14/03/2023
✏️«Το παιδί μου δεν κρατάει καλά το μολύβι, να ανησυχήσω;» ρωτούν συχνά οι γονείς, οι οποίοι παρατηρούν μη συνηθισμένη λαβή του μολυβιού ή ενημερώνονται σχετικά από την δασκάλα του παιδιού.
📌 Η σωστή λαβή του γραφικού εργαλείου είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επηρεάζει τις γραφοκινητικές δεξιότητες και κατά συνέπεια τη σχολική επίδοση ευρύτερα.
🔍Οι γραφοκινητικές δεξιότητες αποτελούν μια σύνθετη διεργασία, μιας κι αποτελούνται από:
1️⃣ τον κινητικό σχεδιασμό και τις επιμέρους κινητικές δεξιότητες που σχετίζονται με την αίσθηση της κίνησης.
2️⃣ τις δεξιότητες που σχετίζονται καθαρά με την γραφή.
🔴 Οι επιμέρους δεξιότητες που είναι απαραίτητες προκειμένου να επιτευχθεί η κατάκτηση των γραφοκινητικών δεξιοτήτων και επομένως της γραφής είναι: ο έλεγχος της λεπτής κινητικότητας, ο οπτικοκινητικός συντονισμός, οι κινητικές και γνωστικές δεξιότητες, ο κινητικός έλεγχος, ο αμφίπλευρος οπτικοκινητικός συντονισμός, ο κινητικός σχεδιασμός, ο χειρισμός του χεριού, η ιδιοδεκτικότητα, η οπτική αντίληψη, η εστιαζόμενη προσοχή, η αισθητηριακή ετοιμότητα των δαχτύλων, η αντιληπτικότητα, η απτική αντιληπτικότητα, η κιναισθησία και η ταχύτητα. Σε επόμενο στάδιο: η οργάνωση, η αξιοποίηση των κατάλληλων σχημάτων της μνήμης, η επίλυση προβλήματος και ο ιδεασμός.
Επιπλέον εργονομικοί παράγοντες που εμπλέκονται στη συγκεκριμένη δραστηριότητα των γραφοκινητικών δεξιοτήτων είναι η θέση για τη γραφή, η κινητικότητα και η σταθερότητα των άνω άκρων, ο τρόπος σύλληψης των εργαλείων γραφής, ο τύπος των εργαλείων γραφής, η θέση και η ποιότητα του χαρτιού.
👶🏻 Τα παιδιά από μικρή ηλικία ανακαλύπτουν και χρησιμοποιούν διάφορες λαβές, προκείμενου να πιάσουν και να εξερευνήσουν ένα αντικείμενο το οποίο τους κεντρίζει την περιέργεια. Το ίδιο συμβαίνει και με το μολύβι ή με τις μπογιές που θα χρησιμοποιήσουν για να ζωγραφίσουν. Η λαβή γραφικού εργαλείου είναι το πιο προφανές σημάδι της λεπτής κινητικότητας σχετικά με το πώς εξελίσσεται η γραφοκινητική ανάπτυξη του παιδιού.
✍🏼 Οι λαβές αυτές είναι η δυναμική τριποδική, η δυναμική τετραποδική, η πλευρική τριποδική λαβή, η προσαρμοσμένη τριποδική και η πλευρική τετραποδική. Η λαβή που θα πρέπει το παιδί να έχει κατακτήσει ως τα 5 του έτη, είναι η τριποδική σύλληψη, η οποία ενδέχεται να εμφανίζει διαφοροποιήσεις:
* Τριποδική απλή: σύλληψη μολυβιού με τα 3 δάκτυλα (αντίχειρας – δείκτης-μέσος).
* Τριποδική δυναμική: σύλληψη μολυβιού με τα 2 δάκτυλα (αντίχειρας – δείκτης) και το τρίτο δάκτυλο (μέσος) σταθεροποιεί.
* Τριποδική προσαρμοστική: σύλληψη μολυβιού με τα 3 δάκτυλα (αντίχειρας – δείκτης – μέσος), αλλά το μολύβι περνάει ανάμεσα από δείκτη – μέσο.
‼️ Προκειμένου η λαβή του μολυβιού να βελτιωθεί, με σκοπό την κατάκτηση της τριποδικής σύλληψης, το παιδί περνάει από κάποια στάδια:
🔺1η φάση: To παιδί κρατάει το εργαλείο γραφής με τετραποδική λαβή και κάνει έσω στροφή στο καρπό. Η φορά γραφής συνήθως είναι ανάποδη (από αριστερά προς δεξιά και από κάτω προς τα πάνω) και ίσως το παιδί καθρεπτίζει γράμματα, σύμβολα και αριθμούς.
🔺2η φάση: Tο παιδί, μετά από γραφοκινητικές δραστηριότητες και δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τη χρήση δακτύλων και προκαλούν ενδυνάμωση των μυών της άκρας χείρας καθώς και καλύτερο έλεγχο των κινήσεων του χεριού, αλλάζει τη θέση του καρπού και αρχίζει να βάζει το μέσο δάκτυλο στη στήριξη του εργαλείου γραφής. Συχνά το αλλάζει από τριποδική σε τετραποδική μέχρι να αυτοματοποιηθεί η ορθή λαβή συγκράτησης.
🔺3η φάση: Tο παιδί όλο και πιο σπάνια αλλάζει τη λαβή σε τετραποδική και η ανάποδη φορά γραφής δε το εξυπηρετεί πλέον. Η ποιότητα γραφής βελτιώνεται.
🔺4η φάση: Το παιδί μπορεί να συγκρατεί ακόμα και πινέλο με τριποδική λαβή συγκράτησης και αυτοματοποιεί τη σωστή τεχνική και την ορθή φορά γραφής. Ίσως να χρειάζεται ακόμα υπενθύμιση για διόρθωση της θέσης ή της φοράς γραφής, αλλά πλέον πιο σπάνια, μέχρι να κατακτήσει τελείως τη θέση και σωστή τεχνική.
