28/01/2026
Ψυχοθεραπεία Ζεύγους (1)
------------------------------------------
Ψυχοθεραπεία Ζεύγους
Η "θεραπεία ζεύγους” (couples therapy) είναι μια μορφή ψυχοθεραπείας, νέα και αναπτυσσόμενη, εξειδικευμένη, επαγγελματική υπηρεσία εφαρμογής ψυχολογικών γνώσεων και των αρχών της επιστήμης της Ψυχολογίας για βελτίωση ή αντιμετώπιση δυσκολίων και προβλημάτων στις σχέσεις ζευγαριού - δεσμού και οικειότητας μεταξύ ατόμων.
Σήμερα, γενικά, ορίζεται ως «η θεραπεία στην οποία ένας ψυχολόγος βοηθά τα ζευγάρια να λύσουν προβλήματα με τις σχέσεις τους (π.χ. «Το ειδύλλιο είχε φύγει από τη σχέση τους, οπότε εγγράφηκαν σε θεραπεία ζευγαριών» (couples therapy Definition & Meaning, ηλεκτρονικό λεξικό Merriam - Webster, 2026).
Ιστορικά, μέχρι τα τέλη του 20ού αιώνα, η συμβουλευτική σχέσεων περιοριζόταν σε θέματα μέσα στην οικογένεια, παρεχόταν ανεπίσημα, με βάση την εμπειρία και εγκυκλοπαιδικές γνώσεις, από στενούς φίλους του ζευγαριού, μέλη της οικογένειας, γνωστούς.
Η επαγγελματική ειδίκευση άρχισε στις αρχές του 20ου αιώνα με συμβουλευτική που χρησιμοποιούσε στοιχεία ψυχολογίας, ιδίως των πρώτων ερευνών της κοινωνικής ψυχολογίας των διαπροσωπικών σχέσεων και της ομάδας.
Στην πορεία του χρόνου μέχρι σήμερα η «θεραπεία του ζεύγους» πήρε διάφορες μορφές, επηρεάστηκε από διάφορες θεωρίες της Ψυχολογίας των σχέσεων και την διεπιστημονική έρευνά τους, τις ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις και τα κοινωνικά δεδομένα των σχέσεων στην κάθε εποχή ανάπτυξής της.
Στην πρώτη φάση ήταν μια συμβουλευτική χωρίς θεωρητικές βάσεις, απλά μια πρακτική μέθοδος που χρησιμοποιούσε γνώσεις ψυχολογίας, για να λύσουν προβλήματα στις σχέσεις. Περιοριζόταν σε σχέσεις γάμου, συζύγων, μέσα στην οικογένεια και ήταν ένα ρεαλιστικό μείγμα ψυχοεκπαίδευσης και παροχής συμβουλών. Σε αυτό το στάδιο, οι περισσότεροι από αυτούς που εργάζονταν με ζευγάρια δεν χαρακτήριζαν τους εαυτούς τους ως ψυχοθεραπευτές και συχνά δεν έβλεπαν συζύγους μαζί.
Το δεύτερο στάδιο ανάπτυξης ξεκίνησε τη δεκαετία του 1930, με ψυχαναλυτικό πειραματισμό και επέκταση της κυρίαρχης μορφής θεραπείας, της ψυχαναλυτικής ψυχοθεραπείας, στην εργασία με ζευγάρια και την οικογένεια. Αυτή η θεραπεία ασχολούνταν κυρίως με ατομικά ψυχολογικά προβλήματα υγείας σε ένα ιατρικό και ψυχαναλυτικό πλαίσιο της οικογένειας.
