πιθανή θυριδοποίηση (fenestration).

09/10/2025

Τα συμπτώματα που συνήθως συνοδεύουν ένα υποσκληρίδιο αιμάτωμα ικανού μεγέθους είναι σοβαρός πονοκέφαλος, ναυτία, σύγχυση, υπνηλία, προβλήματα ισορροπίας, αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος, αλλαγές στην όραση, δυσκολία στην ομιλία και ενδεχομένως επιληπτικές κρίσεις ή απώλεια συνείδησης. Στην περίπτωση αυτής της κυρίας, 80 ετών, ήταν προβλήματα ισορροπίας και μια σοβαρή εξωπυραμιδική συνδρομή που η ταχύτητα ανάπτυξης της προειδοποιούσε ότι δεν πρόκειται για κλασική νόσο του Πάρκινσον. Τελικά, αμφοτερόπλευρο υποσκληρίδιο αιμάτωμα με παλαιότερα και νεότερα αιμορραγικά στοιχεία. Προφανώς θα πάει για νευροχειρουργική αντιμετώπιση.

30/09/2025

Πριν από κάμποσο καιρό είχα δημοσιεύσει εδώ ένα βίντεο με έναν νεαρό άνδρα που εμφάνιζε πτερυγοειδή ωμοπλάτη και δεσμιδώσεις της ωμικής ζώνης ομόπλευρα. Έκανα ό,τι μπορούσα για να καταλήξω στο αίτιο αυτής της συνδρομής, χωρίς επιτυχία. Μόλις προ ολίγων ημερών ο ασθενής με ενημέρωσε πως διαγνώστηκε στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο στο Ρίο, από την καθηγήτρια Νευρολογίας κυρία Χρόνη και τους συνεργάτες της (διεπιστημονική ομάδα με νευρολόγους, νευροχειρουργούς και ακτινοδιαγνώστες) ως πάσχων από μια ασυνήθη εκδοχή (variant) της σπάνιας στον δυτικό κόσμο νόσου του Hirayama ή μονομελικής αμυατροφίας. Η νόσος αυτή προκαλείται από μια ανισορροπία στην ανάπτυξη της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου σωλήνα, με αποτέλεσμα ο νωτιαίος μυελός να μετατοπίζεται προς τα εμπρός κατά την κάμψη του αυχένα και να συμπιέζεται, ιδιαίτερα δε τα κύτταρα των πρόσθιων κεράτων αυτού. Η διάγνωσή της απαιτεί τη διενέργεια δυναμικής μαγνητικής τομογραφίας της ΑΜΣΣ (dynamic MRI) που να αποδεικνύει τη μετατόπιση του νωτιαίου μυελού προς τα εμπρός και την αποκόλληση της σκληράς μήνιγγας κατά την κάμψη του αυχένα.
Κατ' αρχάς συγχαρητήρια στην κυρία Χρόνη και τους συνεργάτες της. Η χαρά της διάγνωσης όμως είναι και δική μου καθώς συνέβαλλα στα πρώτα βήματα της διαφοροδιάγνωσης. Δεν θα μπορούσα να είχα κάνει κάτι περισσότερο και χαίρομαι όχι μόνο γιατί τέθηκε η ακριβής διάγνωση αλλά και γιατί πρόκειται για καλοήθη νόσο που σπανίως χρήζει ιδιαίτερης αντιμετώπισης.

23/09/2025

Αναστάτωση βλέπω προκύπτει, από την ανακοίνωση της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με τη σχέση χρήσης Ντεπόν (παρακεταμόλη) από εγκύους και τον αυτισμό.
Και πρέπει δηλαδή εμείς τώρα να εξηγούμε τις διαφορές ανάμεσα σε μια μελέτη παρατήρησης (Prada et al., Environmental Health, August 2025) και αυτό που θα είχε πράγματι αξία, αν υπήρχε, δηλαδή μια (ή ακόμη καλύτερα περισσότερες) τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη μελέτη (ethical RCT).
Αντε να εξηγήσεις στον κόσμο τη διαφορά ανάμεσα στη συσχέτιση και την αιτιώδη συνάφεια. Κυρίως, άντε να εξηγήσεις γιατί οι μελέτες που ΔΕΝ αναδεικνύουν αιτιώδη συνάφεια ή έστω ισχυρή συσχέτιση, δεν αναφέρθηκαν από τον Τραμπ και τον υπουργό Κένεντι.
Συμπέρασμα: μην ακούτε ποτέ πολιτικούς να "ενημερώνουν" για εξειδικευμένα επιστημονικά θέματα. Είναι χειρότεροι ακόμα και από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

12/09/2025

Άνδρας 63 ετών, προσήλθε χθες με οξεία και πλήρη παράλυση του αριστερού κοινού κινητικού νεύρου. Ζητήθηκε MRI εγκεφάλου πριν και μετά τη χορήγηση ενδοφλέβιας σκιαγραφικής ουσίας. Εκτελέστηκε χωρίς σκιαγραφικό (ο ασθενής είχε μαζί του αποτελέσματα ελέγχου της νεφρικής λειτουργίας της προηγούμενης ημέρας - φυσιολογικά) και με την ποιότητα απεικόνισης που βλέπετε (πιθανώς κινητικά artifacts).
Θα το κατάπινα αν ήταν μια από τις -πολλές- μαγνητικές που γίνονται δι ασήμαντον αφορμήν. Αλλά εδώ η αφορμή δεν ήταν ασήμαντη. Πολύ περισσότερο που ανέδειξε ένα -μάλλον- γλοιοβλάστωμα. Γι αυτό λοιπόν το σημαντικό πρόβλημα υγείας, ο ασθενής θα υποχρεωθεί να επαναλάβει την ίδια εξέταση προκειμένου να γίνει η δουλειά lege artis.
Στην εποχή που τα ριάλιτι μαγειρικής μας έχουν γανώσει με το ερώτημα αν "περνάει τον πάγκο" που αφορά πιάτα με φαγητό, δεν μπορεί να γίνεται ανεκτή η εικόνα μιας εξέτασης (πολύ περισσότερο μιας εξέτασης με ευρήματα), αυτής της ποιότητας.