Η τρίτη φάση της θεραπείας ζεύγους προήλθε με επίδραση θεωριών και έρευνών της ψυχολογίας των σχέσεων και της ομάδας (π.χ. Th. Kelley 1959), της ψυχοθεραπείας ως διαδικασία μάθησης (Bandura A. 1961), της ανάπτυξης της γνωστικής ψυχολογίας (1967-) και του ρόλου της επεξεργασίας των πληροφοριών στην συμπεριφορά, της καινοτομίας της οικογενειακής θεραπείας στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, κατά την οποία εμφανίστηκαν πολλά μοντέλα συστημικής θεραπείας με βάση τη συστημική θεωρία. Παραλλαγές τέτοιων βασικών οικογενειακών συστημικών θεραπειών επικεντρώθηκαν στη θεραπεία ζευγαριών. Σε αυτές τις θεραπείες με την αλληλεπιδραστική τους βάση, οι σύντροφοι βλέπονταν σχεδόν πάντα από κοινού (Gurman & Kniskern, 1981, Jay Lebow & Douglas K Snyder, 2020).
Οι κοινωνικές αλλαγές και οι αλλαγές στην οικογένεια ανέδειξαν διαπροσωπικά και ψυχικά προβλήματα των συντρόφων και η ψυχολογία μελέτησε και ερεύνησε τους παράγοντες των σχέσεων, τα ψυχολογικά εμπόδια συνύπαρξης, τις μορφές των προβλημάτων και τη δυναμική τους.
Οι πολυπολιτισμικές σχέσεις, οι πολιτισμικές αλλαγές σε θέματα σεξουαλικότητας και δικαιωμάτων ανέδειξαν νέες ανάγκες και μορφές ζευγαριού.
Η νέα φάση ψυχολογικής υποστήριξης εστιάζεται πλέον στο ζευγάρι ως διακριτό πεδίο, στηρίζεται σε διεπιστημονικές μελέτες των σχέσεων σε ζευγάρι και έρευνες τεκμηρίωσης των αποτελεσμάτων υποστήριξης του ζεύγους.
Ο όρος «ζεύγος» δεν αφορά πια μόνο τις σχέσεις συζύγων που κατανοούνταν στο πλαίσιο και το πεδίο της οικογένειας αλλά μια ευρύτερη ποικιλομορφία σχέσεων δεσμού και οικειότητας στο πεδίο του ζεύγους. Έτσι η ονομασία «συζυγική θεραπεία» (marital therapy) άλλαξε σε «θεραπεία ζεύγους» (couple therapy).
Σήμερα η θεραπεία ζεύγους αποτελεί εξέχουσα μέθοδο παρέμβασης και συνεκτικό σώμα θεωρίας, στρατηγικών και πρακτικής ψυχολογικής υποστήριξης. Είναι μετεξέλιξη και βελτίωση των πρακτικών που επιδιώκουν να βελτιώσουν τις στενές σχέσεις δεσμού και οικειότητας σε μια οικογένεια αλλά και μεταξύ ατόμων που ζουν ως ζευγάρια.
Ο στόχος της ψυχοθεραπείας ζεύγους είναι γενικά αφενός η αποκατάσταση σπασμένων δεσμών αγάπης και ικανοποίησης αναγκών, η ανάδειξη διαψυχικών προβλημάτων των συντρόφων που τους εμποδίζουν να απολαύσουν την κοινή ζωή και να έχουν στην σχέση μια παραγωγική και ικανοποιητική εμπειρία και αφετέρου ο αναστοχασμός για το λόγο που είναι μαζί, η διερεύνηση της δυναμικής της σχέσης τους, όπως αυτή εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου, η αναγνώριση των αναγκών τους και η αναζήτηση τρόπων μαζί να απολαύσουν την κοινή τους ζωή.
Επιπλέον, τόσο ως αυτόνομη παρέμβαση όσο και σε συνδυασμό με άλλες μορφές θεραπείας, οι παρεμβάσεις που βασίζονται σε ζευγάρια έχουν συγκεντρώσει σημαντική εμπειρική υποστήριξη για την αποτελεσματικότητά τους στην βελτίωση των σχέσεων δεσμού καθώς και ατομικών προβλημάτων συναισθηματικής και σωματικής υγείας.